Thảm họa ngân sách Nga: Chỉ 5 tháng, thâm hụt đã 'thổi bay' kế hoạch cả năm 2026

Sự leo thang này diễn ra một cách rõ rệt và nhất quán qua từng tháng:

• Tháng 1 năm 2026: Thâm hụt đạt 1,718 nghìn tỷ Rúp, tức là gần một nửa mục tiêu cả năm chỉ trong một tháng .
• Tháng 1–2: Thâm hụt lũy kế tăng lên 3,449 nghìn tỷ Rúp, đạt hơn 90% mục tiêu hàng năm, một kỷ lục đối với hai tháng đầu tiên của bất kỳ năm nào .
• Quý 1 năm 2026: Thâm hụt chính thức vượt qua mục tiêu cả năm, đạt 4,6 nghìn tỷ Rúp chỉ trong ba tháng .
• Tháng 1–4: Khoảng trống ngân sách mở rộng lên 5,88 nghìn tỷ Rúp (2,5% GDP), gấp đôi mức cùng kỳ năm trước .
• Tháng 1–5: Tổng thâm hụt lũy kế chạm mốc 6,01 nghìn tỷ Rúp (2,6% GDP) .

Hai 'cỗ máy' tạo ra thâm hụt: Chi phí chiến tranh leo thang và doanh thu năng lượng lao dốc

Hai lực lượng mạnh mẽ đang đồng thời nới rộng khoảng trống ngân sách.

Chi tiêu liên quan đến chiến tranh tăng vọt. Tổng chi tiêu liên bang trong bốn tháng đầu năm 2026 là 17,598 nghìn tỷ Rúp, tăng 15,7% so với cùng kỳ năm ngoái . Động lực chính là chi tiêu quân sự, an ninh và hỗ trợ công nghiệp quốc phòng. Điện Kremlin đã phát tín hiệu rằng những khoản chi này là không thể thương lượng và sẽ được bảo vệ ngay cả khi áp lực tài khóa đè nặng lên các lĩnh vực khác của ngân sách .

Doanh thu dầu khí sụp đổ. Ở phía bên kia của bảng cân đối, nguồn thu quan trọng nhất của Nga đã sụt giảm nghiêm trọng. Trong lịch sử, doanh thu từ dầu khí chiếm khoảng một phần ba tổng thu ngân sách liên bang. Tuy nhiên, đầu năm 2026, các khoản thu này đã lao dốc gần 40% . Sự sụt giảm này được cho là do giá dầu toàn cầu thấp hơn, việc thực thi giá trần của nhóm G7, và khối lượng xuất khẩu giảm do các lệnh trừng phạt của phương Tây . Tổng thu ngân sách liên bang trong tháng 1-4 chỉ đạt 11,721 nghìn tỷ Rúp, giảm 4,5% so với cùng kỳ năm 2025 .

Tấm đệm an toàn đang co lại: Quỹ Phúc lợi Quốc gia chịu áp lực

Chính phủ Nga đã và đang dùng Quỹ Phúc lợi Quốc gia (NWF) để bù đắp thâm hụt. Tuy nhiên, tài sản thanh khoản của quỹ – phần có thể dễ dàng sử dụng cho mục đích này – đang thu hẹp với tốc độ đáng báo động.

Tính đến tháng 4 năm 2026, tài sản thanh khoản của NWF ở mức 3,62 nghìn tỷ Rúp, giảm từ 3,89 nghìn tỷ Rúp vào tháng 3 và từ hơn 4,1 nghìn tỷ Rúp vào đầu năm . Chỉ trong tháng 1 và tháng 2, gần 400 tỷ Rúp từ phần thanh khoản của NWF đã được chi để tài trợ cho thâm hụt .

Quỹ này đã tiêu tốn khoảng hai phần ba dự trữ thanh khoản trước chiến tranh . Các nhà phân tích tại Gazprombank ước tính rằng với giá dầu hiện tại, toàn bộ phần thanh khoản của NWF có thể cạn kiệt trong vòng 1 đến 1,3 năm . Một sự sụt giảm mạnh hơn của giá dầu xuống còn 30-35 USD/thùng có thể xóa sổ quỹ vào cuối chính năm 2026 .

Dự báo cuối năm và một viễn cảnh tài khóa ảm đạm

Với mức thâm hụt đã là 6,01 nghìn tỷ Rúp vào cuối tháng 5, kết quả cả năm sẽ tồi tệ hơn nhiều so với mục tiêu chính thức 3,786 nghìn tỷ Rúp. Hầu hết các nhà phân tích nghiêm túc đều dự đoán mức thâm hụt cuối cùng của năm 2026 sẽ lớn hơn nhiều so với kế hoạch, có khả năng rơi vào khoảng từ 2,5% đến 4% GDP, phụ thuộc phần lớn vào quỹ đạo của giá dầu và liệu chi tiêu quân sự có tăng vọt trở lại vào cuối năm hay không .

Uy tín tài khóa dài hạn của Nga đang bị đe dọa khi nước này điều hướng qua một loạt các lựa chọn chính sách đầy vấn đề và ngày càng thu hẹp.

• Sử dụng thêm NWF là giải pháp trực tiếp nhất, nhưng không bền vững. Với tốc độ 'đốt tiền' hiện tại, quỹ không thể bù đắp quỹ đạo thâm hụt quá một năm nữa.
• Phát hành nợ trong nước bị hạn chế bởi lãi suất cao và việc thiếu thị trường quốc tế do các lệnh trừng phạt của phương Tây.
• Tăng thuế đã được ban hành vào năm 2025, bao gồm thuế thu nhập cá nhân lũy tiến và thuế suất lợi nhuận doanh nghiệp cao hơn. Các đợt tăng thêm có nguy cơ bóp nghẹt hoạt động của khu vực tư nhân vốn đã yếu ớt.
• Cắt giảm chi tiêu ngoài quốc phòng đang được xem xét, nhưng dư địa có hạn. Các nghĩa vụ xã hội như lương hưu và trợ cấp rất nhạy cảm về mặt chính trị và vốn đã thiếu kinh phí .
• In tiền để tài trợ thâm hụt thông qua ngân hàng trung ương sẽ có nguy cơ dẫn đến lạm phát xoắn ốc và đồng Rúp mất giá thêm, khiến chi phí thực tế của cuộc chiến thậm chí còn cao hơn.

Vấn đề cơ bản mang tính cấu trúc. Điện Kremlin coi mức chi tiêu cao liên quan đến chiến tranh là không thể thương lượng về mặt chính trị, trong khi cơ sở doanh thu hỗ trợ cho nó đang bị thu hẹp và tấm đệm an toàn NWF gần như cạn kiệt. Trừ khi có sự phục hồi lớn và bền vững về giá dầu hoặc chiến tranh kết thúc, quỹ đạo tài khóa của Nga đang hướng tới một sự điều chỉnh hỗn loạn có thể bao gồm cắt giảm chi tiêu mạnh, tăng thuế cao hơn, hoặc một vòng xoáy lạm phát đầy tổn hại.