British Columbia (B.C.) kiện OpenAI vì cho rằng công ty đã bỏ lỡ cơ hội can thiệp trước vụ xả súng tại trường học ở Tumbler Ridge. Theo đơn kiện, OpenAI từng phát hiện dấu hiệu đáng lo trong hoạt động ChatGPT của nghi phạm Jesse Van Rootselaar, khóa một tài khoản, nhưng không báo cho Cảnh sát Kỵ binh Hoàng gia Canada (RCMP). Vụ kiện được nộp ngày 21/9 tại tòa liên bang ở San Francisco, nêu bị đơn là OpenAI và CEO Sam Altman. Đây mới là cáo buộc trong một vụ kiện chưa được phân xử, không phải kết luận của tòa án.
17
19
Điều gì đã xảy ra ở Tumbler Ridge?
Ngày 10/2, Jesse Van Rootselaar, 18 tuổi, đã giết tám người — gồm sáu trẻ em và hai người lớn — tại Tumbler Ridge, British Columbia, rồi tử vong do vết thương súng tự gây ra, theo các bản tin về vụ kiện của tỉnh bang.
22
B.C. cho rằng vụ tấn công liên quan trực tiếp đến cách OpenAI thiết kế sản phẩm và quy trình báo cáo nguy cơ, bởi nghi phạm bị cáo buộc đã sử dụng ChatGPT trước khi gây án. Lập luận của tỉnh không chỉ là ChatGPT xuất hiện trong bối cảnh vụ việc, mà là OpenAI được cho đã có thông tin đủ nghiêm trọng để phải làm nhiều hơn việc đóng một tài khoản.
17
22
Cáo buộc trọng tâm của British Columbia
B.C. cáo buộc OpenAI đã thiết kế và phân phối một sản phẩm không an toàn một cách cẩu thả, đồng thời không thông báo cơ quan thực thi pháp luật về những mối đe dọa được đưa ra qua ChatGPT trước vụ xả súng. Tỉnh bang lập luận rằng nếu có cảnh báo, cảnh sát địa phương có thể đã nhận được thông tin và ngăn chặn thảm kịch.
B.C. yêu cầu bồi thường các chi phí công cho ứng phó và phục hồi, cả đã phát sinh lẫn trong tương lai; đồng thời muốn tòa ra lệnh buộc OpenAI thay đổi cách nhận diện và xử lý những cuộc trò chuyện ChatGPT có thể dẫn đến bạo lực.
17
25
Tuy nhiên, chuỗi giả định này — cảnh sát sẽ biết gì, có thể làm gì và liệu sự can thiệp có ngăn được vụ việc hay không — là điểm then chốt cần được kiểm chứng bằng chứng cứ và tranh luận pháp lý. Việc một tài khoản từng bị gắn cờ không tự động chứng minh kết quả chắc chắn đã khác.
Tranh cãi về đợt rà soát tài khoản tháng 6/2025
OpenAI thừa nhận đã xác định một tài khoản liên quan đến Van Rootselaar vào tháng 6/2025, thông qua hệ thống phát hiện lạm dụng và thực thi quy định — trong đó có việc phát hiện người dùng sử dụng mô hình AI để phục vụ hành vi bạo lực. Công ty đã cấm tài khoản này.
33
Theo OpenAI, công ty không báo nhà chức trách vì những thông tin có được lúc đó chưa cho thấy một kế hoạch đáng tin cậy và cận kề nhằm gây tổn hại thể chất nghiêm trọng. Đây là ngưỡng mà công ty áp dụng để chuyển thông tin cho lực lượng thực thi pháp luật.
33
43
B.C. phản bác rằng phản ứng như vậy là không đủ. Quan điểm của tỉnh bang là việc phải rà soát nội bộ rồi khóa tài khoản lẽ ra đã phải dẫn đến cuộc gọi cho RCMP. OpenAI sau đó nói rằng theo các giao thức an ninh được áp dụng sau tháng 6/2025, công ty hiện sẽ báo cảnh sát về một tài khoản như vậy.
39
44
Vì sao lịch sử trò chuyện là điểm mấu chốt?
Công chúng hiện chưa được tiếp cận toàn bộ các cuộc trao đổi trên ChatGPT. Tổng chưởng lý B.C. Niki Sharma cho biết OpenAI đã từ chối cung cấp lịch sử trò chuyện của nghi phạm cho tỉnh bang. Điều này hạn chế khả năng đánh giá độc lập mức độ cụ thể của các cuộc trò chuyện, quá trình ra quyết định nội bộ của công ty, cũng như khả năng cảnh sát có thể can thiệp hiệu quả nếu được báo tin.
37
Khoảng trống thông tin cũng là lý do cần mô tả vụ việc một cách thận trọng: tranh chấp pháp lý xoay quanh những cáo buộc về thất bại trong thiết kế, phát hiện nguy cơ, báo động và phòng ngừa thiệt hại; chứ chưa phải kết luận đã được chứng minh về chính xác ChatGPT đã nói gì hoặc gây ra điều gì.
Các vụ kiện liên quan và vấn đề lách lệnh cấm tài khoản
Gia đình các nạn nhân, người sống sót, học sinh và nhà giáo đã đệ đơn kiện riêng tại California. OpenAI đã đề nghị bác bỏ hơn 30 vụ, lập luận một phần rằng các yêu cầu liên quan đến người chết và bị thương ở British Columbia nên được xét xử tại chính British Columbia, thay vì California.
26
28
Một vấn đề khác được nêu trong các khiếu kiện là liệu việc cấm tài khoản đơn thuần có phải biện pháp an toàn hiệu quả hay không. OpenAI cho biết nghi phạm đã tạo tài khoản thứ hai sau khi bị đình chỉ vào tháng 6/2025, và công ty không biết về tài khoản này cho đến sau vụ xả súng. Công ty nói đang siết biện pháp để người dùng bị cấm khó quay lại dịch vụ hơn.
36
45
OpenAI và Sam Altman nói gì?
OpenAI bày tỏ đau buồn về vụ tấn công, tuyên bố không khoan nhượng với việc sử dụng công cụ của mình để hỗ trợ bạo lực và cho biết đã tăng cường các biện pháp bảo vệ. Các bản tin về những vụ kiện sau đó cũng đề cập lời xin lỗi của Altman.
38
39
Lập trường pháp lý và thực tế mà OpenAI đưa ra hẹp hơn: theo công ty, quyết định cấm tài khoản vào tháng 6/2025 là phù hợp với thông tin khi đó, vì hoạt động của tài khoản không đạt tiêu chuẩn về một mối đe dọa đáng tin cậy và cận kề để báo cho lực lượng thực thi pháp luật.
33
43
British Columbia đòi hỏi gì?
B.C. đòi bồi thường các khoản chi cho ứng phó khẩn cấp và phục hồi cộng đồng, trong đó có chi phí thay thế ngôi trường bị phá dỡ, cùng những thay đổi trong cách OpenAI xử lý nguy cơ sử dụng ChatGPT cho hành vi bạo lực.
17
23
Vì vậy, vụ kiện đặt ra câu hỏi rộng hơn cho các công ty AI: khi một nền tảng phát hiện hoạt động bạo lực nhưng chưa chắc chắn một cuộc tấn công sắp xảy ra, họ có nghĩa vụ pháp lý nào — nếu có — phải báo cho cảnh sát? Tòa án vẫn chưa trả lời câu hỏi đó trong vụ việc này.