Bài toán giới tinh hoa của Putin: Vì sao giới doanh nhân và chính trị Nga đang quay lưng với ông năm 2026

Sự khó chịu của Điện Kremlin với những con số này trở nên không thể nhầm lẫn khi VTsIOM đột ngột thay đổi phương pháp thăm dò. Vào giữa tháng Năm, cơ quan này bắt đầu thực hiện phỏng vấn trực tiếp tại nhà thay vì khảo sát qua điện thoại, và tỉ lệ ủng hộ Putin ngay lập tức tăng nhẹ lên 66,8% . Sự thay đổi phương pháp này, được nhiều người hiểu là một động thái nhằm ngăn chặn câu chuyện về sự suy giảm, cho thấy mức độ tín nhiệm thực tế của công chúng còn yếu hơn những gì con số chính thức ngụ ý .

Để có bối cảnh, Putin đã kết thúc năm 2025 với tỉ lệ ủng hộ gần 85% theo Trung tâm Levada, điều đó có nghĩa là sự sụt giảm từ đầu năm đến nay là rất đáng kể . Các con số về lòng tin cũng đang xói mòn: đến cuối tháng Tư, gần một phần tư người Nga – 23,3% – nói với VTsIOM rằng họ không tin tưởng tổng thống, so với mức dưới 15% hồi đầu năm .

Một nền kinh tế kiệt quệ vì chiến tranh

Nền kinh tế định hướng chiến tranh của Nga đã bước vào giai đoạn mà Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) mô tả là gần như trì trệ. Tăng trưởng GDP chậm lại còn 0,6% vào năm 2025, và dự báo cho năm 2026 chỉ ở mức 0,8% . Đây là sự giảm tốc mạnh so với mức tăng trưởng 3,6% đến 3,8% mà Nga đạt được trong các năm 2023–2024, vốn đã bị thổi phồng bởi chi tiêu quân sự khổng lồ .

Ngân sách năm 2025 của chính phủ đã dành mức kỷ lục 13,5 nghìn tỷ rúp cho quốc phòng – gấp khoảng năm lần số tiền danh nghĩa đã chi vào năm 2021 – và sự đánh đổi "súng đạn hay bơ sữa" giờ đây là không thể phớt lờ . Chi tiêu xã hội đã bị cắt giảm, và thuế đối với doanh nghiệp và hộ gia đình đã được tăng lên để bù đắp khoản thiếu hụt . Lạm phát vẫn ở mức cao dai dẳng, và lãi suất cơ bản của Ngân hàng Trung ương đạt 21% vào cuối năm 2024, đẩy chi phí vay thương mại lên gần 30% .

Các nhà quản lý công nghiệp cấp cao mô tả giai đoạn hiện tại là khó khăn nhất kể từ cuộc khủng hoảng đồng rúp năm 1998 . Nhà nước cũng đang tịch thu tài sản tư nhân trên quy mô lớn – một xu hướng càng làm giới tinh hoa doanh nghiệp xa lánh . "Nhà nước càng ít tài nguyên, thì càng lấy đi nhiều hơn từ giới tinh hoa," một nhà phân tích nói với Charter97 . Một người trong cuộc từ Điện Kremlin báo cáo rằng giới tinh hoa hiện đang lặng lẽ tạo khoảng cách khi chiếc bánh kinh tế ngày càng teo lại .

Sự bất đồng lan rộng – ngay cả trong số những người trung thành

Đặc điểm nổi bật nhất của tâm trạng hiện tại là sự thất vọng không còn giới hạn ở những người chỉ trích truyền thống của chế độ. Những người tuyên truyền cực đoan (Z-propagandists) và các nhân vật mạng xã hội ủng hộ chiến tranh đã bắt đầu công khai chỉ trích Điện Kremlin – một sự phá vỡ đáng kể so với thông điệp thống nhất của những năm đầu chiến tranh . Ngay cả những người trung thành, Quỹ Carnegie nhận định, giờ đây cũng đang phàn nàn về những hạn chế và đàn áp ngày càng thắt chặt đặc trưng cho cuộc sống hàng ngày ở Nga .

Điều này thể hiện một sự thay đổi đáng kể trong hệ sinh thái của chế độ. Trong nhiều năm, những người cổ vũ siêu yêu nước của Điện Kremlin đóng vai trò như một bộ giảm xóc, tấn công bất kỳ ai đặt câu hỏi về cuộc chiến. Giờ đây, một số tiếng nói đó đang chuyển hướng chỉ trích sang giới lãnh đạo, thất vọng vì sự trì trệ quân sự và điều mà họ coi là Putin không thể đạt được một chiến thắng rõ ràng .

"Lần đầu tiên kể từ năm 2023, suy thoái kinh tế đã được ghi nhận do chi phí chiến tranh, và những 'chiến thắng' của quân đội đang trở thành chủ đề chế giễu," RBC Ukraine đưa tin vào tháng Năm 2026, tóm tắt một tâm lý rộng khắp đang hình thành trong số những người Nga trước đây thờ ơ chính trị, giới tinh hoa, và những người ủng hộ cứng rắn cuộc chiến .

Một nhà lãnh đạo bị cô lập, tập trung vào Donbas

Bất chấp sự bất mãn ngày càng tăng, Putin dường như vẫn quyết tâm tiến tới. The Guardian đưa tin những người trong vòng tròn của ông mô tả ông là bị cô lập và ngày càng mất kết nối với những mối quan tâm của chính giới tinh hoa của mình . Các quan chức tình báo phương Tây được trích dẫn trong cùng báo cáo lưu ý rằng vòng tròn bên trong của Putin đang nhanh chóng mất niềm tin vào các mục tiêu chiến tranh, tuy nhiên tổng thống vẫn cam kết chiếm toàn bộ vùng Donbas của Ukraine – một mục tiêu mà giới tinh hoa ngày càng coi là không thể đạt được .

Khoảng cách ngày càng lớn giữa tâm lý giới tinh hoa và các mục tiêu của tổng thống chính là cốt lõi vấn đề đối với Putin. Các nhóm áp lực bên trong Điện Kremlin được cho là không hài lòng với sự cô lập của tổng thống khỏi cả thế giới bên ngoài lẫn chính đoàn tùy tùng của ông . "Tâm lý chủ đạo trong giới tinh hoa là sự thất vọng," Meduza đưa tin, trích dẫn các nguồn tin bên trong chính quyền tổng thống, chính phủ, và Duma Quốc gia (Hạ viện Nga) . Sự thất vọng đó đã sâu sắc hơn khi cuộc chiến kéo dài sang năm thứ năm và nỗi đau kinh tế ngày càng khó che giấu.

Chưa có nổi dậy – nhưng lần này thì khác

Sự chuyển dịch là có thật, nhưng nó vẫn bị kiềm chế trong hệ thống. Chưa có phong trào đối lập có tổ chức nào xuất hiện, và bộ máy cưỡng chế của nhà nước – các cơ quan an ninh, tòa án, bộ chỉ huy quân sự – vẫn phục tùng Putin. Giới tinh hoa doanh nghiệp Nga, dù quan điểm riêng của họ là gì, phần lớn đã kiềm chế không công khai phản đối vì cái giá của sự bất đồng chính kiến rõ ràng là rất cao .

Điều làm cho năm 2026 khác biệt là sự kết hợp của các áp lực: một nền kinh tế đình trệ, lòng tin công chúng sụt giảm, những lời phàn nàn công khai từ những người trung thành đáng tin cậy trước đây, và một nhà lãnh đạo có sự theo đuổi đơn độc các lợi ích lãnh thổ ở Donbas không còn phù hợp với những gì giới tinh hoa coi là lợi ích của đất nước. Hội đồng Đại Tây Dương nhận định vào tháng Hai năm 2026 rằng "hiện tại có rất ít dấu hiệu cho thấy đất nước đang gần với một sự thay đổi chính trị kịch tính", nhưng sự ma sát ngày càng tăng giữa Putin và những người duy trì quyền lực của ông đang trở nên khó bị bỏ qua hơn .