Bên trong nỗ lực tuyệt vọng của Nga nhằm đánh cắp bí mật quốc phòng và công nghệ phương Tây

• Công ty ma và trung gian: Các điệp viên Nga đang thành lập các doanh nghiệp giả trên khắp châu Âu để đặt hàng máy móc và linh kiện bị hạn chế, rửa tiền mua hàng thông qua một chuỗi trung gian để che giấu người dùng cuối.
• Vỏ bọc ngoại giao: Cả GRU (Tổng cục Tình báo chính của Nga) và FSB (Cơ quan An ninh Liên bang) đều đang điều hành các hoạt động thu mua tích cực từ các đại sứ quán và lãnh sự quán Nga, sử dụng chứng chỉ ngoại giao để che chắn cho các điệp viên khỏi sự giám sát.
• Gián điệp mạng: Các nhóm tin tặc được nhà nước hậu thuẫn đang xâm nhập vào mạng lưới trường đại học, viện nghiên cứu và nhà thầu quốc phòng để đánh cắp trực tiếp tài sản trí tuệ — từ hồ sơ thiết kế đến mã nguồn và quy trình sản xuất.
• Nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng: Các quan chức cảnh báo rằng một số hoạt động mạng có vai trò kép là trinh sát cho các cuộc tấn công tiềm năng vào cơ sở hạ tầng quan trọng, kết hợp giữa trộm cắp công nghệ với chuẩn bị phá hoại .

Những công nghệ cụ thể trong tầm ngắm của Nga

Các mục tiêu cho thấy một quân đội đang phải vật lộn với cả nhu cầu chiến trường trước mắt và khoảng cách công nghệ dài hạn với NATO.

Tiêm kích Gripen của Thụy Điển

Tình báo Thụy Điển đã xác nhận Nga đang tích cực tìm cách đánh cắp các bí mật liên quan đến JAS 39 Gripen, bao gồm các hệ thống tác chiến điện tử (EW) và các gói cảm biến của nó . Sự quan tâm này mang tính chiến lược: Gripen được thiết kế đặc biệt để chống lại học thuyết không quân của Nga, và khả năng EW của biến thể E/F cùng với khả năng tích hợp tên lửa Meteor khiến nó trở thành mục tiêu ưu tiên . Không quân Thụy Điển đã mô tả khả năng "không bị phát hiện, đánh lừa hoặc gây ảnh hưởng đến các cảm biến khác" của Gripen là một điểm mạnh cốt lõi — chính xác là khả năng mà Nga muốn hiểu và đối phó .

Nghiên cứu lượng tử và vũ trụ của Phần Lan

Cơ quan An ninh và Tình báo Phần Lan (Supo) đã cảnh báo rõ ràng rằng các hoạt động thu mua của Nga đang nhắm mục tiêu vào các viện nghiên cứu tiên tiến của đất nước này. Trong Báo cáo Tổng quan An ninh Quốc gia 2025, Supo đã chỉ ra rằng các nỗ lực của Nga tập trung vào chuyên môn lượng tử, công nghệ vũ trụ, chất bán dẫn tiên tiến và công nghệ hàng hải . Cơ quan này cảnh báo rằng các doanh nghiệp, trường đại học và viện nghiên cứu Phần Lan nắm giữ "chuyên môn được quốc tế công nhận và công nghệ tinh vi" hiện đang nằm trong tầm ngắm của Nga .

Đây là một phần của mô hình rộng lớn hơn: các lãnh đạo phản gián phương Tây đã lưu ý rằng các lĩnh vực như điện toán lượng tử phải đối mặt với hoạt động gián điệp "ở quy mô thực sự", mở rộng ra ngoài các mục tiêu chính phủ sang các công ty khởi nghiệp và phòng thí nghiệm học thuật, những nơi mà các nhà nghiên cứu "có thể không nghĩ rằng an ninh quốc gia liên quan đến họ" .

Máy móc và điện tử lưỡng dụng

Danh sách thu mua cũng bao gồm các mặt hàng thiết yếu nhưng trần tục hơn: bảng mạch in, máy công cụ chính xác, cảm biến tiên tiến, dụng cụ đo lường, quang học và công nghệ vật liệu . Những thành phần này là các khối xây dựng cho hoạt động sản xuất vũ khí trong nước của Nga — và chúng chính xác là những thứ mà các lệnh trừng phạt được thiết kế để chặn đứng.

Các công nghệ chính đang bị nhắm mục tiêu:

• Hệ thống tác chiến điện tử và radar (Gripen)
• Điện toán lượng tử và công nghệ vũ trụ (Phần Lan)
• Chất bán dẫn tiên tiến và bảng mạch in
• Máy công cụ và dụng cụ đo lường chính xác
• Công nghệ quân sự Bắc Cực và thời tiết lạnh
• Khoa học vật liệu và quang học
• Công nghệ siêu thanh và vật liệu tiên tiến (mục tiêu của Anh)

Áp lực kinh tế thúc đẩy sự gia tăng gián điệp

Cuộc tấn công tình báo là triệu chứng trực tiếp của một nền kinh tế đã đạt đến giới hạn của nó. Tăng trưởng GDP của Nga đã sụp đổ từ hơn 4% trong giai đoạn 2023-2024 xuống còn xấp xỉ 1% vào năm 2025 . Ngân hàng Phần Lan lưu ý rằng Nga đã "đạt đến các giới hạn về tăng trưởng kinh tế do chiến tranh áp đặt" và hiện bị giới hạn ở mức tăng trưởng hàng năm gần 1% .

Những con số vẽ nên một bức tranh ảm đạm:

• Chi tiêu quân sự đã tăng vọt từ khoảng 3% GDP năm 2021 lên khoảng 8% vào năm 2025
• Lãi suất cơ bản của ngân hàng trung ương vẫn ở mức cao 16% (tính đến đầu năm 2026), đè bẹp đầu tư tư nhân
• Doanh thu từ dầu mỏ đang giảm mạnh: Rosneft báo cáo lợi nhuận giảm 70% trong chín tháng đầu năm 2025
• IMF đã cắt giảm mạnh dự báo tăng trưởng năm 2026 của Nga xuống chỉ còn 0,8%
• Các nhà phân tích tại Bruegel cảnh báo rằng Nga có khả năng trượt từ giai đoạn "hạ nhiệt có kiểm soát" sang tình trạng đình trệ hoàn toàn vào năm 2026, với sự phục hồi có ý nghĩa khó xảy ra trước năm 2027

Điện Kremlin đã đáp trả bằng các đợt tăng thuế và chuyển hướng sâu hơn các nguồn lực nhà nước cho quốc phòng. Ngân sách liên bang 2026-2028 cho thấy quốc phòng và "an ninh quốc gia" cùng nhau tiêu thụ khoảng 38% tổng chi tiêu . Nhưng các hạn chế về năng lực có nghĩa là nền kinh tế chiến tranh đang chạm trần: các lệnh trừng phạt đã chặn đứng hàng nhập khẩu và công nghệ mà lẽ ra sẽ hấp thụ kích thích tài khóa, trong khi tình trạng thiếu lao động và khoảng cách công nghệ ngày càng lớn với phương Tây làm trầm trọng thêm vấn đề .

Các quốc gia trên tuyến đầu

Thụy Điển, Phần Lan và Estonia đang phải hứng chịu phần lớn các hoạt động tình báo này, cùng với các quốc gia Bắc Âu-Baltic khác . Vị trí gần Nga, các lĩnh vực công nghệ tiên tiến và tư cách thành viên NATO khiến họ trở thành mục tiêu ưu tiên.

Vương quốc Anh đã cảnh báo riêng rằng các nhóm được nhà nước Nga hậu thuẫn đang tích cực nhắm mục tiêu vào các nhà thầu quốc phòng và trường đại học của Anh đang nghiên cứu vật liệu tiên tiến và công nghệ siêu thanh .

Supo của Phần Lan đã đặc biệt rõ ràng: "Mối đe dọa tình báo chính đối với Phần Lan đến từ Nga và Trung Quốc", trong đó Nga coi Phần Lan là một "quốc gia không thân thiện" và là mục tiêu cho cả hoạt động gián điệp và gây ảnh hưởng xấu . Cơ quan này báo cáo rằng Nga đã ngày càng dựa vào các hoạt động mạng để bù đắp cho khả năng tình báo con người đã suy giảm .

Phản ứng: Bắt giữ, biện pháp đối phó và tăng cường phòng thủ

Các cơ quan phản gián châu Âu đã đáp trả bằng một cuộc trấn áp có phối hợp:

• Một số quốc gia châu Âu đã thực hiện các vụ bắt giữ trong những tháng gần đây liên quan đến các đường dây thu mua công nghệ của Nga, mặc dù chi tiết vụ việc cụ thể vẫn đang được giữ kín .
• Phần Lan đã nâng mức đánh giá đe dọa lên "cao" và đang tiến hành các hoạt động phản gián tích cực chống lại các mạng lưới thu mua của Nga .
• Việc chia sẻ tình báo trên toàn EU về nạn trộm cắp công nghệ của Nga đã được tăng cường, với các quan chức mô tả một mặt trận thống nhất hơn so với giai đoạn đầu của cuộc chiến .
• Các trường đại học và viện nghiên cứu ở Phần Lan và Thụy Điển đang nhận được các cuộc họp giao ban về cách xác định các phương thức tiếp cận từ các trung gian có liên kết với Nga.

Nhưng các quan chức thừa nhận thách thức đang gia tăng. Các điệp viên của Moscow đang trở nên tinh vi hơn, sử dụng các mạng lưới người đứng tên thay và công ty ma sâu hơn, khó theo dõi hơn — và sự tuyệt vọng về kinh tế thúc đẩy nỗ lực này không có dấu hiệu giảm bớt. Khi các lệnh trừng phạt thắt chặt và quyền tiếp cận hợp pháp của Nga vào công nghệ phương Tây ngày càng cạn kiệt, các cơ quan gián điệp của nước này đã trở thành chuỗi cung ứng cuối cùng cho một nền kinh tế chiến tranh đang cạn kiệt các lựa chọn.