TSMC, Samsung và SK Hynix đã chi phối lợi suất thị trường mới nổi như thế nào?

Cơn bùng nổ hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi diện mạo của đà tăng trên các thị trường mới nổi. TSMC, Samsung Electronics và SK Hynix tăng mạnh đến mức một khoản đầu tư tưởng như đa dạng hóa vào thị trường mới nổi ngày càng giống một cược tập trung vào phần cứng AI, Đài Loan và Hàn Quốc, thay vì một rổ rộng gồm nhiều nền kinh tế đang phát triển. 17

Sự tập trung này đã thúc đẩy lợi suất, nhưng đồng thời cũng thay đổi loại rủi ro mà nhà đầu tư thực sự nhận về khi mua quỹ chỉ số thị trường mới nổi.

Ba cổ phiếu đang tạo ra phần lớn mức tăng

TSMC, Samsung và SK Hynix hiện chiếm 26,7% chỉ số Morningstar Emerging Markets Target Market Exposure. Trong một năm qua, ba doanh nghiệp này tạo ra khoảng 57% mức tăng 30,3% của chỉ số. 17

Xu hướng này không chỉ xuất hiện trong một chỉ số của Morningstar. Trong nửa đầu năm 2026, nhóm bán dẫn và phần cứng công nghệ đóng góp cho MSCI Emerging Markets nhiều hơn mức tăng chung của chỉ số — nói cách khác, mức tăng của nhóm chip đã bù đắp cho sự suy yếu ở các lĩnh vực khác. Tỷ trọng ngành công nghệ thông tin cũng đã tăng lên gần một nửa chỉ số. 5

Ba doanh nghiệp hưởng lợi từ những mắt xích khác nhau nhưng có liên kết chặt chẽ trong chuỗi cung ứng AI:

• TSMC là một trong những nhà cung cấp hàng đầu về năng lực sản xuất chip logic tiên tiến.
• Samsung Electronics kết hợp mảng bán dẫn quy mô lớn với hệ sinh thái điện tử đa dạng hơn.
• SK Hynix nổi bật trong lĩnh vực bộ nhớ, bao gồm bộ nhớ băng thông cao (HBM) cần thiết cho các hệ thống AI.

Vấn đề vì thế không chỉ là cổ phiếu công nghệ đang tăng giá. Vốn hóa của một nhóm nhỏ doanh nghiệp đã phình to đến mức có thể chi phối lợi suất theo quốc gia, ngành và toàn bộ chỉ số.

Rủi ro địa lý cũng tập trung tương tự

TSMC đặt tại Đài Loan, còn Samsung và SK Hynix đặt tại Hàn Quốc. Đà tăng của ba cổ phiếu này vì thế làm tăng đáng kể mức độ phụ thuộc địa lý của các danh mục thị trường mới nổi. Một nhà đầu tư theo chỉ số có thể đang nắm giữ Đài Loan chủ yếu thông qua TSMC và Hàn Quốc chủ yếu thông qua Samsung cùng SK Hynix, thay vì được phân bổ tương đối đồng đều vào ngân hàng, tiêu dùng, công nghiệp và các thị trường nhỏ hơn trong khu vực.

Một phân tích ước tính Đài Loan chiếm khoảng một phần tư chỉ số MSCI Emerging Markets, Hàn Quốc gần một phần năm, Trung Quốc thấp hơn một phần tư và Ấn Độ khoảng 12%. Tổng cộng, bốn quốc gia này chiếm khoảng 79% chỉ số. 13

Điều đó không có nghĩa nhà đầu tư đã mất hoàn toàn mức độ tiếp xúc với Trung Quốc hay Ấn Độ. Nhưng nhãn “thị trường mới nổi” có thể che giấu một danh mục cơ sở khá hẹp: bốn thị trường châu Á lớn, trong đó một phần đáng kể lợi suất gắn với cùng một chuỗi cung ứng công nghệ.

Theo Reuters, ba doanh nghiệp nói trên cũng chiếm gần một phần ba chỉ số MSCI Asia Pacific ex-Japan. 1

Vì sao các nhà quản lý quỹ lo ngại?

Các chỉ số tính theo vốn hóa thị trường tự nhiên sẽ dành tỷ trọng lớn hơn cho những công ty có giá cổ phiếu và vốn hóa tăng mạnh. Cách xây dựng này phản ánh quy mô thị trường tại một thời điểm, nhưng cũng khiến nhà đầu tư ngày càng tiếp xúc nhiều hơn với một xu hướng đã trở nên áp đảo.

Với một quỹ bám theo chỉ số thị trường mới nổi, mức độ tiếp xúc thực tế có thể gần với một khoản đặt cược vào:

• năng lực sản xuất bán dẫn tiên tiến tại Đài Loan;
• nhu cầu và giá bộ nhớ tại Hàn Quốc;
• chu kỳ chi tiêu vốn toàn cầu cho hạ tầng AI; và
• định giá của một số ít công ty công nghệ rất lớn.

Đây là cấu trúc khác đáng kể so với một danh mục phân tán rủi ro giữa tài chính nội địa, tiêu dùng, hàng hóa, hạ tầng, sản xuất và các nền kinh tế mới nổi quy mô nhỏ hơn.

Các nhà quản lý chủ động cũng gặp bài toán tương tự. Quy định đầu tư thường giới hạn tỷ trọng tối đa dành cho một cổ phiếu hoặc một ngành. Reuters cho biết tổng tỷ trọng của TSMC, Samsung và SK Hynix đã vượt mức mà nhiều quy tắc quản lý danh mục chủ động xem là có thể chấp nhận. 1

Họ phải lựa chọn giữa việc duy trì tỷ trọng thấp hơn nhóm cổ phiếu dẫn dắt — và có nguy cơ tụt lại nếu cổ phiếu chip tiếp tục tăng — hoặc bám sát chỉ số và chấp nhận mức tập trung có thể mâu thuẫn với nguyên tắc đa dạng hóa.

Cái giá của lựa chọn này có thể rất lớn. Quỹ Coronation Global Emerging Markets tăng 13,9% trong quý II/2026, nhưng vẫn thấp hơn 10,1 điểm phần trăm so với chỉ số MSCI Emerging Markets khi đà tăng tập trung vào chuỗi cung ứng AI ưu ái các cổ phiếu có tỷ trọng lớn trong chỉ số. 4

Mức tập trung hiện nay so với các giai đoạn trước

Morningstar cho biết mức độ tập trung hiện tại đã vượt những giai đoạn trước từng kéo theo các đợt bán tháo mạnh. 7

Tuy nhiên, các dữ liệu được cung cấp không đưa ra một bộ tỷ lệ lịch sử nhất quán và cũng không xác định cụ thể từng giai đoạn so sánh. Vì vậy, chưa thể khẳng định bằng một con số chính xác thị trường hiện tập trung hơn bao nhiêu so với một thời điểm cụ thể trong quá khứ.

Kết luận có cơ sở hơn là: mức tập trung hiện đã đủ cao để nhiều chuyên gia xem đây là rủi ro danh mục trọng yếu, chứ không chỉ là hệ quả phụ của một giai đoạn tăng giá mạnh.

Một chỉ số tập trung vẫn có thể tiếp tục vượt trội nếu các doanh nghiệp dẫn đầu duy trì lợi nhuận tốt. Nhưng chính cấu trúc đó cũng có thể khuếch đại thua lỗ nếu kỳ vọng đối với cả nhóm thay đổi cùng lúc.

Câu chuyện AI có nền tảng thật — nhưng chưa chắc bền vững

Đà tăng của nhóm cổ phiếu này có cơ sở cơ bản rõ ràng. Hạ tầng AI cần chip logic tiên tiến và bộ nhớ chuyên dụng, trong khi Đài Loan và Hàn Quốc sở hữu phần lớn năng lực sản xuất liên quan. Lợi nhuận ngành bán dẫn và chi tiêu vốn cho AI vì thế cung cấp lời giải thích thực chất hơn so với giả thuyết đây chỉ là một cơn sốt đầu cơ. 45

Dù vậy, nhu cầu mạnh ở hiện tại không đảm bảo tốc độ tăng trưởng hay mức định giá hiện tại sẽ kéo dài. Ngành bán dẫn có tính chu kỳ cao: khách hàng có thể giảm đơn hàng, tồn kho có thể tăng, giá bộ nhớ có thể suy yếu và chi tiêu vốn có thể chậm lại. Nhà đầu tư cũng có thể đánh giá lại lợi nhuận mà doanh nghiệp kỳ vọng thu được từ hạ tầng AI.

Khi ba công ty chiếm 26,7% một chỉ số thị trường mới nổi quan trọng, chỉ cần triển vọng đầu tư AI thay đổi cũng có thể tác động đáng kể đến toàn bộ chỉ số, ngay cả khi các ngân hàng, doanh nghiệp tiêu dùng và những công ty khác trong thị trường mới nổi vẫn hoạt động lành mạnh. 17

Vì vậy, rủi ro cốt lõi không nằm ở việc cơ hội AI là viển vông. Rủi ro là một xu hướng dài hạn có thật có thể đã được phản ánh phần lớn vào một nhóm doanh nghiệp và thị trường tập trung, khiến nhà đầu tư theo chỉ số đặc biệt nhạy cảm với một chu kỳ và một mặt bằng định giá duy nhất.

Các nhà quản lý chủ động đang tìm cách đa dạng hóa

Một số nhà quản lý phản ứng bằng cách giảm hoặc giới hạn tỷ trọng ở những cổ phiếu bán dẫn lớn nhất, đồng thời tìm kiếm các cơ hội ít tương quan hơn với chu kỳ phần cứng AI. Các phân tích thị trường ghi nhận sự quan tâm tới nhóm tài chính Trung Quốc, doanh nghiệp ASEAN và các công ty Ấn Độ như những nguồn tiếp xúc rộng hơn với thị trường mới nổi. 17

Những lĩnh vực này có thể đem lại các dạng tiếp xúc khác, chẳng hạn tín dụng nội địa, tiêu dùng, hạ tầng và sản xuất trong khu vực. Tuy nhiên, đa dạng hóa không khiến một khoản đầu tư tự động trở nên rẻ hoặc hấp dẫn; nó chỉ thay đổi loại rủi ro mà nhà đầu tư đang chấp nhận. Các nhà quản lý chủ động cũng phải chấp nhận khả năng kém hơn chỉ số nếu đà tăng tập trung vào chip tiếp tục kéo dài.

Nhà đầu tư nên kiểm tra gì trước khi mua quỹ thị trường mới nổi?

Nhãn gọi của một quỹ ETF hoặc quỹ tương hỗ không đủ để chứng minh danh mục đã đa dạng hóa. Nhà đầu tư nên xem xét:

1. Các khoản nắm giữ lớn nhất: TSMC, Samsung, SK Hynix và những công ty liên quan đến AI chiếm bao nhiêu phần danh mục?
2. Tỷ trọng theo quốc gia: Mức tiếp xúc thực tế với Đài Loan và Hàn Quốc là bao nhiêu? Phần còn lại dành cho Trung Quốc, Ấn Độ, ASEAN và Mỹ Latinh là bao nhiêu?
3. Tỷ trọng theo ngành: Quỹ có phân bổ giữa tài chính, tiêu dùng, công nghiệp và nguyên vật liệu, hay công nghệ đã tiến gần một nửa danh mục?
4. Quy tắc của chỉ số tham chiếu: Quỹ có bám theo chỉ số tính theo vốn hóa thị trường, vốn tự động tăng tỷ trọng ở những cổ phiếu đã tăng mạnh, hay không?
5. Giới hạn của quỹ chủ động: Nếu quỹ giảm tỷ trọng các công ty chip lớn nhất, danh mục có thể chịu được giai đoạn tiếp tục kém hơn chỉ số hay không?

Kết luận cần giữ ở mức cân bằng. AI đã tạo ra năng lực sinh lời thực chất và tầm quan trọng chiến lược cho TSMC, Samsung và SK Hynix; đó là lý do giải thích phần lớn ảnh hưởng của họ lên lợi suất thị trường mới nổi. Nhưng chính thành công này cũng khiến các chỉ số thị trường mới nổi phụ thuộc bất thường vào ba doanh nghiệp, hai quốc gia và một chu kỳ công nghệ. Nhà đầu tư muốn có sự đa dạng hóa thực sự nên kiểm tra tỷ trọng cổ phiếu, quốc gia và ngành bên trong quỹ, thay vì mặc định rằng nhãn “thị trường mới nổi” đã đủ để bảo đảm điều đó.