Meta dàn xếp 17,1 tỷ USD vì an toàn thanh thiếu niên: Facebook và Instagram sẽ đổi gì?

Thỏa thuận dàn xếp được đề xuất giữa Meta với 47 bang của Mỹ, Đặc khu Columbia và các vùng lãnh thổ sẽ biến nhiều tính năng bảo vệ thanh thiếu niên trên Facebook và Instagram từ công cụ tùy chọn thành thiết lập mặc định. Giá trị tối đa là 17,1 tỷ USD trong 10 năm, song khoảng 30% con số này chỉ được chi trả nếu các nền tảng lớn khác chấp nhận nghĩa vụ tương đương. 517

Tài khoản thanh thiếu niên sẽ thay đổi thế nào?

Các biện pháp dưới đây áp dụng cho người dùng dưới 18 tuổi. Ở những điểm quan trọng, phụ huynh — thay vì chính thiếu niên — sẽ là người có quyền tắt các giới hạn mặc định.

Giới hạn 2 giờ mỗi ngày trên cả hai ứng dụng

Tài khoản thanh thiếu niên sẽ bị giới hạn mặc định 2 giờ/ngày, tính gộp trên Facebook và Instagram. Đây không phải lệnh cấm toàn bộ hoạt động: theo các điều khoản được đưa tin, thời gian nhắn tin, thay đổi cài đặt và xem nội dung dạng dài đủ điều kiện không được tính vào giới hạn. Phụ huynh có thể tắt giới hạn này. 1724

Thỏa thuận cũng quy định các lời nhắc sử dụng: cảnh báo sau 15 phút dùng liên tục, rồi tiếp tục nhắc ở các mốc dài hơn. 17

Chặn truy cập từ nửa đêm đến 6 giờ sáng

Facebook và Instagram sẽ chặn tài khoản thanh thiếu niên truy cập từ 0 giờ đến 6 giờ sáng theo mặc định, trừ khi phụ huynh ghi đè thiết lập này. Các thông tin được công bố cho thấy nhắn tin không nằm trong phạm vi chặn ban đêm. 49

Giảm thông báo trong giờ học và ban đêm

Meta sẽ tắt phần lớn thông báo đẩy cho thanh thiếu niên trong khung giờ học mặc định từ 8 giờ đến 15 giờ, đồng thời tắt vào ban đêm. Mục tiêu là giảm gián đoạn cũng như áp lực phải phản hồi trong giờ học và giờ ngủ. 15

Ẩn chỉ số phổ biến, hạn chế áp lực ngoại hình

Meta sẽ không còn hiển thị cho thanh thiếu niên số lượt thích và phản ứng mà bài đăng của các em nhận được. Công ty cũng sẽ hạn chế các bộ lọc hình ảnh liên quan đến thủ thuật thẩm mỹ đối với người chưa thành niên. 132

Kiểm tra độ tuổi chặt hơn, nhưng chưa bắt buộc dùng giấy tờ tùy thân

Meta phải cải thiện các biện pháp xác minh/đảm bảo độ tuổi nhằm ngăn trẻ em tiếp cận các trải nghiệm giới hạn theo độ tuổi. Tuy nhiên, điều khoản được đưa tin không yêu cầu kiểm tra căn cước có ảnh trên diện rộng, cũng không ấn định một phương thức xác minh duy nhất. Vì thế, hiệu quả thực tế sẽ phụ thuộc đáng kể vào cách Meta triển khai. 530

Quyền kiểm soát của phụ huynh và lựa chọn bảng tin không cá nhân hóa

Thỏa thuận yêu cầu mở rộng công cụ quản lý cho phụ huynh và cung cấp cho thanh thiếu niên lựa chọn dùng bảng tin không cá nhân hóa, theo kiểu thời gian, thay vì bảng tin được xếp hạng dựa trên tín hiệu tương tác cá nhân. 625

Đây là một lựa chọn đáng kể cho người dùng, nhưng không đồng nghĩa cấm đề xuất bằng thuật toán: Meta vẫn có thể vận hành bảng tin cá nhân hóa cho thanh thiếu niên chọn sử dụng nó.

Vì sao cần nhìn kỹ con số 17,1 tỷ USD?

Mức dàn xếp tối đa là 17,1 tỷ USD, nhưng phần được bảo đảm vào khoảng 70%, tương đương gần 12,7 tỷ USD, thanh toán trong một thập kỷ. 517

Khoảng 5 tỷ USD còn lại phụ thuộc vào việc Snap, TikTok và YouTube chấp nhận các nghĩa vụ bảo vệ trẻ em về cơ bản tương đương và các dàn xếp tài chính liên quan. Reuters cho biết giai đoạn có điều kiện này sẽ đi kèm biện pháp nghiêm hơn, gồm giới hạn 1 giờ/ngày cho mỗi ứng dụng và chặn truy cập ban đêm rộng hơn, từ 22 giờ đến 7 giờ. 531

Nói cách khác, thỏa thuận không chỉ nhằm thay đổi sản phẩm của Meta mà còn hướng đến việc tạo một chuẩn chung cho cả ngành. Việc các điều khoản nghiêm hơn có trở thành hiện thực hay không phụ thuộc vào đối thủ và các dàn xếp tiếp theo, chứ không do riêng Meta quyết định.

Điểm gây tranh cãi: giới hạn có thể không động tới mô hình giữ chân người dùng

Các chỉ trích tập trung vào khác biệt giữa việc hạn chế một số bề mặt có mức độ cuốn hút cao và thay đổi động lực vận hành rộng hơn của nền tảng mạng xã hội.

Việc loại trừ nhắn tin và video dài ít nhất 22 phút khỏi giới hạn thời gian hằng ngày làm dấy lên lo ngại rằng quy định có thể chuyển hành vi sử dụng sang nội dung dài thay vì thực sự giảm tổng thời gian dùng các dịch vụ của Meta. 2435

Tương tự, bảng tin không cá nhân hóa chỉ là lựa chọn thay thế, không loại bỏ xếp hạng cá nhân hóa khỏi mô hình mặc định. Một cựu người tố giác của Meta nói với Reuters rằng thỏa thuận chưa đủ để bảo vệ sức khỏe tinh thần của thanh thiếu niên, kể cả khi đã có các biện pháp như ẩn số phản ứng. 32

Ở chiều ngược lại, thỏa thuận vẫn buộc Meta phải thay đổi thiết kế mặc định theo hướng có tác động rõ rệt: giới hạn thời gian do phụ huynh kiểm soát, chặn truy cập ban đêm, tắt thông báo, kiểm tra tuổi mạnh hơn và giảm các chỉ số phổ biến công khai. 1517

Tác động đối với châu Âu

Dàn xếp tại Mỹ không quyết định nghĩa vụ của Meta tại Liên minh châu Âu (EU). Tuy vậy, nó làm gia tăng chú ý đối với các cuộc điều tra của Ủy ban châu Âu theo Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số (Digital Services Act, DSA) về Facebook và Instagram.

Ủy ban châu Âu cho biết đã đưa ra kết luận sơ bộ rằng các nền tảng của Meta vi phạm DSA liên quan đến thiết kế gây nghiện; cơ quan này cũng nêu lo ngại riêng về việc bảo vệ khỏi truy cập của trẻ dưới 13 tuổi. Meta bác bỏ các cáo buộc. Nếu vi phạm DSA được xác nhận, mức phạt có thể lên tới 6% doanh thu toàn cầu hằng năm của công ty. 4041

Các nghị sĩ châu Âu đã kêu gọi thực thi nhanh hơn và yêu cầu Meta thay đổi sản phẩm ở châu Âu tương đương, hoặc mạnh hơn, cam kết tại Mỹ. Ủy ban châu Âu cho biết vẫn đang đối thoại với Meta về việc bảo vệ trẻ em trong EU. 404651

Khác biệt chính nằm ở cách tiếp cận quản lý:

• Mỹ: Dàn xếp thông qua đàm phán kết hợp khoản thanh toán với các thiết lập mặc định mang tính bắt buộc cho tài khoản thanh thiếu niên; một phần tiền và các hạn chế chặt hơn ở giai đoạn sau vẫn phụ thuộc vào việc đối thủ tham gia. 517
• EU: Thủ tục theo DSA tập trung đánh giá liệu Meta đã nhận diện, đánh giá và giảm thiểu đầy đủ các rủi ro hệ thống hay chưa, trong đó có rủi ro từ thiết kế gây nghiện và việc trẻ em truy cập nền tảng. Hồ sơ hiện có mới là kết luận sơ bộ và đối thoại đang diễn ra, chưa phải án phạt hay biện pháp khắc phục cuối cùng của EU. 4041

Kết luận

Với thanh thiếu niên tại Mỹ, thỏa thuận đề xuất này không chỉ dừng ở các lời nhắc về sức khỏe số: Facebook và Instagram sẽ phải mặc định áp dụng giới hạn thời gian, chặn ban đêm, tắt thông báo và cơ chế giám sát của phụ huynh. Tuy nhiên, thỏa thuận không loại bỏ đề xuất bằng thuật toán; phần tài chính lớn nhất vẫn có điều kiện; và hiệu quả của việc kiểm tra độ tuổi sẽ tùy thuộc vào cách Meta thực thi. 530

Tại châu Âu, thỏa thuận đang trở thành một thước đo cho câu hỏi rộng hơn: liệu việc thực thi DSA có buộc Meta thay đổi thiết kế cốt lõi của các dịch vụ vận hành bằng đề xuất hay chỉ bổ sung thêm các hàng rào bảo vệ xung quanh chúng. 4046