Trung Quốc: Không có lệnh cấm vốn Mỹ với công ty công nghệ, nhưng các thương vụ vẫn phải qua kiểm tra an ninh

Trung Quốc phủ nhận việc ban hành một chỉ thị chung yêu cầu các công ty công nghệ trong nước từ chối vốn đầu tư từ Mỹ. Tuy nhiên, các quan chức cũng nhấn mạnh rằng mọi khoản đầu tư nước ngoài vẫn phải tuân thủ luật pháp Trung Quốc và có thể phải trải qua quy trình rà soát an ninh quốc gia. Điều này giúp giải thích cách Bắc Kinh vừa duy trì hình ảnh mở cửa với vốn toàn cầu, vừa kiểm soát chặt các lĩnh vực công nghệ nhạy cảm.

Phản hồi chính thức của Trung Quốc

Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia Trung Quốc (National Development and Reform Commission – NDRC), cơ quan hoạch định kinh tế quan trọng của nước này, đã phản hồi trực tiếp trước các thông tin cho rằng cơ quan quản lý yêu cầu doanh nghiệp từ chối vốn Mỹ.

Theo NDRC, chính phủ Trung Quốc “chưa từng yêu cầu” các công ty công nghệ trong nước từ chối đầu tư nước ngoài. Tuyên bố này được đưa ra khi cơ quan này trả lời câu hỏi của báo chí về việc liệu Bắc Kinh có kế hoạch yêu cầu doanh nghiệp Trung Quốc từ chối nguồn vốn từ Mỹ hay không.

Dù vậy, người phát ngôn cũng nhấn mạnh rằng đầu tư nước ngoài không phải là hoàn toàn tự do. Các khoản vốn từ nước ngoài phải tuân thủ luật và quy định của Trung Quốc, và trong những trường hợp liên quan đến lĩnh vực nhạy cảm, chúng có thể phải trải qua quy trình rà soát an ninh quốc gia.

Nói cách khác, Trung Quốc bác bỏ ý tưởng về một lệnh cấm toàn diện, nhưng vẫn khẳng định quyền giám sát của cơ quan quản lý đối với các thương vụ đầu tư công nghệ.

Vì sao trước đó xuất hiện tin về hạn chế vốn Mỹ?

Làm rõ của NDRC được đưa ra sau khi nhiều báo cáo truyền thông hồi tháng 4 cho rằng các cơ quan quản lý Trung Quốc đang siết đầu tư từ Mỹ vào một số công ty công nghệ.

Theo các báo cáo này, một số cơ quan quản lý – bao gồm NDRC – đã yêu cầu các công ty công nghệ tư nhân, đặc biệt trong các lĩnh vực tiên tiến như trí tuệ nhân tạo (AI), không nhận vốn Mỹ trong các vòng gọi vốn nếu chưa được chính phủ phê duyệt.

Những doanh nghiệp được nhắc đến trong các báo cáo gồm các startup AI như Moonshot AI và StepFun. Ngoài ra, công ty mẹ của TikTok là ByteDance cũng được cho là chịu các hạn chế liên quan đến việc bán cổ phần cho nhà đầu tư Mỹ trên thị trường thứ cấp.

Một bản cập nhật sau đó của Reuters cho biết các cơ quan quản lý đã “quyết định áp dụng hạn chế” đối với ByteDance, thay vì trực tiếp ra lệnh cho công ty, cho thấy cách chính sách được triển khai trên thực tế có thể phức tạp hơn.

Tổng thể, các báo cáo trước đó cho thấy xu hướng giám sát chặt hơn đối với dòng vốn Mỹ vào các công ty công nghệ chiến lược, thay vì một lệnh cấm toàn diện.

Khung pháp lý về đầu tư nước ngoài của Trung Quốc

Lập trường hiện nay của Trung Quốc cũng phù hợp với hệ thống quản lý đầu tư nước ngoài đã được xây dựng trong những năm gần đây.

Theo các quy định mới, những khoản đầu tư nước ngoài có khả năng ảnh hưởng đến an ninh quốc gia phải trải qua quy trình rà soát an ninh do các cơ quan như NDRC và Bộ Thương mại Trung Quốc quản lý. Các cơ chế này cho phép nhà chức trách xem xét các thương vụ liên quan đến ngành được coi là nhạy cảm hoặc có ý nghĩa chiến lược.

Nhờ hệ thống này, Trung Quốc có thể vẫn duy trì môi trường thu hút vốn quốc tế, đồng thời giữ quyền hạn để xem xét, hạn chế hoặc chặn các thương vụ liên quan đến công nghệ quan trọng.

Bối cảnh cạnh tranh công nghệ Mỹ – Trung

Tranh luận về đầu tư công nghệ diễn ra trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị ngày càng mạnh giữa Mỹ và Trung Quốc trong các lĩnh vực như chip bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và điện toán lượng tử.

Trong những năm gần đây, Washington đã áp dụng các biện pháp như kiểm soát xuất khẩu và hạn chế đầu tư vào một số công ty công nghệ Trung Quốc với lý do an ninh quốc gia. Đồng thời, Trung Quốc cũng ngày càng chú trọng đến việc kiểm tra an ninh đối với dòng vốn nước ngoài vào các ngành công nghệ nhạy cảm.

Trong bối cảnh đó, thông điệp từ Bắc Kinh có thể được hiểu như một nỗ lực trấn an thị trường rằng Trung Quốc vẫn mở cửa với vốn quốc tế, nhưng vẫn giữ quyền kiểm soát đối với các thương vụ liên quan đến công nghệ chiến lược.

Ý nghĩa thực tế đối với nhà đầu tư

Từ những tuyên bố và báo cáo gần đây, có thể rút ra ba điểm chính:

• Không có lệnh chung yêu cầu các công ty công nghệ Trung Quốc từ chối vốn Mỹ.
• Một số thương vụ, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ tiên tiến, có thể cần phê duyệt hoặc rà soát an ninh trước khi nhận vốn.
• Chính sách này phản ánh chiến lược của Trung Quốc: mở cửa với vốn quốc tế nhưng vẫn kiểm soát chặt công nghệ chiến lược.

Với các nhà đầu tư và doanh nghiệp công nghệ, điều này đồng nghĩa rằng dòng vốn xuyên biên giới vẫn có thể diễn ra — nhưng trong các lĩnh vực nhạy cảm, quá trình phê duyệt và giám sát có thể ngày càng nghiêm ngặt.