Vì sao Ulanqab đang thành cứ điểm điện toán AI của Alibaba

Ulanqab, thuộc Nội Mông, cho thấy một thay đổi quan trọng trong hạ tầng AI: nơi đặt năng lực tính toán không nhất thiết phải nằm ngay trong thị trường người dùng lớn nhất. Khu trung tâm dữ liệu của Alibaba Cloud ở đây đủ gần để phục vụ Bắc Kinh với độ trễ khứ hồi được báo cáo khoảng 4 mili giây, trong khi hưởng lợi từ điện rẻ hơn và khí hậu giúp giảm nhu cầu làm mát. Sự kết hợp này biến Ulanqab thành lựa chọn đáng chú ý cho cả suy luận AI lẫn huấn luyện mô hình quy mô lớn. 2425

Xa về địa lý, nhưng đủ gần trên mạng

Ulanqab cách Bắc Kinh khoảng 350 km. Tuy vậy, Wang Zhaoyang, phụ trách vận hành trung tâm dữ liệu của Alibaba, nói với truyền thông địa phương rằng thời gian truyền dữ liệu giữa hai nơi vào khoảng 4 mili giây — mức có thể chấp nhận được với các ứng dụng AI hội thoại. 25

Điểm mấu chốt là khoảng cách vật lý không đồng nghĩa trực tiếp với độ trễ người dùng cảm nhận. Một cụm trung tâm dữ liệu ở khu vực lân cận vẫn có thể phục vụ một đô thị lớn nếu đường truyền đủ tốt và thời gian trung chuyển mạng chỉ chiếm phần nhỏ trong toàn bộ thời gian phản hồi. Theo báo cáo, hai tuyến cáp quang trực tiếp nối Ulanqab với Bắc Kinh đã giảm độ trễ một chiều xuống dưới 2,1 mili giây. 35

Điện và làm mát tạo nên bài toán kinh tế

Trung tâm dữ liệu AI tiêu thụ lượng điện khổng lồ, nên giá điện là yếu tố nền tảng. Các báo cáo cho biết giá điện tại địa phương vào khoảng 0,32–0,35 NDT/kWh; trong một ước tính, năng lượng tái tạo chiếm khoảng 90% nguồn cung điện tại khu vực. 2125

Khí hậu là lợi thế thứ hai. Nhiệt độ trung bình năm ở Ulanqab được ghi nhận khoảng 4°C, và các báo cáo địa phương cho biết có thể tận dụng làm mát tự nhiên trong phần lớn thời gian của năm. 2435 Với các cụm máy gia tốc có mật độ cao, việc giảm phụ thuộc vào hệ thống làm mát cơ học có thể hạ chi phí vận hành song song với lợi thế giá điện.

Đây không chỉ là câu chuyện về tỷ trọng năng lượng tái tạo. Một dự án cơ sở điện toán carbon thấp ở Ulanqab, kết hợp phát điện, lưới điện, phụ tải và lưu trữ, đã đi vào vận hành năm 2025. Dự án được thiết kế để cấp điện xanh trực tiếp cho tải của trung tâm dữ liệu, với sản lượng dự kiến 848 triệu kWh điện xanh mỗi năm phục vụ nhu cầu tự dùng. 39

CUBE 5.0: biến tốc độ triển khai thành lợi thế cạnh tranh

Kiến trúc CUBE 5.0 của Alibaba giải quyết một nút thắt khác: tốc độ đưa trung tâm dữ liệu vào trạng thái sẵn sàng lắp đặt thiết bị CNTT. Thay vì thi công tuần tự mọi hệ thống trọng yếu tại công trường, mô hình này mô-đun hóa hệ thống cấp điện, làm mát, an ninh, quản lý thông minh và phòng cháy chữa cháy để các cấu phần có thể được sản xuất, chuẩn bị song song. 34

Alibaba cho biết cách làm này có thể rút thời gian bàn giao phần hạ tầng của trung tâm dữ liệu AI xuống còn 100 ngày và giảm khoảng 10% chi phí xây dựng, so với chu kỳ bàn giao truyền thống tại Trung Quốc kéo dài 6–12 tháng. 2534

Tuy nhiên, cần hiểu chính xác con số 100 ngày: mốc này tính từ nhà xưởng cơ bản hoặc các container xếp chồng đến thời điểm trước khi máy chủ và thiết bị mạng được đưa vào. Đây không nhất thiết là toàn bộ thời gian từ lúc quyết định đầu tư đến khi một dịch vụ AI hoạt động. 3234

CUBE 5.0 cũng được thiết kế để thích ứng với yêu cầu phần cứng thay đổi nhanh. Alibaba cho biết kiến trúc này dùng nguồn điện một chiều điện áp cao, hỗ trợ cả làm mát bằng không khí lẫn chất lỏng, tương thích với chip không đồng nhất và ít nhất ba thế hệ nâng cấp chip. 34

Nút thắt thực sự không nằm ở tòa nhà

Xây nhanh và điện rẻ không tự tạo ra các bộ tăng tốc AI tiên tiến. Nguồn cung chip phù hợp, bộ nhớ, kết nối liên chip và phần mềm trưởng thành vẫn là giới hạn quan trọng đối với các cụm AI.

Alibaba đã bắt đầu cung cấp các phiên bản siêu nút Lingjun dùng chip Zhenwu M890 tại khu vực Ulanqab. 1 M890 được giới thiệu là bộ tăng tốc kết hợp huấn luyện và suy luận; Alibaba công bố chip có 144 GB bộ nhớ và băng thông liên chip 800 GB/giây. 11

Điều này mở rộng lựa chọn phần cứng nội địa, nhưng chưa tự nó trả lời câu hỏi về chất lượng năng lực tính toán. Một cụm AI cạnh tranh đòi hỏi nguồn cung linh kiện bền vững, mạng kết nối tốt, công cụ phần mềm, độ tin cậy vận hành và khả năng chạy mô hình hiệu quả trên nhiều bộ tăng tốc — không chỉ là số chip được giao.

Vì sao thiếu GPU vẫn có trung tâm dữ liệu nhàn rỗi?

Thị trường điện toán AI Trung Quốc đang có những tín hiệu tưởng chừng mâu thuẫn: nhu cầu về năng lực chất lượng cao có thể rất căng, trong khi một số trung tâm dữ liệu lại chưa được khai thác hiệu quả. Một báo cáo ngành năm 2026 nêu tỷ lệ sử dụng chung của các trung tâm điện toán thông minh dưới 40%; các báo cáo trước đó cũng phản ánh tình trạng sử dụng thấp tại một số khu vực. 310

Không nên xem các số liệu này là một tỷ lệ sử dụng chung, thống nhất cho toàn thị trường. Cách đo có thể khác nhau theo thời điểm, địa bàn, loại chip, cũng như việc tính công suất đã lắp đặt, đã cho thuê hay đang chạy thực tế. Dù vậy, chúng chỉ ra một vấn đề có tính cấu trúc: năng lực có thể bị bỏ trống nếu đặt sai nơi, dùng chip không phù hợp với khối lượng công việc, thiếu mạng hoặc phần mềm đủ tốt, hoặc không có nhu cầu khách hàng ổn định. 89

Vì thế, với Ulanqab, thước đo thương mại quan trọng là tỷ lệ khai thác chứ không phải công suất được công bố. Vị trí và mô hình xây dựng giúp giảm chi phí, tăng tốc cung ứng năng lực tính toán; chúng không bảo đảm mọi bộ tăng tốc đều được lên lịch sử dụng hiệu quả.

Thử thách “một đám mây, nhiều loại chip”

Hướng đi rộng hơn của Alibaba là cung cấp nhiều loại bộ tăng tốc qua một nền tảng đám mây chung, thay vì phụ thuộc vào một nhà cung cấp phần cứng duy nhất. Vì vậy, tầng phần mềm và hệ thống trở nên đặc biệt quan trọng: kiến trúc cụm, mạng, trình biên dịch, phần mềm thời gian chạy và tối ưu mô hình phải vận hành được trên các chip khác nhau.

Alibaba cho biết dòng Zhenwu của T-Head, còn gọi là Pingtouge, đã giao lũy kế hơn 560.000 đơn vị cho hơn 400 khách hàng thuộc hơn 20 ngành tính đến tháng 5/2026. 711 Số lượng này cho thấy mức độ triển khai đang tăng, nhưng không phải thước đo trực tiếp về hiệu năng mô hình tiên phong, cũng không thay thế cho một hệ sinh thái điện toán không đồng nhất đã trưởng thành.

Ulanqab nói gì về hạ tầng AI?

Khu trung tâm dữ liệu Ulanqab của Alibaba có một logic hạ tầng rõ ràng: điện rẻ với tỷ trọng năng lượng tái tạo cao, khí hậu lạnh và khô, độ trễ đến Bắc Kinh chỉ vài mili giây, cùng thiết kế hạ tầng nhằm rút ngắn chu kỳ xây dựng. 212534

Ý nghĩa dài hạn vẫn phụ thuộc vào năng lực thực thi. Trung tâm điện toán AI chiến thắng không đơn thuần là nơi xây nhiều công suất nhất với chi phí thấp nhất. Đó sẽ là nơi ghép nối ổn định chip tương thích, mạng đủ mạnh và khối lượng công việc thực — đồng thời duy trì mức khai thác hiệu quả cho toàn hệ thống.