Chương Trình Hạt Nhân Iran Sau Các Cuộc Tấn Công Mỹ-Israel 2025: Thứ Còn Sót, Thứ Mất Tích Và Iran Có Thể Tái Thiết Nhanh Đến Đâu?

Chiến Dịch: Hai Đợt Tấn Công

Israel đã phát động một chiến dịch kéo dài 12 ngày vào tháng 6 năm 2025, nhắm vào các nhà máy làm giàu urani tại Natanz, Fordow và Isfahan (Esfahan) . Tiếp theo đó, Mỹ thực hiện Chiến dịch Midnight Hammer, cũng nhắm vào ba cơ sở này trong một chiến dịch mà Phó Tổng thống J.D. Vance mô tả là "rất hẹp" nhằm phá hủy chương trình vũ khí hạt nhân bị nghi ngờ của Iran . Các cuộc tấn công đã gây thiệt hại đáng kể cho các cơ sở chuyển đổi và làm giàu urani, tạm thời hạn chế việc sản xuất nguyên liệu có độ giàu cao .

Năng lực máy ly tâm của Iran ban đầu bị cắt giảm đáng kể, nhưng đến tháng 2 năm 2026, theo các đánh giá tình báo, họ đã phục hồi khoảng 40% công suất so với trước tấn công . Phần lớn các dãy máy ly tâm đang hoạt động nằm tại Fordow và ít nhất một cơ sở chưa từng được tiết lộ trước đây đã xuất hiện trong ảnh vệ tinh .

Iran Đã Có Gì Trước Các Cuộc Tấn Công?

Tính đến ngày 13 tháng 6 năm 2025 – một ngày trước cuộc tấn công đầu tiên của Israel – IAEA ước tính tổng kho dự trữ urani làm giàu của Iran ở dạng khí UF6 là 9.040,5 kg . Con số này bao gồm:

• 2.391,1 kg urani làm giàu tới 2% U-235
• 6.024,4 kg urani làm giàu tới 5% U-235
• 184,1 kg urani làm giàu tới 20% U-235
• 440,9 kg urani làm giàu tới 60% U-235 (gần cấp độ vũ khí)

Với 440,9 kg nguyên liệu 60% này, nếu được làm giàu thêm lên 90% (cấp độ vũ khí), Iran đã có đủ nguyên liệu để chế tạo khoảng 10 vũ khí hạt nhân . Gần như toàn bộ lượng nguyên liệu có độ giàu cao này ở dạng khí (UF6) được chứa trong các bình nhỏ .

Ẩn Số Lớn: Thứ Gì Đã Sống Sót?

Sau các cuộc tấn công, IAEA không thể xác định được khối lượng, vị trí hoặc thành phần hiện tại của kho urani làm giàu của Iran . Iran đã không báo cáo lượng nguyên liệu sống sót sau các vụ đánh bom hay nơi cất giữ . Cơ quan này chỉ đơn giản tuyên bố "không thể cung cấp bất kỳ thông tin nào" về tình trạng của kho dự trữ .

Tổng Giám đốc IAEA Rafael Grossi đánh giá rằng phần lớn urani làm giàu 60% rất có thể vẫn còn ở khu phức hợp đường hầm Isfahan, và không có bằng chứng nào cho thấy nó đã được di dời . Khu phức hợp đường hầm này dường như là mục tiêu duy nhất không bị hư hại nặng trong các cuộc tấn công tháng 6/2025 . Grossi nói vào tháng 3/2026 rằng "những gì chúng tôi tin là Isfahan, cho đến lần thanh sát cuối cùng của chúng tôi, có hơn 200 kg" nguyên liệu 60%, ngụ ý khoảng một nửa lượng dự trữ trước tấn công vẫn còn ở đó . Tuy nhiên, số lượng chính xác và tình trạng của lượng nguyên liệu đó vẫn không thể kiểm chứng .

Một "lượng đáng kể" urani gần cấp độ vũ khí – bao gồm cả nguyên liệu được cất giữ dưới lòng đất tại Isfahan – vẫn không rõ tung tích, theo một báo cáo của IAEA vào tháng 2/2026 . Viện Khoa học và An ninh Quốc tế (ISIS) báo cáo rằng hơn 2/3 lượng urani 60% (440 kg) của Iran có khả năng đã được lưu trữ tại Isfahan .

Tiếp Cận Của IAEA: Mất Gần Như Toàn Bộ Khả Năng Giám Sát

IAEA đã không được phép tiếp cận bất kỳ cơ sở hạt nhân nào bị đánh bom – Natanz, Fordow hay Isfahan – kể từ các cuộc tấn công tháng 6/2025 . Cơ quan này chỉ có thể giám sát các địa điểm không bị nhắm đến . Kể từ tháng 2/2026, sau khi chiến tranh toàn diện leo thang, IAEA đã mất luôn cả sự hiện diện vật lý hạn chế đó . Kết quả, như Viện Khoa học và An ninh Quốc tế mô tả, là một "sự mất mát gần như toàn bộ và liên tục khả năng giám sát" các địa điểm hạt nhân của Iran .

Vào tháng 6/2026, Hội đồng Thống đốc IAEA đã thông qua một nghị quyết do Mỹ hậu thuẫn yêu cầu Iran tiết lộ kho dự trữ còn lại và cho phép thanh sát . Iran đã phản đối, khẳng định việc tiếp cận chỉ diễn ra sau khi có một thỏa thuận hạt nhân cuối cùng . Một hiệp định hòa bình tạm thời Mỹ-Iran được ký kết vào tháng 6/2026 đã mở ra cánh cửa cho các cuộc thanh sát, nhưng Tehran sau đó cho biết việc tiếp cận các địa điểm then chốt vẫn phụ thuộc vào một thỏa thuận cuối cùng và việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt .

Tiềm Năng Tái Thiết Sản Xuất Vũ Khí Của Iran

Thời gian bùng phát (breakout) trước tấn công

Trước các cuộc tấn công, Iran có thể sản xuất đủ urani cấp độ vũ khí (90% U-235) cho một quả bom chỉ trong khoảng một tuần từ kho dự trữ 60% .

Sự chậm lại sau tấn công

Sau các cuộc tấn công tháng 6/2025, tình báo Mỹ đánh giá thời gian để Iran sản xuất một vũ khí hạt nhân đã bị đẩy lùi xuống còn khoảng một năm .

Không có thêm sự chậm trễ nào tính đến tháng 5/2026

Tuy nhiên, đến tháng 5/2026, các đánh giá tình báo Mỹ cho thấy thời gian bùng phát không thay đổi so với mùa hè năm trước – nghĩa là những tháng xung đột tiếp theo đã không làm suy giảm thêm năng lực của Iran .

Ước tính năng lực hiện tại

Với khoảng 200 kg urani 60% được cho là còn nguyên vẹn, và Iran đã tái thiết khoảng 40% năng lực máy ly tâm, các chuyên gia đánh giá Iran có thể làm giàu urani lên cấp độ vũ khí 90% trong vòng vài tuần hoặc thậm chí vài ngày nếu họ chọn làm như vậy . Một phân tích toàn diện ước tính cần 2–4 tuần để sản xuất nguyên liệu cấp độ vũ khí từ kho dự trữ còn sót lại, và cần thêm 6–18 tháng để vũ khí hóa nó thành một đầu đạn có thể triển khai .

Để dễ hình dung, việc chuyển từ độ giàu 60% lên 90% chỉ cần khoảng 500 SWU (đơn vị công tác phân tách) cho mỗi vũ khí, so với khoảng 5.000 SWU để đi từ urani tự nhiên lên 60% . Điều này có nghĩa là con đường ngắn nhất để chế tạo bom là sử dụng kho dự trữ 60% hiện có thay vì bắt đầu từ đầu.

Ẩn số then chốt

Bởi vì IAEA không thể xác minh quy mô kho dự trữ hiện tại, tình trạng máy ly tâm, hay liệu có bất kỳ cơ sở không khai báo nào tồn tại hay không, tất cả các ước tính về thời gian bùng phát đều mang độ bất định lớn . Cơ quan này đã cảnh báo rằng họ "không thể thực hiện các trách nhiệm thanh sát của mình" theo Hiệp ước Không phổ biến Vũ khí Hạt nhân (NPT) .

Tổng Kết Các Phát Hiện Của Chuyên Gia

• Thiệt hại cơ sở vật chất: Đáng kể, nhưng Natanz và Fordow được đánh giá là ít nhất bị hư hại nặng, không bị phá hủy hoàn toàn . Nhà máy làm giàu nhiên liệu thử nghiệm trên mặt đất (PFEP) tại Natanz đã bị phá hủy . Iran đã phục hồi khoảng 40% năng lực máy ly tâm .
• Urani làm giàu còn sống sót: Rất có thể hơn 200 kg urani 60% tại Isfahan, tình trạng không rõ . Một lượng đáng kể trong số ~200 kg còn lại không rõ tung tích .
• Giám sát của IAEA: Mất gần như toàn bộ từ tháng 2/2026 .
• Thời gian bùng phát: Trước tấn công: 1 tuần . Sau tấn công (tháng 6/2025): ~1 năm . Đến tháng 5/2026: không thay đổi so với tháng 6/2025 . Ước tính hiện tại: vài tuần đến vài tháng từ nguồn dự trữ còn sót lại .
• Vũ khí hóa: 6–18 tháng sau khi sản xuất được nguyên liệu phân hạch để tạo ra một đầu đạn có thể triển khai .