IPO định giá 9 tỷ USD của Unitree đặt cược lớn vào robot hình người Trung Quốc

IPO của Unitree Robotics tại Thượng Hải không chỉ là một thương vụ huy động vốn. Đây còn là phép thử trên thị trường chứng khoán đối với niềm tin rằng robot hình người có thể trở thành một trong những nền tảng thương mại hóa AI quan trọng tiếp theo của Trung Quốc.

Unitree chào bán 40,45 triệu cổ phiếu với giá 150,80 nhân dân tệ mỗi cổ phiếu, dự kiến huy động khoảng 6,1 tỷ nhân dân tệ và được định giá khoảng 61 tỷ nhân dân tệ, tương đương 9 tỷ USD.

Mức định giá này phản ánh kỳ vọng vào AI hiện thân — các hệ thống có thể cảm nhận, suy luận và hành động trong thế giới vật lý. Nhưng nó cũng đặt ra một bài kiểm tra không dễ vượt qua: nhà đầu tư không chỉ định giá những gì robot hình người làm được hôm nay, mà còn đặt cược vào tốc độ triển khai nhanh hơn, chi phí giảm xuống, khả năng tự chủ được cải thiện và con đường từ những đơn hàng ban đầu đến quy mô đủ tạo ra giá trị kinh tế.

Tín hiệu lớn nhất: AI hiện thân đã có thể đầu tư

Unitree dự kiến trở thành nhà sản xuất robot hình người đầu tiên được niêm yết trên thị trường chứng khoán Trung Quốc đại lục. Điều này mang đến cho nhà đầu tư một phương tiện trực tiếp để tham gia vào xu hướng AI hiện thân của nước này.

Quy mô chào bán cũng lớn hơn kế hoạch ban đầu là 4,2 tỷ nhân dân tệ, cho thấy nhu cầu đối với phần cứng liên quan đến AI đã tăng lên trong quá trình chuẩn bị IPO.

Sự quan tâm của nhà đầu tư cá nhân đặc biệt mạnh. Reuters cho biết lượng đăng ký ở phần dành cho công chúng cao hơn 8.000 lần số cổ phiếu được phân bổ, trong khi một báo cáo khác dựa trên hồ sơ của sở giao dịch đưa ra con số 5.526 lần. Sự chênh lệch này khiến con số chính xác cần được nhìn nhận thận trọng, nhưng cả hai nguồn đều dẫn đến một kết luận: robot hình người đang thu hút mức độ quan tâm đầu cơ và quan tâm theo chủ đề cao bất thường tại Trung Quốc.

Thương vụ cũng tạo ra một mốc tham chiếu cho định giá toàn ngành. Một số nhà đầu tư chiến lược và tổ chức có liên hệ với lĩnh vực công nghệ đã giúp Unitree trở thành tâm điểm trong câu chuyện AI và robot của Trung Quốc. Tuy nhiên, hỗ trợ tài chính hoặc mối liên hệ chiến lược không đồng nghĩa với bằng chứng rằng khách hàng sẽ mua robot ở quy mô lớn.

Unitree có lực kéo phần cứng, nhưng thị trường vẫn non trẻ

Unitree sản xuất cả robot hình người lẫn robot bốn chân. Theo bản cáo bạch được Forbes dẫn lại, công ty đã giao 5.511 robot hình người trên toàn cầu trong năm 2025, cao hơn 10 lần so với năm 2024. Unitree cũng cho biết đã bán hơn 33.000 robot chó kể từ khi thành lập.

Những con số này giúp Unitree có vị thế đáng kể trong một thị trường còn rất mới. Công ty đã có sản phẩm thực tế, kinh nghiệm sản xuất và lịch sử giao hàng mà nhiều đối thủ mới chưa thể xây dựng.

Tuy nhiên, số lượng xuất xưởng không tự động chứng minh robot hình người đã sẵn sàng cho việc ứng dụng đại trà. Một phân tích riêng về bản cáo bạch cho biết phần lớn robot hình người Unitree bán trong năm 2025 được giao cho các trường đại học và khách hàng nghiên cứu, trong khi tỷ lệ đi vào ứng dụng công nghiệp nhỏ hơn nhiều.

Sự khác biệt này rất quan trọng. Đơn hàng nghiên cứu có thể chứng minh nhu cầu đối với nền tảng robot và hoạt động thử nghiệm, nhưng chưa cho thấy robot tạo ra lợi nhuận hấp dẫn trong nhà máy hoặc doanh nghiệp dịch vụ. Bản hồ sơ trước đó của công ty cũng thừa nhận các ứng dụng thương mại cho robot bốn chân và robot hình người vẫn còn hạn chế.

Vì thế, câu hỏi cốt lõi không còn là Unitree có thể chế tạo và giao robot hay không. Câu hỏi là khách hàng có sử dụng robot đủ thường xuyên để biện minh cho chi phí mua, bảo trì và tích hợp hay không.

Robot hình người sẽ kiếm doanh thu từ đâu trước?

Trong ngắn hạn, cơ hội của robot hình người nhiều khả năng đến từ khách hàng doanh nghiệp hơn là hộ gia đình. Các ứng dụng tiềm năng gồm:

• vận chuyển vật liệu và một số công việc trong nhà máy;
• kho bãi và logistics;
• kiểm tra, giám sát và an ninh;
• môi trường nguy hiểm hoặc khó tiếp cận;
• nghiên cứu, thử nghiệm và thu thập dữ liệu;
• huấn luyện các hệ thống AI hiện thân trong điều kiện thực tế.

Hình dáng giống con người hấp dẫn ở chỗ robot được thiết kế để hoạt động trong những không gian vốn được xây dựng cho con người. Về lý thuyết, một robot có thể di chuyển trong cơ sở hạ tầng sẵn có sẽ giúp doanh nghiệp giảm nhu cầu thiết kế lại toàn bộ dây chuyền.

Nhưng lợi thế đó chỉ có ý nghĩa nếu robot đủ đáng tin cậy, an toàn, khéo léo và có giá thành phù hợp với từng nhiệm vụ cụ thể. Một màn trình diễn ấn tượng không thể thay thế cho khả năng làm việc ổn định trong nhiều giờ, nhiều ngày và trong các tình huống không được lập trình sẵn.

Các ứng dụng tiêu dùng như hỗ trợ việc nhà, chăm sóc người cao tuổi, giáo dục, giải trí và đồng hành là khả năng dài hạn hơn, chưa phải một thị trường đã được chứng minh. Những lĩnh vực này đòi hỏi tiêu chuẩn cao hơn về an toàn, khả năng tự chủ, dịch vụ hậu mãi và tính dễ sử dụng, trong khi mức giá người tiêu dùng chấp nhận thường thấp hơn nhiều so với khách hàng công nghiệp.

Cơ hội nằm ở vòng lặp dữ liệu và triển khai

Lập luận mạnh nhất của Trung Quốc trong lĩnh vực AI hiện thân không chỉ nằm ở khả năng sản xuất phần thân robot. Lợi thế lớn hơn có thể là sự kết hợp giữa chuỗi cung ứng công nghiệp dày đặc, nền sản xuất quy mô lớn và nhiều địa điểm để triển khai robot, thu thập dữ liệu vận hành rồi cải thiện sản phẩm.

Một báo cáo của Ủy ban Đánh giá Kinh tế và An ninh Mỹ - Trung mô tả khả năng hình thành một vòng lặp dữ liệu của AI vật lý: robot được triển khai trong sản xuất, nghiên cứu và các lĩnh vực liên quan sẽ tạo ra dữ liệu thực tế chuyên biệt, từ đó cải thiện những hệ thống về sau. Nếu vòng lặp này hoạt động, nhiều robot hơn có thể tạo ra dữ liệu tốt hơn về điều khiển và nhận thức, giúp các đợt triển khai tiếp theo dễ dàng và có giá trị hơn.

Trung Quốc cũng sở hữu năng lực phần cứng và công nghiệp đáng kể. Các nhà phân tích đề cập đến chiều sâu sản xuất, nguồn nhân lực kỹ thuật, hệ sinh thái linh kiện và khả năng cải tiến sản phẩm ở quy mô lớn. Hạ tầng điện và lưới điện của Trung Quốc cũng có thể hỗ trợ sự phát triển rộng hơn của các hệ thống AI cần nhiều năng lượng.

Những lợi thế này không bảo đảm Trung Quốc sẽ dẫn đầu. Chúng chỉ mô tả các điều kiện thuận lợi để mở rộng AI vật lý, chứ chưa chứng minh bất kỳ công ty nào đã giải quyết được bài toán độ tin cậy, khả năng tự chủ hay hiệu quả kinh tế trên mỗi robot.

Vì sao mức định giá 9 tỷ USD vẫn đầy rủi ro?

Với mức định giá khoảng 61 tỷ nhân dân tệ, IPO của Unitree đang đặt trọng lượng lớn lên tăng trưởng tương lai. Theo bản tóm tắt bản cáo bạch của Sở Giao dịch Chứng khoán Thượng Hải, công ty ghi nhận doanh thu khoảng 1,7 tỷ nhân dân tệ và lợi nhuận ròng điều chỉnh khoảng 590 triệu nhân dân tệ trong năm 2025. Reuters cũng đưa tin Unitree dự báo lợi nhuận ròng thuộc về cổ đông trong nửa đầu năm có thể đạt 283 triệu nhân dân tệ, không tính các khoản bất thường.

Các kết quả này cho thấy Unitree không phải một dự án robot chưa có doanh thu. Nhưng lợi nhuận hiện tại không đủ để tự mình xác nhận mức định giá dựa trên một thị trường tương lai lớn hơn nhiều. Luận điểm đầu tư phụ thuộc vào nhiều bước chuyển khó khăn:

1. Từ nguyên mẫu sang sản phẩm đáng tin cậy: robot phải hoạt động ổn định ngoài các màn trình diễn.
2. Từ khách hàng nghiên cứu sang doanh nghiệp vận hành: khách hàng phải sử dụng robot cho những nhiệm vụ tạo ra giá trị kinh tế đo lường được.
3. Từ bán từng thiết bị sang tăng mức độ sử dụng: doanh thu có thể ngày càng phụ thuộc vào dịch vụ, phần mềm, bảo trì và triển khai lặp lại, thay vì chỉ bán phần cứng.
4. Từ sự hào hứng ban đầu sang đơn hàng lặp lại: khách hàng phải tiếp tục mua thêm sau các dự án thử nghiệm.
5. Từ máy móc đắt tiền sang tự động hóa có thể mở rộng: chi phí phải giảm mà không làm tổn hại đến an toàn và hiệu suất.

Rủi ro là robot hình người vẫn chỉ phù hợp với một số vai trò hẹp và có chi phí cao. The Robot Report cho biết giá bán trung bình của robot Unitree đã giảm mạnh từ năm 2023 đến chín tháng đầu năm 2025. Đây là dấu hiệu cho thấy khả năng tiếp cận đang cải thiện, nhưng cũng có thể gây sức ép lên biên lợi nhuận phần cứng.

Giá thấp hơn có thể mở rộng thị trường, song công ty có thể phải bán số lượng lớn hơn nhiều để duy trì lợi nhuận.

Unitree nằm trong làn sóng gọi vốn robot của Trung Quốc

Nếu thành công, IPO của Unitree có thể giúp thị trường vốn mở rộng cánh cửa cho cả chuỗi cung ứng robot, từ doanh nghiệp sản xuất bộ truyền động và động cơ đến nhà cung cấp cảm biến, nhà tích hợp hệ thống và các công ty phát triển AI hiện thân.

Thương vụ cũng có thể làm gia tăng cạnh tranh giành kỹ sư, năng lực sản xuất và nguồn vốn chiến lược. Đây không phải một sự kiện đơn lẻ. AgiBot, một nhà sản xuất robot hình người khác của Trung Quốc, đã khởi động quy trình IPO tại Hong Kong, theo Reuters.

Hoạt động niêm yết song song cho thấy nhà đầu tư và doanh nghiệp đang xem robot hình người như một ngành mới nổi, thay vì chỉ là câu chuyện của một công ty.

Nguồn vốn rất cần thiết bởi ngành robot đòi hỏi chi phí lớn từ lâu trước khi đạt lợi nhuận trên diện rộng. Doanh nghiệp phải tài trợ cho việc cải tiến phần cứng, xây dựng năng lực sản xuất, thu thập dữ liệu huấn luyện, kiểm thử an toàn, triển khai tại khách hàng và vốn lưu động. Một IPO thành công có thể kéo dài thời gian hoạt động của công ty, tạo cơ hội thoái vốn cho nhà đầu tư sớm và cung cấp mốc định giá cho các đối thủ tư nhân.

Vị trí của Trung Quốc trong cuộc đua AI vật lý toàn cầu

IPO Unitree cũng khiến cách diễn giải quen thuộc về cạnh tranh AI Mỹ - Trung trở nên phức tạp hơn. Dẫn đầu về mô hình nền tảng và dẫn đầu về AI hiện thân có liên quan, nhưng không hoàn toàn giống nhau.

Mỹ vẫn có những lợi thế quan trọng về năng lực điện toán tiên tiến, điều kiện đầu tư và hiệu suất của các mô hình AI tiên phong. Các nhà phân tích cũng chỉ ra những hạn chế kéo dài của Trung Quốc trong lĩnh vực chip tiên tiến và máy quang khắc. Trong khi đó, các nền kinh tế Đông Bắc Á vẫn sở hữu thế mạnh lớn về sản xuất bán dẫn, linh kiện chính xác, tự động hóa công nghiệp và robot chuyên dụng.

Cơ hội của Trung Quốc là kết hợp các đầu vào phần cứng và phần mềm đó với quy mô sản xuất trong nước, nhóm khách hàng công nghiệp lớn và dữ liệu triển khai thực tế. Một phân tích năm 2026 của Ủy ban Đánh giá Kinh tế và An ninh Mỹ - Trung cho rằng việc triển khai AI hiện thân rộng rãi có thể giúp Trung Quốc xây dựng lợi thế dữ liệu công nghiệp riêng theo thời gian.

Đây là một khả năng chiến lược, chưa phải kết quả đã được xác lập. Mỹ có thể dẫn đầu ở lớp “bộ não” — mô hình và năng lực tính toán — trong khi Trung Quốc cạnh tranh mạnh ở lớp “cơ thể”: sản xuất, tích hợp và triển khai. Những công ty kết nối hiệu quả hai lớp này mới có thể là bên giành lợi thế cuối cùng.

Nhà đầu tư nên theo dõi điều gì tiếp theo?

IPO Unitree cho thấy nhà đầu tư sẵn sàng rót vốn vào luận điểm robot hình người trước khi thị trường chứng minh đầy đủ. Những bằng chứng tiếp theo cần đến từ hoạt động kinh doanh, thay vì chỉ từ số lượng đăng ký mua cổ phiếu:

• tỷ lệ robot được giao cho khách hàng công nghiệp so với các viện nghiên cứu và trường đại học;
• số lượng đơn hàng lặp lại và mức độ sử dụng robot;
• hiệu quả kinh tế của khách hàng so với tự động hóa truyền thống;
• biên lợi nhuận gộp phần cứng khi giá bán tiếp tục giảm;
• độ tin cậy, mức độ an toàn và khả năng tự chủ trong môi trường không được lập trình sẵn;
• doanh thu định kỳ từ phần mềm, dịch vụ và bảo trì.

Cách hiểu cân bằng nhất về IPO Unitree là: thương vụ xác nhận niềm tin mạnh mẽ rằng AI vật lý có thể trở nên quan trọng về mặt thương mại, đồng thời mang lại vốn và mức độ hiện diện lớn hơn cho hệ sinh thái robot Trung Quốc.

Nhưng mức định giá khoảng 9 tỷ USD cũng giả định Unitree và toàn ngành có thể vượt qua khoảng cách khó khăn giữa màn trình diễn ấn tượng, các đơn hàng nghiên cứu và hoạt động vận hành an toàn, có lợi nhuận ở quy mô lớn. Khoảng cách đó vẫn chưa được chứng minh là đã khép lại.