Cannes 2026 đối mặt làn sóng AI trong điện ảnh — nhưng vẫn giữ ranh giới cho giải Palme d’Or

Dù AI ngày càng hiện diện nhiều hơn, ban tổ chức Cannes đã nêu rõ lập trường. Năm 2026, liên hoan quy định rằng các bộ phim mà AI tạo sinh đảm nhiệm phần sáng tạo cốt lõi — như kịch bản, diễn xuất hoặc hình ảnh chính — sẽ không đủ điều kiện tranh giải Palme d’Or và Official Competition.

Điều này không có nghĩa Cannes cấm hoàn toàn AI. Thay vào đó, liên hoan phân biệt hai cách sử dụng:

• AI hỗ trợ (AI‑assisted): công nghệ giúp nhà làm phim trong quá trình sản xuất.
• AI dẫn dắt (AI‑driven): phần sáng tạo chính do mô hình AI tạo ra.

Loại thứ nhất đang ngày càng phổ biến, trong khi loại thứ hai hiện vẫn bị loại khỏi cấu trúc giải thưởng chính. Theo ban tổ chức, mục tiêu là giữ điện ảnh như một nghệ thuật do con người dẫn dắt, đồng thời thừa nhận rằng công nghệ đang thay đổi rất nhanh.

AI như công cụ sản xuất mới

Tại Cannes năm nay, nhiều nhà làm phim bắt đầu nhìn AI không còn là điều gây tò mò mà là một công cụ thực tế trong quy trình sản xuất.

Đạo diễn Xavier Gens cho biết nếu những công cụ AI hiện nay đã tồn tại trước đây, phần kỹ xảo cho phim Netflix Under Paris của ông có thể hoàn thành nhanh hơn nhiều tháng và chi phí giảm gần một nửa.

Một số dự án khác sử dụng AI theo cách hạn chế hơn. Chẳng hạn, đạo diễn Steven Soderbergh đã dùng hình ảnh do AI tạo để minh họa các khoảnh khắc được nhắc đến trong những cuộc phỏng vấn lưu trữ trong bộ phim tài liệu về John Lennon.

Những ví dụ này phản ánh xu hướng lớn hơn: AI đang được dùng để tăng tốc hậu kỳ, tạo thử nghiệm hình ảnh và hỗ trợ hiệu ứng kỹ xảo — những khâu vốn tiêu tốn rất nhiều thời gian và chi phí.

Các nhà làm phim nói gì về AI?

Cuộc tranh luận tại Cannes không chỉ mang tính kỹ thuật mà còn mang màu sắc triết lý về bản chất của sáng tạo.

Diễn viên và thành viên ban giám khảo Cannes Demi Moore cho rằng việc chống lại AI hoàn toàn là không thực tế. Theo bà, ngành công nghiệp điện ảnh cần tìm cách hợp tác với AI thay vì cố gắng ngăn chặn nó, bởi “AI đã ở đây rồi”.

Trong khi đó, đạo diễn Darren Aronofsky cũng đang thử nghiệm kể chuyện bằng AI. Ông cho biết tốc độ cải tiến của công nghệ này gần đây “đáng kinh ngạc”, cho thấy các công cụ tạo nội dung đang tiến bộ nhanh chóng.

Dù vậy, những quan điểm này không khẳng định AI nên thay thế con người. Thay vào đó, nhiều nhà làm phim xem AI giống như một trợ lý sáng tạo mới, tương tự cách dựng phim kỹ thuật số, CGI hay motion capture từng thay đổi ngành điện ảnh trước đây.

Câu hỏi lớn vẫn chưa có lời giải

Cuộc tranh luận về AI trong điện ảnh vẫn chưa ngã ngũ.

Những người ủng hộ cho rằng công nghệ tạo sinh có thể dân chủ hóa việc làm phim, cho phép các nhóm nhỏ tạo ra dự án tham vọng mà trước đây cần đến nguồn lực của các hãng phim lớn.

Ngược lại, các nhà phê bình lo ngại về việc mất việc làm, quyền sử dụng hình ảnh diễn viên và tính chân thực nghệ thuật. Một câu hỏi lớn được đặt ra: liệu một bộ phim được tạo bởi thuật toán có thể truyền tải ý định sáng tạo giống như tác phẩm do nghệ sĩ con người trực tiếp tạo ra hay không.

Cannes 2026 phản ánh rõ sự căng thẳng này. Liên hoan chào đón thử nghiệm AI trong thị trường, sự kiện và quy trình sản xuất, nhưng vẫn bảo vệ hạng mục tranh giải chính như một không gian dành cho điện ảnh do con người dẫn dắt.

Bước ngoặt của AI trong điện ảnh

Nhìn tổng thể, Cannes năm nay cho thấy ngành công nghiệp đang bước vào giai đoạn mới. AI không còn bị xem đơn thuần là thử nghiệm, nhưng cũng chưa được chấp nhận như động cơ sáng tạo trung tâm của điện ảnh.

Thay vào đó, xu hướng hiện tại có thể tóm gọn trong một ý tưởng: AI là công cụ giúp nhà làm phim làm việc nhanh hơn và rẻ hơn — chứ chưa phải là người thay thế họ.

Việc cân bằng này có tiếp tục tồn tại hay không sẽ phụ thuộc vào hai yếu tố: tốc độ tiến hóa của công nghệ và cách mà các nhà làm phim quyết định sử dụng nó trong những năm tới.