Khánh Dương đang xây một “tiện ích điện toán AI” từ điện xanh

Khánh Dương (Qingyang), thành phố thuộc tỉnh Cam Túc ở tây bắc Trung Quốc, không chỉ xây thêm trung tâm dữ liệu. Mục tiêu lớn hơn là ghép điện, mạng, bộ tăng tốc AI và hệ thống điều phối khối lượng công việc thành một dịch vụ điện toán có thể đo đếm và mua theo nhu cầu.

Đây là một phần của chiến lược “Đông số Tây toán” của Trung Quốc: đưa các tác vụ dữ liệu phù hợp từ những khu vực có nhu cầu lớn ở phía đông sang các trung tâm điện toán ở phía tây, nơi điện năng và mặt bằng có thể cạnh tranh hơn.

Tháng 8/2026, Khánh Dương báo cáo cụm trung tâm dữ liệu có quy mô 185.500P, trong đó điện toán thông minh chiếm hơn 99%. Báo cáo địa phương cũng cho biết cụm này đáp ứng hơn 25% nhu cầu xử lý token AI của các mô hình độc lập tại Trung Quốc. Đây là các số liệu vận hành được công bố, không phải ước tính thị phần đã được kiểm toán độc lập. Một báo cáo khác cuối tháng 8 đưa tổng quy mô lên 215.000P, cho thấy hạ tầng đang tăng rất nhanh. 3538

Lợi thế cốt lõi: điện xanh với chi phí thấp

Trung tâm dữ liệu AI tiêu thụ rất nhiều điện, nên điểm xuất phát của Khánh Dương là nguồn điện chứ không phải bất động sản. Khu trung tâm dữ liệu của China Mobile tại đây áp dụng mô hình cấp điện trực tiếp thông qua tập hợp điện xanh, gắn với quy hoạch tổ hợp điện gió và mặt trời công suất 2 GW. Theo doanh nghiệp, điện xanh chiếm hơn 80% nguồn cấp và giá điện giao đến nơi dùng là 0,398 nhân dân tệ/kWh — thấp hơn khoảng 0,2–0,3 nhân dân tệ/kWh so với các địa điểm ở miền đông. 39

Mô hình rộng hơn là tích hợp nguồn điện – lưới điện – phụ tải – lưu trữ: kết nối điện gió, điện mặt trời, lưới điện, nhu cầu tiêu thụ của trung tâm dữ liệu và hệ thống lưu trữ năng lượng. Một nghiên cứu tình huống của Cục Quản lý Dữ liệu Quốc gia Trung Quốc mô tả dự án dùng nền tảng vận hành điện toán xanh để phối hợp cung – cầu, hướng tới đáp ứng hơn 90% điện năng tái tạo cho công viên bằng hình thức cấp điện qua “đường dây chuyên dụng ảo”. 52

Điều này quan trọng vì cụm GPU cần điện ổn định 24/7, trong khi gió và mặt trời vốn biến động. Hệ thống không xóa bỏ hoàn toàn giới hạn đó, nhưng được thiết kế để tận dụng tốt hơn điện tái tạo sản xuất tại chỗ cho tải điện toán liên tục.

Mở rộng nhanh bằng triển khai theo giai đoạn

Cách xây dựng của Khánh Dương nhằm bổ sung công suất từng đợt mà không phải thiết kế lại toàn bộ khuôn viên. China Mobile cho biết đã hoàn tất quy hoạch khu đất 140 mẫu Trung Quốc, bao gồm 300 MW công suất điện và các hạ tầng kỹ thuật, sau đó triển khai từng tòa nhà trung tâm dữ liệu theo từng giai đoạn. 46

Dự án Trung tâm Điện toán Thông minh Miền Tây Zhihui Blueprint cho thấy quy mô của làn sóng tiếp theo. Hai giai đoạn của dự án được quy hoạch với tổng năng lực 136.000P. Riêng giai đoạn một dự kiến có ba tòa nhà trung tâm dữ liệu, một trung tâm điện lực, một trạm biến áp 110 kV và 8.860 tủ máy chủ mật độ cao, đạt 108.000P. 37

Hướng dẫn xây dựng trung tâm dữ liệu của Khánh Dương khuyến khích thi công tiền chế, mô-đun và lắp ghép, song song với hệ thống năng lượng tích hợp. 57 Tuy nhiên, các nguồn hiện có không chứng minh công viên này được xây trên đất trồng ngô trước đây; chi tiết đó không nên được xem là sự thật đã xác lập.

Vì sao khách hàng ở miền đông vẫn có thể dùng một trung tâm ở miền tây?

Đưa tác vụ AI về phía tây chỉ khả thi nếu hiệu năng mạng vẫn chấp nhận được. Khánh Dương công bố vòng độ trễ cáp quang toàn phần “1–3–7–14 ms”: kết nối đến Tây An và Lan Châu được báo cáo dưới 3 ms, còn đến Vùng Vịnh Lớn Quảng Đông–Hồng Kông–Ma Cao khoảng 14 ms. 12

Dĩ nhiên, không phải mọi ứng dụng nhạy cảm với độ trễ đều có thể đặt ở bất cứ đâu. Nhưng các tác vụ như suy luận từ xa, tinh chỉnh mô hình, xử lý theo lô và những khối lượng công việc phù hợp khác có thể được điều phối đến Khánh Dương thay vì phải giữ toàn bộ năng lực điện toán gần các trung tâm nhu cầu ở miền đông.

Hệ sinh thái từ chip đến ứng dụng

Công suất vật lý tự thân không tạo ra nhu cầu. Theo China News Service, hệ sinh thái tại Khánh Dương có hơn 700 doanh nghiệp trên chuỗi chip – điện toán – mô hình – ứng dụng, gồm nhà cung cấp chip, nhà cung cấp dịch vụ điện toán và doanh nghiệp phát triển mô hình hoặc ứng dụng. 2

Thành phố cũng phối hợp thu hút doanh nghiệp. Tính đến cuối năm 2025, chính quyền địa phương cho biết đã tiếp cận 6.463 doanh nghiệp kinh tế số, ký thỏa thuận với 1.522 doanh nghiệp và đưa hơn 500 doanh nghiệp đến Khánh Dương. 3 Đây là số liệu do chính quyền công bố, nhưng chúng cho thấy cách tiếp cận: dùng hạ tầng ban đầu và khách thuê chủ chốt để khiến các đợt triển khai tiếp theo dễ dàng hơn.

Các ứng dụng tại chỗ giúp neo nhu cầu sử dụng. Những ví dụ được nêu gồm thăm dò năng lượng, nông nghiệp xanh, lái xe tự động và khai thác mỏ thông minh. China News Service đề cập hệ thống chống sương giá cho vườn táo và dự án mỏ thông minh 5G-A như các trường hợp ứng dụng điện toán ngoài việc huấn luyện mô hình lớn nói chung. 25

Từ bán tủ máy chủ sang bán token

Đích đến thương mại là vượt khỏi mô hình thuê tủ rack hoặc đặt trước máy chủ cố định. China Mobile cho biết đang thử nghiệm định giá theo token cho suy luận AI, tinh chỉnh mô hình và lưu trữ tác tử AI, để khách hàng thanh toán theo lượng sử dụng. 8

Token là đơn vị cơ bản mà mô hình AI xử lý — có thể hiểu gần đúng như các mảnh văn bản hoặc dữ liệu nhỏ được mô hình đọc, tạo hay tính toán. Với khách hàng, dịch vụ dựa trên token có thể đơn giản hơn việc tự mua hạ tầng, chọn bộ tăng tốc và quản trị năng lực máy chủ. Với đơn vị vận hành, giá trị nằm ở khả năng điều phối công việc hiệu quả giữa phần cứng, nguồn điện và điều kiện mạng.

Vì vậy, cách gọi “nhà máy token” không chỉ là khẩu hiệu. Hướng đi mà Khánh Dương công bố là một chuỗi tích hợp từ điện xanh, đến năng lực điện toán, rồi đến token. 11 Zhihui Blueprint cũng mô tả dự án của mình là bước chuyển từ bán tủ rack sang bán token: người dùng lấy năng lực từ một nguồn lực dùng chung và trả tiền theo mức tiêu thụ. 36

Điều gì quyết định mô hình có thành công hay không?

Khánh Dương đã tập hợp nhiều thành phần của một mô hình “tiện ích điện toán”: cụm AI tăng trưởng nhanh, chi phí điện được báo cáo thấp hơn, tích hợp năng lượng tái tạo, kết nối liên vùng và hệ sinh thái nhà cung cấp – khách hàng ngày càng lớn.

Tuy nhiên, chuyển từ bán rack sang bán dịch vụ token vẫn là bài toán vận hành, không phải kết quả được bảo đảm. Mô hình này cần điện và mạng luôn sẵn sàng, tỷ lệ khai thác tài nguyên cao, khả năng điều phối tương thích giữa các hệ thống phần cứng khác nhau, bảo mật dữ liệu chặt chẽ và cơ chế tính cước đủ rõ ràng để khách hàng tin tưởng.

Tóm lại, Khánh Dương đang cố gắng khiến điện toán AI vận hành giống một dịch vụ điện nước: được sản xuất tập trung, điều phối linh hoạt và mua theo nhu cầu.