Vì sao NATO đang cân nhắc triển khai sứ mệnh tại eo biển Hormuz

Một mốc quan trọng có thể là hội nghị thượng đỉnh NATO diễn ra ngày 7–8 tháng 7 tại Ankara (Thổ Nhĩ Kỳ), nơi lãnh đạo các nước thành viên dự kiến sẽ thảo luận sâu hơn về vấn đề này.

Tư lệnh NATO nói gì?

Tướng Không quân Mỹ Alexus Grynkewich, Tư lệnh Tối cao Lực lượng Đồng minh NATO tại châu Âu (SACEUR), nhấn mạnh rằng liên minh vẫn còn cách rất xa việc triển khai một chiến dịch.

Ông cho biết NATO mới chỉ đang suy nghĩ về khả năng đóng góp, nhưng chưa bắt đầu lập kế hoạch tác chiến vì chưa có chỉ đạo chính trị.

Theo Grynkewich, quy trình rất rõ ràng: trước hết các nhà lãnh đạo chính trị phải quyết định NATO có nên hành động hay không, sau đó quân đội mới xây dựng kế hoạch cụ thể.

Những lựa chọn quân sự đang được thảo luận

Dù chưa có kế hoạch chính thức, các cuộc trao đổi ban đầu xoay quanh những cách thức giúp khôi phục an toàn hàng hải nếu tình hình kéo dài.

Các phương án được nhắc đến gồm:

• Hộ tống tàu thương mại đi qua eo biển
• Tuần tra an ninh hàng hải để răn đe các cuộc tấn công
• Hỗ trợ giám sát, chia sẻ thông tin và phối hợp với các chiến dịch đa quốc gia hiện có

Nếu xảy ra, nhiệm vụ này nhiều khả năng sẽ tập trung vào đảm bảo an toàn cho tàu chở dầu và tàu hàng, thay vì tiến hành các hoạt động chiến đấu trực tiếp.

Một số nước châu Âu đã điều động lực lượng

Ngay cả khi NATO chưa thông qua nhiệm vụ chung, một số đồng minh châu Âu đã bắt đầu điều tàu và khí tài quân sự tới khu vực Trung Đông trong các khuôn khổ hợp tác đa quốc gia.

Các báo cáo cho biết:

• Pháp đã triển khai hoặc đang điều một nhóm tác chiến tàu sân bay tới khu vực.
• Anh đã đưa một tàu khu trục hải quân tới Trung Đông.
• Ý điều động các tàu rà phá thủy lôi tiến gần khu vực Hormuz.

Những lực lượng này có thể trở thành nền tảng cho một nỗ lực bảo đảm an ninh hàng hải rộng hơn nếu các nước đồng minh đạt được thỏa thuận.

Vì sao eo biển Hormuz quan trọng với thế giới?

Eo biển Hormuz nằm giữa Iran và Oman, nối Vịnh Ba Tư với Vịnh Oman và biển Ả Rập, và là tuyến đường xuất khẩu năng lượng chủ yếu của các nước vùng Vịnh.

Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), đây là điểm nghẽn vận chuyển dầu quan trọng nhất thế giới.

Một số con số cho thấy tầm quan trọng của tuyến đường này:

• Khoảng 20 triệu thùng dầu mỗi ngày đi qua eo biển trong năm 2024.
• Con số đó tương đương khoảng 20% tổng mức tiêu thụ dầu mỏ toàn cầu.
• Khoảng một phần năm thương mại khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của thế giới cũng đi qua đây.

Nếu tuyến đường này bị gián đoạn trong thời gian dài, giá năng lượng, chuỗi cung ứng và vận tải biển toàn cầu có thể chịu tác động mạnh.

Rào cản chính trị đối với một chiến dịch NATO

Dù có các lựa chọn quân sự, việc thông qua một nhiệm vụ của NATO không hề đơn giản.

Hai trở ngại chính thường được nhắc tới:

Thứ nhất: NATO phải đạt đồng thuận tuyệt đối.
Tất cả 32 quốc gia thành viên đều phải đồng ý trước khi liên minh có thể triển khai chiến dịch chính thức, và một số nước đã bày tỏ sự dè dặt.

Thứ hai: tranh cãi về vai trò của NATO.
Một số chính phủ châu Âu cho rằng khủng hoảng tại Hormuz nằm ngoài phạm vi hoạt động truyền thống của NATO và lo ngại một nhiệm vụ như vậy có thể kéo liên minh sâu hơn vào xung đột khu vực.

Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?

Hiện tại, khả năng NATO tham gia vẫn chỉ là giả thuyết. Liên minh đang theo dõi tình hình và cân nhắc các lựa chọn, nhưng các chỉ huy quân sự nhấn mạnh rằng mọi kế hoạch chỉ có thể bắt đầu khi các chính phủ đưa ra quyết định chính trị.

Vì vậy, hội nghị thượng đỉnh NATO tại Ankara vào ngày 7–8 tháng 7 có thể trở thành thời điểm quyết định. Nếu tình trạng gián đoạn vận tải tại Hormuz vẫn kéo dài và các nước đạt được đồng thuận, liên minh có thể chuyển từ giai đoạn thảo luận sang lập kế hoạch cụ thể. Nếu không, an ninh hàng hải tại đây nhiều khả năng vẫn sẽ dựa chủ yếu vào các chiến dịch quốc gia hoặc liên minh tạm thời thay vì một nhiệm vụ chính thức của NATO.