AI đang thay đổi cách Big Four tuyển dụng – và công việc kế toán cấp junior

1. AI có thể tự động hóa nhiều tác vụ kế toán

Công việc kiểm toán và thuế có nhiều quy trình lặp lại và có cấu trúc rõ ràng như:

• Đối chiếu dữ liệu
• Kiểm tra tài liệu
• Kiểm tra tuân thủ
• Nghiên cứu và tổng hợp thông tin

Đây chính là những loại công việc mà AI hiện đại có thể tự động hóa hoặc hỗ trợ rất hiệu quả. Một số nhà phân tích cho rằng nhiều tác vụ có cấu trúc trong dịch vụ chuyên môn có thể được tự động hóa phần lớn trong vài năm tới.

2. Khách hàng cần tư vấn triển khai AI

Các doanh nghiệp trên toàn cầu đang đẩy mạnh ứng dụng AI vào tài chính, vận hành, quản trị rủi ro và hệ thống doanh nghiệp.

Vì vậy Big Four hiện cạnh tranh trực tiếp với các công ty công nghệ và tư vấn IT để giúp khách hàng triển khai AI. Điều này làm tăng nhu cầu đối với:

• kỹ sư AI
• chuyên gia dữ liệu
• kiến trúc sư hệ thống AI

thay vì chỉ tuyển thêm kế toán hoặc kiểm toán viên.

3. AI đã trở thành công cụ làm việc hằng ngày

Đến năm 2025, nhân viên trong các bộ phận kiểm toán, thuế và tư vấn thường xuyên sử dụng trợ lý AI tạo sinh và các hệ thống AI agent để tự động hóa công việc và tăng tốc phân tích dữ liệu.

Nói cách khác, công việc phát triển nhanh nhất tại Big Four hiện nay không còn là tuân thủ kế toán — mà là chuyển đổi doanh nghiệp bằng AI.

Các hãng đang đầu tư hàng tỷ USD vào AI

Sự thay đổi nhân sự này được hỗ trợ bởi các chương trình đầu tư công nghệ quy mô lớn.

• PwC: mạng lưới toàn cầu cam kết đầu tư gần 1,5 tỷ USD để mở rộng năng lực AI và triển khai công cụ AI trong các dịch vụ.
• PwC Mỹ: riêng thị trường Mỹ còn có chương trình đầu tư 1 tỷ USD vào AI tạo sinh và đào tạo nhân viên.
• EY: đã đầu tư khoảng 1,4 tỷ USD để phát triển nền tảng EY.ai và mô hình ngôn ngữ lớn EYQ.
• Deloitte: dành hơn 3 tỷ USD cho generative AI đến năm 2030 nhằm đổi mới dịch vụ và hoạt động nội bộ.
• KPMG: triển khai các chương trình đầu tư nhiều năm và hợp tác công nghệ để mở rộng năng lực AI và phân tích dữ liệu.

Những khoản đầu tư này không chỉ nhằm tăng năng suất nội bộ. Chúng còn tạo ra các sản phẩm và dịch vụ AI mới để bán cho khách hàng doanh nghiệp.

AI agent đang xuất hiện trong kiểm toán và tư vấn

Giai đoạn tiếp theo của cuộc chuyển đổi là sự xuất hiện của AI agent — các hệ thống AI có thể thực hiện nhiều bước công việc gần như tự động.

Ví dụ tại Big Four:

• Deloitte Omnia: nền tảng kiểm toán đang được bổ sung AI agent có thể thực hiện các quy trình kiểm toán nhiều bước dưới sự giám sát của con người.
• Deloitte Zora AI: nền tảng cung cấp “nhân viên số thông minh” có thể tự động hoàn thành nhiệm vụ.
• EY Assurance platform: tích hợp hệ thống AI agent để hỗ trợ khoảng 160.000 cuộc kiểm toán trên toàn cầu.

Những hệ thống này có thể tự động:

• phân tích tài liệu
• chọn mẫu giao dịch
• phát hiện bất thường
• kiểm tra tuân thủ

Đây chính là các công việc trước đây thường do nhân sự junior thực hiện.

Điều này có ý nghĩa gì với nhân sự junior

AI không hoàn toàn loại bỏ các vị trí đầu sự nghiệp, nhưng nó thay đổi bản chất của công việc.

Trước đây, nhân viên mới thường làm những việc như:

• thu thập dữ liệu
• đối chiếu giao dịch
• phân tích bảng tính
• viết bản nháp báo cáo

Hiện nay, nhiều nhiệm vụ trong số đó có thể được AI thực hiện nhanh hơn.

Do đó một số hãng Big Four đã giảm tuyển dụng sinh viên mới tốt nghiệp hoặc cắt giảm chương trình tuyển dụng đầu vào trong vài năm gần đây.

Những vai trò junior còn lại đang dịch chuyển sang các nhiệm vụ như:

• giám sát kết quả do AI tạo ra
• điều tra các bất thường do hệ thống phát hiện
• kiểm soát chất lượng dữ liệu
• áp dụng phán đoán chuyên môn

Nói đơn giản: công việc đang chuyển từ làm thủ công sang kiểm tra và diễn giải kết quả.

Mô hình “kim tự tháp” của ngành tư vấn đang thay đổi

Trong nhiều thập kỷ, kinh tế của Big Four dựa trên cấu trúc nhân sự dạng kim tự tháp:

• nhiều nhân viên junior
• ít quản lý hơn
• và số lượng nhỏ partner ở đỉnh

AI làm suy yếu mô hình này vì các công việc trước đây dành cho lớp nhân sự đông đảo ở đáy kim tự tháp đang được tự động hóa. Khi máy móc xử lý phần lớn công việc có cấu trúc, các nhóm dự án có thể nhỏ hơn và nhiều nhân sự cấp cao hơn.

Thay vì chỉ dựa vào “đòn bẩy nhân lực”, các hãng giờ dựa vào đòn bẩy kỹ thuật số — tức AI và hệ thống tự động giúp chuyên gia làm việc hiệu quả hơn.

Điều này cũng có thể thay đổi cách tính phí dịch vụ. Thay vì tính theo giờ làm việc, các hãng có thể chuyển sang:

• nền tảng AI quản lý
• dịch vụ dạng thuê bao
• tư vấn theo kết quả
• sản phẩm assurance dựa trên công nghệ

Một thị trường mới: dịch vụ “AI assurance”

Dù AI tự động hóa nhiều công việc cũ, nó cũng tạo ra những loại dịch vụ hoàn toàn mới.

Các công ty triển khai AI ngày càng cần bên thứ ba kiểm tra các vấn đề như:

• rủi ro mô hình
• nguồn gốc dữ liệu
• thiên lệch và tính công bằng
• bảo mật hệ thống
• tuân thủ quy định

Những lĩnh vực này rất gần với chuyên môn truyền thống của Big Four trong kiểm toán, quản trị rủi ro và kiểm soát nội bộ. Vì vậy nhiều chuyên gia dự đoán AI assurance và quản trị AI sẽ trở thành thị trường tăng trưởng lớn trong ngành dịch vụ chuyên môn.

Thách thức dài hạn: đường ống đào tạo nhân sự

Tuy nhiên, sự chuyển đổi này cũng đặt ra một vấn đề.

Trong lịch sử, Big Four tuyển rất nhiều nhân viên mới ra trường để đào tạo dần thành quản lý, chuyên gia và partner.

Nếu AI làm giảm đáng kể tuyển dụng junior, các hãng có nguy cơ làm suy yếu mô hình “học việc” đã nuôi dưỡng thế hệ lãnh đạo ngành trong nhiều thập kỷ.

Những công ty thành công nhất có thể sẽ là những công ty cân bằng được hai mục tiêu: dùng AI để loại bỏ công việc giá trị thấp, nhưng vẫn tạo đủ trải nghiệm thực tế để nhân sự trẻ phát triển thành cố vấn đáng tin cậy.

Điều đã rõ ràng ngay từ bây giờ là ngành dịch vụ chuyên môn đang bước sang một giai đoạn mới: Big Four không chỉ là công ty kiểm toán và tư vấn nữa — họ đang trở thành các doanh nghiệp công nghệ và assurance vận hành bằng AI.