Iran nhanh chóng khôi phục kho drone và tên lửa trong thời gian ngừng bắn 8/4

Lệnh ngừng bắn bắt đầu ngày 8/4 trong cuộc xung đột liên quan đến Iran đã tạo ra một “khoảng lặng chiến lược” để Tehran khôi phục nhanh chóng một phần năng lực quân sự của mình. Theo các đánh giá tình báo được trích dẫn trong nhiều báo cáo, Iran đã tái khởi động một số dây chuyền sản xuất drone và có thể khôi phục phần lớn năng lực trước chiến tranh chỉ trong vài tháng — nhanh hơn nhiều so với dự đoán ban đầu của nhiều nhà phân tích.

Tốc độ phục hồi này đã khiến một số cơ quan tình báo Mỹ bất ngờ, đồng thời đặt ra câu hỏi về mức độ hiệu quả lâu dài của các đợt không kích từng nhằm vào ngành công nghiệp quốc phòng của Iran.

Sản xuất drone được khởi động lại trong thời gian ngừng bắn

Các báo cáo dẫn nguồn tình báo Mỹ cho biết Iran đã tái khởi động một phần hoạt động sản xuất drone trong giai đoạn ngừng bắn kéo dài khoảng sáu tuần bắt đầu từ đầu tháng 4.

Thay vì xây dựng lại toàn bộ cơ sở hạ tầng từ đầu, Tehran dường như đang sửa chữa các dây chuyền sản xuất bị hư hại và tái kích hoạt những nhà máy vẫn còn tồn tại sau các cuộc không kích. Những đánh giá tình báo cho rằng Iran đang sửa chữa các vị trí phóng tên lửa, thiết bị phóng và cơ sở sản xuất vũ khí bị hư hại trong chiến sự.

Cách tiếp cận này giúp quá trình phục hồi diễn ra nhanh hơn — đặc biệt đối với drone tấn công, loại vũ khí có thể được sản xuất bằng mạng lưới nhà máy phân tán và sử dụng các linh kiện tương đối rẻ so với các hệ thống tên lửa tiên tiến.

Một phần lớn kho vũ khí vẫn còn nguyên

Một lý do quan trọng khiến quá trình phục hồi diễn ra nhanh là không phải toàn bộ năng lực quân sự của Iran bị phá hủy.

Theo các ước tính tình báo Mỹ được trích dẫn trong báo cáo, Iran vẫn giữ được khoảng 40% kho drone trước chiến tranh và hơn 60% bệ phóng tên lửa dù phải hứng chịu nhiều tuần không kích.

Nhiều hệ thống phóng được cho là đã được giấu trong hang động, boongke hoặc cơ sở ngầm, và được đưa trở lại hoạt động khi giao tranh tạm dừng.

Nhờ vậy, Iran không phải xây dựng lại toàn bộ từ đầu mà chỉ cần khôi phục từ một nền tảng vẫn còn tồn tại, bao gồm cả nhân lực đã được huấn luyện.

Chuỗi cung ứng quốc tế giúp giảm “nút thắt” linh kiện

Một yếu tố khác thúc đẩy quá trình tái thiết là nguồn cung linh kiện từ nước ngoài.

Một số báo cáo tình báo cho rằng Nga đã hỗ trợ Iran khôi phục năng lực drone bằng cách chuyển các linh kiện drone qua tuyến vận chuyển trên Biển Caspi trong thời gian ngừng bắn.

Trong khi đó, các cuộc điều tra về chuỗi cung ứng toàn cầu cho thấy các công ty tại Trung Quốc vẫn xuất khẩu động cơ, vi mạch và linh kiện điện tử được sử dụng trong các dòng drone kiểu Shahed cho cả Iran và Nga, bất chấp các lệnh trừng phạt.

Các lô hàng này thường là linh kiện lưỡng dụng — tức có thể dùng cho cả mục đích dân sự và quân sự — nên khó bị ngăn chặn hoàn toàn, cho phép Iran lắp ráp drone trong nước.

Vì sao tốc độ phục hồi khiến tình báo Mỹ bất ngờ

Các nhà phân tích cho rằng có một số nguyên nhân chính khiến quá trình phục hồi của Iran diễn ra nhanh hơn dự đoán:

• Đánh giá thiệt hại ban đầu có thể đã quá cao, trong khi nhiều cơ sở sản xuất vẫn tồn tại.
• Mạng lưới sản xuất phân tán, giúp ngành công nghiệp drone không phụ thuộc vào một nhà máy duy nhất.
• Kho vũ khí còn lại khá lớn, bao gồm drone, bệ phóng và linh kiện dự trữ.
• Nguồn linh kiện từ nước ngoài, giúp nhanh chóng thay thế thiết bị bị phá hủy.

Kết hợp lại, các yếu tố này cho phép Iran vừa sửa chữa, vừa bổ sung và vừa tái khởi động sản xuất cùng lúc, thay vì phải phục hồi theo từng bước kéo dài.

Khả năng phục hồi trong khoảng sáu tháng

Một số ước tính của tình báo Mỹ cho rằng Iran có thể khôi phục hoàn toàn năng lực tấn công bằng drone trong khoảng sáu tháng nếu tốc độ tái thiết hiện nay tiếp tục.

Mốc thời gian này chủ yếu nói đến khả năng tác chiến thực tế — số lượng drone, bệ phóng và năng lực sản xuất — chứ không nhất thiết là mọi cơ sở công nghiệp đều được xây dựng lại hoàn toàn.

Ngay cả khi chỉ phục hồi một phần, năng lực này vẫn có thể tác động lớn đến an ninh khu vực, đặc biệt nếu Iran tiếp tục tiến hành các cuộc tấn công bằng drone quy mô lớn hoặc cung cấp vũ khí cho các lực lượng đồng minh tại Trung Đông.

Tác động đối với các cuộc đàm phán ngừng bắn

Nếu Tehran có thể khôi phục phần lớn năng lực drone và tên lửa trong vòng vài tháng, tác động chiến lược của các cuộc không kích trước đó có thể bị giảm đáng kể.

Một quá trình tái thiết nhanh có thể giúp Iran có vị thế mạnh hơn trong các cuộc đàm phán tiếp theo, đồng thời làm gia tăng lo ngại ở Israel, các quốc gia vùng Vịnh và lực lượng Mỹ tại Trung Đông về khả năng xảy ra các cuộc tấn công mới.

Các nhà phân tích lưu ý rằng nhiều chi tiết về quá trình tái thiết của Iran đến từ nguồn tình báo và báo cáo truyền thông, chưa phải tất cả đều được xác nhận chính thức. Vì vậy, các mốc thời gian và quy mô hỗ trợ từ nước ngoài vẫn chỉ là ước tính.

Dù vậy, bức tranh chung cho thấy thời gian ngừng bắn đã trở thành cửa sổ quan trọng để Iran sửa chữa, tái tổ chức và khởi động lại hệ thống công nghiệp quân sự, minh họa mức độ bền bỉ của các chương trình drone và tên lửa được thiết kế theo mô hình phân tán.