Bức tường cổ dưới Paris củng cố giả thuyết Lutetia nằm trên Île de la Cité

Một đoạn tường đá và gỗ dài khoảng 20 mét được phát hiện dưới bệnh viện Hôtel-Dieu trên Île de la Cité đã làm giả thuyết Lutetia—thành phố của bộ tộc Parisii, về sau gắn với nguồn gốc Paris—nằm trên hòn đảo này trở nên thuyết phục hơn. Tuy vậy, di tích mới chỉ là bằng chứng gợi ý: các nhà khảo cổ vẫn cần xác định chắc chắn chức năng và niên đại của nó trước khi có thể kết luận Lutetia nằm ở đây thay vì Nanterre. 124

Vì sao phát hiện này quan trọng với tranh luận về Lutetia?

Île de la Cité từ lâu được xem là trung tâm của Lutetia, nhưng một giả thuyết khác đặt khu định cư của người Parisii tại Nanterre, phía tây Paris. Bởi vậy, một công trình phòng thủ kiểu Gaul được tìm thấy ngay trên đảo là manh mối khảo cổ đáng chú ý: nếu đúng là một phần thành lũy của Lutetia, nó sẽ cung cấp bằng chứng vật chất trực tiếp hơn cho vị trí này. Hiện tại, cách diễn giải đó vẫn là khả năng chứ chưa phải kết luận cuối cùng. 2412

Các tường thuật mô tả công trình là kết cấu đá và gỗ, bảo tồn được khoảng 20 mét, với kỹ thuật được cho là đặc trưng của các công sự Gaul. Một mũi giáo Gaul cũng được tìm thấy gần đó. Những chi tiết này phù hợp với sự hiện diện của người Gaul trên đảo, nhưng riêng chúng chưa đủ chứng minh bức tường là ranh giới của Lutetia. 1714

Niên đại cho biết điều gì—và chưa cho biết điều gì?

Các báo cáo gọi di tích là từ thời Đồ Sắt hoặc thời Gallo-La Mã, trong khi các phân tích carbon-14 ban đầu đặt niên đại những phần gỗ vào khoảng 200–10 TCN. Đây là một khoảng thời gian rộng, không xác định chính xác khi nào bức tường được dựng hoặc bị phá hủy. 2314

Khoảng niên đại này có bao gồm năm 52 TCN, thời điểm gắn với chiến dịch của Caesar chống lại người Parisii theo các tường thuật về cuộc chiến ở Gaul. Nhưng việc một kết quả định tuổi bao trùm năm đó không đồng nghĩa bức tường chắc chắn được xây hoặc bị đốt trong năm 52 TCN. 1416

Dấu cháy có xác nhận lời kể của Caesar không?

Dấu cháy trên bức tường khiến giả thuyết về một vụ hỏa hoạn đáng được xem xét. Một số tường thuật cũng nhắc đến vật liệu bị cháy được phát hiện tại khu vực này. Tuy nhiên, dấu cháy tự nó không xác định được thời điểm, nguyên nhân hay người gây ra hỏa hoạn. 31416

Vì thế, phát hiện này có thể phù hợp với câu chuyện Caesar kể về việc người Gaul đốt Lutetia trước cuộc giao tranh với La Mã, nhưng chưa chứng minh rằng chính sự kiện năm 52 TCN đã làm cháy công trình. Sự tương đồng giữa khảo cổ và văn bản lịch sử là một hướng nghiên cứu, không phải xác nhận toàn bộ câu chuyện. 716

Kết luận thận trọng: Île de la Cité được củng cố, Nanterre chưa bị loại trừ

Bức tường, kỹ thuật xây dựng kiểu Gaul, mũi giáo và dấu cháy tạo thành một nhóm manh mối khiến Île de la Cité trở thành ứng viên mạnh hơn trong cuộc tranh luận về vị trí Lutetia. Nhưng để khẳng định đây là thành lũy của người Parisii và gắn sự phá hủy của nó với năm 52 TCN, cần thêm bằng chứng về chức năng và niên đại. Cho đến khi có kết luận như vậy, phát hiện làm thay đổi cán cân tranh luận chứ chưa khép lại tranh luận giữa hòn đảo và Nanterre. 278