CATL đang biến lượng phát thải carbon thành “vé vào cửa” của thị trường pin

CATL đang cố gắng định nghĩa lại thế nào là một viên pin có sức cạnh tranh. Giá thành, độ an toàn, mật độ năng lượng và khả năng giao hàng vẫn là những yếu tố cốt lõi. Tuy nhiên, lộ trình khí hậu mới của hãng bổ sung thêm một điều kiện quan trọng: hiệu quả carbon trong toàn bộ vòng đời phải có thể đo lường và kiểm chứng.

Thời điểm CATL đưa ra định hướng này không phải ngẫu nhiên. Công ty cho biết đã đạt trung hòa carbon trong các hoạt động cốt lõi vào cuối năm 2025, với cả 20 nhà máy pin được chứng nhận trung hòa carbon. Mục tiêu tiếp theo rộng hơn nhiều: trung hòa carbon trên toàn chuỗi giá trị pin vào năm 2035. 8

Phần lớn phát thải nằm ở thượng nguồn

Các nhà máy của CATL chỉ chiếm một phần trong dấu chân khí hậu của một viên pin. Theo công ty, hơn 80% phát thải trong vòng đời sản phẩm đến từ chuỗi cung ứng. Điều này chuyển trọng tâm sang các công đoạn thượng nguồn như chế biến khoáng sản, tinh luyện và sản xuất vật liệu pin, thay vì chỉ tập trung vào lượng điện tiêu thụ tại nhà máy. 1

Sự khác biệt này có ý nghĩa trực tiếp với hoạt động mua sắm. Một nhà sản xuất pin có thể giảm phát thải tại cơ sở của mình, nhưng vẫn bán những cell pin sử dụng vật liệu có dấu chân carbon lớn. Với CATL, những cơ hội cắt giảm lớn nhất — cũng như rủi ro còn lại lớn nhất — nằm ở các nhà cung cấp khai thác và xử lý vật liệu đầu vào.

Dữ liệu carbon đang bước vào quy trình chọn nhà cung cấp

Lộ trình của CATL gắn việc đo lường phát thải với các quyết định mua hàng. Theo kế hoạch, hướng dẫn mua sắm mới sẽ yêu cầu nhà cung cấp mới cung cấp dữ liệu về dấu chân carbon sản phẩm từ năm 2027. CATL cũng dự kiến xem xét tỷ lệ sử dụng điện tái tạo và hiệu quả năng lượng khi đánh giá nhà cung cấp. Trong những điều kiện thương mại tương đương, các nhà cung cấp có thành tích carbon tốt hơn có thể được ưu tiên. 15

Điều này làm thay đổi ý nghĩa thực tế của việc công bố dữ liệu carbon. Dữ liệu không còn chỉ phục vụ báo cáo bền vững; nó có thể ảnh hưởng đến điều kiện gia nhập hệ thống, các đợt đánh giá hằng năm và việc phân bổ đơn hàng. Nhà cung cấp không thể đưa ra các con số đáng tin cậy, có thể kiểm toán có nguy cơ chịu bất lợi ngay cả khi sản phẩm vẫn đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật và thương mại truyền thống.

Tuy vậy, các nguồn hiện có mới cho thấy định hướng và kế hoạch chính sách. Chúng chưa chứng minh rằng mọi nhà cung cấp phát thải cao sẽ tự động mất toàn bộ hoạt động kinh doanh với CATL.

CATL xây hệ thống đo lường trước khi siết quy định

Các quy tắc mua hàng khó có thể thực thi nếu dữ liệu giữa các nhà cung cấp không nhất quán. CATL cho biết đã tự phát triển Hệ thống Quản lý Chuỗi Carbon (CCMS) vào năm 2022 để theo dõi và tính toán phát thải tại các cơ sở sản xuất cũng như những nhà cung cấp thượng nguồn chủ chốt. Theo thông tin về lộ trình của công ty, hệ thống hiện bao phủ hơn 1.000 mẫu sản phẩm và nguyên vật liệu. 89

Một số báo cáo khác cho biết CATL đã xây dựng dữ liệu carbon cơ sở cho hơn 100 nhà cung cấp cấp 1 chủ chốt và có kế hoạch mở rộng phạm vi theo dõi tới các hoạt động thượng nguồn quan trọng. 2223

Hạ tầng này cho phép CATL so sánh nhà cung cấp dựa trên nhiều yếu tố hơn giá thành và thông số kỹ thuật. Nó cũng có thể giúp xác định phát thải tập trung ở đâu, đồng thời kiểm tra liệu mức giảm phát thải được tuyên bố có thực sự phản ánh trong dấu chân carbon của từng sản phẩm hay không.

Mục tiêu năm 2035 vượt ra ngoài các nhà máy của CATL

Cột mốc hoạt động của CATL có phạm vi hẹp hơn so với trung hòa carbon toàn chuỗi giá trị. Công ty cho biết điện không carbon chiếm 100% lượng điện sử dụng trong các hoạt động cốt lõi năm 2025, đồng thời đặt mục tiêu trung hòa carbon cho toàn chuỗi giá trị vào năm 2035. 12

Ranh giới rộng hơn này bao gồm cả các nhà cung cấp tạo ra vật liệu được đưa vào pin CATL. Để đạt mục tiêu, chỉ chuyển sang sử dụng điện sạch tại các nhà máy do CATL sở hữu là chưa đủ. Các nhà cung cấp cũng sẽ cần tiếp cận nguồn điện phát thải thấp, nâng hiệu quả năng lượng và áp dụng phương pháp đo lường đủ tin cậy để chịu được sự giám sát của khách hàng cũng như bên thứ ba.

Cách tiếp cận được CATL nêu ra kết hợp sức ép lên nhà cung cấp với hỗ trợ khử carbon. Điều đó có thể khả thi hơn một chính sách loại trừ đơn giản, dù các nguồn được cung cấp chưa cho biết mỗi nhà cung cấp sẽ nhận được mức hỗ trợ cụ thể nào hoặc các ngưỡng hiệu quả sẽ được thực thi ra sao.

Vì sao tiêu chuẩn này có thể nâng rào cản gia nhập ngành?

Nếu cách làm của CATL trở thành thông lệ trong số các bên mua pin lớn, năng lực sản xuất đơn thuần có thể không còn đủ để cạnh tranh các hợp đồng quy mô lớn. Nhà cung cấp có thể phải chứng minh thêm:

• Dấu chân carbon sản phẩm đáng tin cậy
• Dữ liệu phát thải nhất quán trên toàn bộ đầu vào thượng nguồn
• Việc sử dụng điện tái tạo hoặc điện không carbon
• Cường độ năng lượng đang được cải thiện
• Khả năng truy xuất nguồn gốc, kết nối vật liệu với sản phẩm pin hoàn chỉnh

Điều này sẽ có lợi cho những nhà cung cấp đủ khả năng đầu tư vào điện sạch, hệ thống dữ liệu và cải tiến quy trình. Nó cũng có thể củng cố lợi thế của các nhà sản xuất pin lớn, vốn có sức mua đủ mạnh để áp dụng yêu cầu báo cáo chung cho toàn bộ mạng lưới cung ứng.

Chủ tịch CATL từng đưa ra cảnh báo mạnh mẽ rằng những viên pin không có mức phát thải thấp hoặc bằng 0 có nguy cơ bị thời đại bỏ lại phía sau. 14 Lộ trình mua sắm của công ty biến cảnh báo đó thành một cơ chế kinh doanh khi gắn hiệu quả carbon với đánh giá nhà cung cấp và khả năng được ưu tiên đơn hàng.

Những điều vẫn chưa được chứng minh

CATL đã công bố một định hướng quản trị rõ ràng. Các nguồn hiện có ủng hộ những thông tin sau: cột mốc hoạt động năm 2025, mục tiêu trung hòa carbon toàn chuỗi giá trị vào năm 2035, tỷ lệ hơn 80% phát thải đến từ chuỗi cung ứng, hệ thống quản lý carbon và kế hoạch yêu cầu nhà cung cấp cung cấp dữ liệu từ năm 2027. 1815

Tuy nhiên, các nguồn này chưa đủ để chứng minh CATL đã loại bỏ toàn bộ nhà cung cấp phát thải cao, mọi chương trình truy xuất carbon hướng tới khách hàng đã vận hành đầy đủ, hay các hãng pin cạnh tranh đã áp dụng quy định tương đương.

Bài kiểm tra quyết định sẽ là khâu thực thi. Chiến lược của CATL sẽ tạo ra tác động cạnh tranh lớn nhất nếu dữ liệu carbon có độ tin cậy độc lập, quy định mua sắm được áp dụng nhất quán và các hãng xe coi pin phát thải thấp đã được xác minh là một giá trị thương mại thực sự. Nếu những điều kiện đó hội tụ, hiệu quả carbon có thể trở thành một tiêu chí đủ điều kiện song song với giá thành, độ an toàn và mật độ năng lượng — thay vì chỉ là một lợi thế ESG mang tính tự nguyện.