Câu trả lờiĐã xuất bản21 nguồn
Chiến lược AI của Trung Quốc: Không chỉ là cuộc đua mô hình với Mỹ
Trung Quốc tự định vị là bên ủng hộ AI mở và chủ quyền số, đồng thời sử dụng đòn bẩy đất hiếm và chương trình “trí năng hóa” của PLA để cạnh tranh với Mỹ. Cuộc cạnh tranh trải rộng từ quản trị, mô hình, chip và khoáng sản đến hạ tầng và các hệ thống thông tin quân sự — không chỉ là các điểm số benchmark của chatbot.
Đăng bởiBiên tập bằng GPT-5.6 TerraHình ảnh được tạo bằng GPT Image 2
Câu trả lời nghiên cứu
Bài học chính
- Trung Quốc tự định vị là bên ủng hộ AI mở và chủ quyền số, đồng thời sử dụng đòn bẩy đất hiếm và chương trình “trí năng hóa” của PLA để cạnh tranh với Mỹ.
- Cuộc cạnh tranh trải rộng từ quản trị, mô hình, chip và khoáng sản đến hạ tầng và các hệ thống thông tin quân sự — không chỉ là các điểm số benchmark của chatbot.
- Bằng chứng hiện có cho thấy PLA đầu tư và tích hợp AI vào giám sát, huấn luyện, hậu cần, hỗ trợ chỉ huy và nhận dạng mục tiêu; nhưng chưa xác thực một chuỗi tấn công AI hoàn toàn tự chủ, hoàn thiện.
Prompt AI
openai.comCreate a landscape editorial hero image for this Studio Global article: How is China positioning itself against perceived U.S. AI dominance and “weaponisation” of AI—through advocacy of open-source AI, leveraging. Article summary: China is pursuing a dual strategy: present itself as the champion of accessible, sovereign and non-exclusive AI—especially for developing countries—while building national leverage across the AI stack and embedding AI in. Topic tags: general, government, news, general web, education. Style: premium digital editorial illustration, source-backed research mood, clean composition, high detail, modern web publication hero. Use reference image context only for broad subject, composition, and topical grounding; do not copy the exact image. Avoid: logos, brand marks, copyrighted characters, real person likenesses, fake screenshots, UI text, readable text, watermarks, c
Trung Quốc đang đáp trả điều họ xem là ưu thế AI của Mỹ bằng một gói chiến lược rộng hơn nhiều so với việc chỉ phát triển mô hình ngôn ngữ tốt hơn. Bắc Kinh quảng bá một cách tiếp cận quản trị AI toàn cầu nhấn mạnh tính mở và chủ quyền số; xây dựng đòn bẩy từ kiểm soát khoáng sản thiết yếu; đồng thời thúc đẩy “trí năng hóa” trong quân đội. Trong lúc đó, khoảng cách giữa các mô hình hàng đầu của Mỹ và Trung Quốc đã trở nên sít sao hơn nhiều so với chênh lệch về quy mô đầu tư. 36
50
Thông điệp trung tâm: AI không nên bị một khối kiểm soát
Lập trường ngoại giao của Trung Quốc mô tả AI là công nghệ chung, không nên bị độc quyền bởi một quốc gia hoặc bị quản trị qua các phe đối địch. Năm 2025, Thủ tướng Lý Cường đề xuất thành lập một tổ chức hợp tác AI toàn cầu và nói Trung Quốc muốn góp phần điều phối quản lý cũng như chia sẻ các tiến bộ của mình. 37 Tháng 7/2026, tại Hội nghị Trí tuệ Nhân tạo Thế giới, Chủ tịch Tập Cận Bình thúc đẩy công nghệ nguồn mở và một khuôn khổ hợp tác AI do Trung Quốc dẫn dắt như lựa chọn thay thế cho ảnh hưởng của Mỹ đối với các quy tắc AI.
36
Cách tiếp cận này đặc biệt đáng chú ý với những quốc gia đang cân nhắc lựa chọn hệ sinh thái kỹ thuật, dịch vụ đám mây, tiêu chuẩn và cơ chế quản trị nào. Các quan chức Trung Quốc cũng kêu gọi tôn trọng “chủ quyền số” của mỗi nước, phản đối việc buộc các nước phải chọn phe trong cuộc đua AI. 34
AI nguồn mở, hoặc mô hình có trọng số mở, hỗ trợ thực tế cho thông điệp chính trị ấy: mô hình có thể được tải về, điều chỉnh và triển khai mà không phụ thuộc vào một nền tảng độc quyền của Mỹ. Tuy nhiên, không nên nhầm thông điệp này với sự độc lập hoàn toàn về công nghệ. Quyền tiếp cận chip tiên tiến, công cụ sản xuất bán dẫn, hạ tầng điện toán đám mây và vốn vẫn là một mặt trận riêng, có ý nghĩa quyết định.
Đất hiếm là đòn bẩy đối trọng của Bắc Kinh
Các biện pháp hạn chế của Washington nhằm vào Trung Quốc tập trung mạnh vào bán dẫn tiên tiến và công nghệ liên quan. Điểm gây sức ép đáp trả đáng kể nhất của Bắc Kinh nằm ở phần hạ nguồn của chuỗi cung ứng công nghiệp: khoáng sản thiết yếu và năng lực chế biến.
Trung Quốc đã áp dụng hai đợt kiểm soát xuất khẩu đất hiếm vào tháng 4 và tháng 10/2025. Nghiên cứu của Nghị viện châu Âu cho biết đợt thứ hai được tạm hoãn đến tháng 11/2026. 1 Những biện pháp này không trao cho Trung Quốc quyền kiểm soát phần mềm AI hay việc phát triển các mô hình tiên phong. Nhưng chúng có thể tác động đến chuỗi cung ứng của các ngành công nghệ cao và quốc phòng, nơi đất hiếm và nam châm là đầu vào quan trọng.
Vì vậy, khoáng sản trở thành đòn bẩy đàm phán trong cuộc giằng co lớn hơn về tiếp cận công nghệ. Một báo cáo của Ủy ban Đánh giá Kinh tế và An ninh Mỹ - Trung cảnh báo rằng các hạn chế có mục tiêu của Trung Quốc có thể làm gián đoạn các lĩnh vực công nghệ cao, gồm cả AI và hạ tầng trung tâm dữ liệu. 2 Điểm mấu chốt không phải bên nào nắm một “điểm nghẽn” tuyệt đối; mà là chip và khoáng sản thiết yếu đã trở thành các nguồn sức ép qua lại trong một quan hệ vẫn còn phụ thuộc lẫn nhau đáng kể.
Hiện đại hóa AI của PLA hướng tới ưu thế thông tin
Khía cạnh quân sự thường được gọi là quá trình “trí năng hóa” của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA): tích hợp AI song song với cơ giới hóa và tin học hóa. Mục tiêu hiện đại hóa của PLA đến năm 2027 bao gồm đẩy nhanh sự phát triển tích hợp của cả ba lĩnh vực này. 18
Tư duy của PLA coi ưu thế thông tin là nền tảng cho thành công của chiến dịch. Các nghiên cứu về AI quân sự Trung Quốc gắn cách tiếp cận lấy thông tin làm trung tâm với khái niệm “chiến tranh hủy diệt hệ thống”: làm tê liệt các mạng lưới, cảm biến, hệ thống chỉ huy và những nút trọng yếu giúp lực lượng đối phương vận hành như một hệ thống. 20
Bằng chứng công khai từ nghiên cứu và mua sắm cho thấy một số lĩnh vực ưu tiên gồm:
- tình báo, giám sát và trinh sát;
- phương tiện thông minh hoặc tự hành;
- bảo trì dự báo và hậu cần;
- tác chiến thông tin và tác chiến điện tử;
- mô phỏng và huấn luyện;
- hỗ trợ chỉ huy, kiểm soát; và
- nhận dạng mục tiêu tự động.
17
Bộ Quốc phòng Mỹ cũng đánh giá Trung Quốc đang ưu tiên năng lực có hỗ trợ AI vì nước này coi AI là một phần của cuộc cách mạng mới trong các vấn đề quân sự, đồng thời muốn tận dụng các phát triển từ khu vực thương mại. 19
“Nhắm mục tiêu có AI hỗ trợ” cho thấy gì — và chưa cho thấy gì
AI có thể hỗ trợ quá trình nhắm mục tiêu quân sự mà không tự mình quyết định sử dụng vũ lực. Trên thực tế, các chức năng liên quan có thể gồm xử lý dữ liệu cảm biến, nhận diện mục tiêu tiềm năng, ưu tiên thông tin, hỗ trợ chỉ huy, phân bổ nguồn lực, và cải thiện lập kế hoạch hoặc mô phỏng.
Các bằng chứng được nêu cho thấy học thuyết, hoạt động mua sắm, nghiên cứu và những ứng dụng hỗ trợ trên các chức năng này. Chúng không chứng minh PLA đã triển khai một chuỗi phát hiện - quyết định - tấn công hoàn chỉnh, trưởng thành và tự chủ, hoặc đã trao quyết định gây sát thương cho AI. Phân biệt này rất quan trọng: hiện đại hóa quân sự là có thật, nhưng vẫn là một quá trình chuyển đổi đang diễn ra, không phải bằng chứng về năng lực tác chiến tự hành hoàn thiện. 17
18
20
Vì sao cuộc đua mô hình sít sao hơn rất nhiều so với cuộc đua đầu tư
AI Index 2026 của Stanford cho thấy nghịch lý trong cạnh tranh AI Mỹ - Trung. Đầu tư tư nhân vào AI tại Mỹ đạt 285,9 tỷ USD trong năm 2025, trong khi Trung Quốc đạt 12,4 tỷ USD — chênh lệch hơn 23 lần. Stanford lưu ý các con số đầu tư tư nhân có thể chưa phản ánh hết tổng chi tiêu AI của Trung Quốc vì không tính các quỹ định hướng của chính phủ. 50
Tuy vậy, các mô hình dẫn đầu lại gần nhau hơn rất nhiều so với những con số đó gợi ý. Stanford cho biết các mô hình Mỹ và Trung Quốc đã nhiều lần đổi vị trí dẫn đầu từ đầu năm 2025; DeepSeek-R1 từng trong thời gian ngắn sánh ngang mô hình Mỹ đứng đầu vào tháng 2/2025, và đến tháng 3/2026 mô hình Mỹ dẫn đầu chỉ hơn 2,7%. 50
Đó là dấu hiệu hội tụ nhanh ở cấp độ mô hình tiên phong, chứ không phải bằng chứng hai nước sở hữu năng lực AI tương đương trên mọi phương diện. Mỹ vẫn có ưu thế cơ cấu lớn về vốn tư nhân và số lượng mô hình đáng chú ý: các tổ chức có trụ sở tại Mỹ tạo ra 40 mô hình AI đáng chú ý trong năm 2024, so với 15 của Trung Quốc. 49
Benchmark gần nhau không đồng nghĩa ngang bằng toàn bộ hệ sinh thái
Xếp hạng mô hình chỉ là một lớp trong sức mạnh AI quốc gia. Cuộc cạnh tranh rộng hơn bao gồm:
- mô hình và ứng dụng, trong đó có mức sẵn có và khả năng phổ biến của mô hình mở;
- năng lực tính toán và bán dẫn, gồm quyền tiếp cận chip tiên tiến cùng công nghệ sản xuất;
- chuỗi cung ứng công nghiệp, nơi khoáng sản và vật liệu có thể trở thành đòn bẩy;
- hệ thống quân sự, đặc biệt là tình báo, hỗ trợ chỉ huy, mô phỏng, hậu cần và công cụ lập kế hoạch chính xác; và
- quản trị cùng hạ tầng toàn cầu, nơi các khối cạnh tranh tìm cách định hình tiêu chuẩn, đối tác và việc triển khai.
Do đó, cách hiểu phù hợp nhất về chiến lược của Trung Quốc là nỗ lực giảm lệ thuộc vào công nghệ lấy Mỹ làm trung tâm, đồng thời biến Trung Quốc thành một đối tác thay thế khả thi cho phát triển và quản trị AI. Thông điệp về AI mở, kiểm soát đất hiếm và chương trình AI quân sự đều gắn với mục tiêu đó, dù chúng vận hành theo những mốc thời gian khác nhau và có các giới hạn thực tế khác nhau.
Hàm ý chiến lược: vòng xoáy tiến thoái lưỡng nan về an ninh
Mỗi bên đều mô tả các hạn chế của mình là phòng vệ, còn hành động của bên kia là cưỡng ép hoặc gây mất ổn định. Phản ứng có thể đoán trước là tăng tự lực: phát triển công nghệ trong nước, đa dạng hóa chuỗi cung ứng, xây dựng liên minh và đẩy mạnh tích hợp AI thương mại vào quân sự.
Với doanh nghiệp và chính phủ, bài học dài hạn là không thể đánh giá cạnh tranh AI Mỹ - Trung chỉ bằng việc so sánh mô hình tốt nhất hiện có. Khoảng cách 2,7% là tín hiệu rõ rệt về áp lực cạnh tranh, nhưng không xóa bỏ lợi thế của Mỹ về đầu tư và sản xuất mô hình — cũng như năng lực của Trung Quốc trong việc định hình quyền tiếp cận thông qua chuỗi cung ứng công nghiệp và theo đuổi hiện đại hóa quân sự có AI hỗ trợ. 49
50
Studio Global AI
Tiếp tục nghiên cứu của bạn
Trang này bao gồm câu trả lời dựa trên nguồn mà bạn có thể tiếp tục bên trong Studio Global.
Người ta cũng hỏi
Câu trả lời ngắn gọn cho "Chiến lược AI của Trung Quốc: Không chỉ là cuộc đua mô hình với Mỹ" là gì?
Trung Quốc tự định vị là bên ủng hộ AI mở và chủ quyền số, đồng thời sử dụng đòn bẩy đất hiếm và chương trình “trí năng hóa” của PLA để cạnh tranh với Mỹ.
Những điểm chính cần xác nhận đầu tiên là gì?
Trung Quốc tự định vị là bên ủng hộ AI mở và chủ quyền số, đồng thời sử dụng đòn bẩy đất hiếm và chương trình “trí năng hóa” của PLA để cạnh tranh với Mỹ. Cuộc cạnh tranh trải rộng từ quản trị, mô hình, chip và khoáng sản đến hạ tầng và các hệ thống thông tin quân sự — không chỉ là các điểm số benchmark của chatbot.
Tôi nên làm gì tiếp theo trong thực tế?
Bằng chứng hiện có cho thấy PLA đầu tư và tích hợp AI vào giám sát, huấn luyện, hậu cần, hỗ trợ chỉ huy và nhận dạng mục tiêu; nhưng chưa xác thực một chuỗi tấn công AI hoàn toàn tự chủ, hoàn thiện.