Khủng hoảng Hormuz lan rộng: Vì sao giá dầu, phân bón và lương thực cùng rung chuyển

Việc eo biển Hormuz bị phong tỏa vào năm 2026 đã phát triển thành một trong những cú sốc hàng hóa nghiêm trọng nhất trong những năm gần đây. Những gì ban đầu trông giống như một sự gián đoạn năng lượng mang tính khu vực giờ đây đang lan rộng khắp các thị trường toàn cầu—từ dầu mỏ và khí đốt tự nhiên đến phân bón, nông sản và thị trường tài chính.

Bởi vì tuyến đường biển hẹp này thường vận chuyển một phần lớn thương mại năng lượng và hàng hóa toàn cầu, những gián đoạn ở đây nhanh chóng ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng trên toàn thế giới. Các chính phủ, nhà kinh tế và tổ chức tài chính cảnh báo rằng sự đình trệ kéo dài có thể đẩy giá lương thực và năng lượng lên cao đồng thời làm tăng sự biến động trên các thị trường toàn cầu.

Eo biển Hormuz – huyết mạch của kinh tế toàn cầu

Eo biển Hormuz là một trong những điểm nghẽn quan trọng nhất trong thương mại toàn cầu. Khoảng 20% dầu mỏ và khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) của thế giới thường đi qua con đường này. Khi hoạt động vận chuyển bị gián đoạn, nguồn cung toàn cầu lập tức bị thắt chặt và thị trường định giá lại rủi ro.

Trong cuộc khủng hoảng hiện tại, các lệnh hạn chế vận chuyển đã cắt giảm hơn 90% sản lượng lưu thông, mắc kẹt khoảng 10 triệu thùng dầu xuất khẩu mỗi ngày và ngay lập tức đẩy giá năng lượng tăng. Phản ứng ban đầu của thị trường bao gồm giá dầu Brent tăng vọt 10–13%, với các nhà phân tích cảnh báo giá có thể còn leo cao hơn nếu gián đoạn tiếp diễn.

Bởi vì thị trường năng lượng là đầu vào cho nhiều ngành công nghiệp khác, cú sốc này đã nhanh chóng lan rộng ra ngoài phạm vi dầu mỏ.

Gián đoạn nguồn cung năng lượng và giá dầu leo thang

Ngân hàng Thế giới mô tả cuộc khủng hoảng này gây ra "sự gián đoạn chưa từng có" đối với nguồn cung hàng hóa toàn cầu sau các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng và việc vận chuyển qua eo biển gần như ngừng trệ.

Việc tăng giá năng lượng có một số tác động tức thời:

• Chi phí vận tải và vận chuyển hàng hóa tăng cao trên toàn thế giới
• Chi phí sản xuất tăng đối với các ngành công nghiệp phụ thuộc vào nhiên liệu
• Giá khí đốt tự nhiên tăng ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất phân bón

Các tổ chức tài chính cảnh báo rằng một sự gián đoạn kéo dài sẽ đẩy giá cả dầu mỏ và khí đốt toàn cầu lên cao, khuếch đại áp lực lạm phát trên toàn bộ các lĩnh vực phụ thuộc vào năng lượng.

Cú sốc