Iran muốn giữ uranium làm giàu trong nước — nút thắt lớn của đàm phán với Mỹ

Nếu Iran không chấp nhận đưa uranium ra khỏi lãnh thổ, các nhà đàm phán Mỹ phải đối mặt với lựa chọn khó:

• Chấp nhận tăng cường giám sát quốc tế dù uranium vẫn ở Iran
• Hoặc kiên quyết yêu cầu chuyển kho dự trữ ra ngoài, dù điều đó có thể khiến toàn bộ thỏa thuận đổ vỡ

Nhiều chuyên gia kiểm soát vũ khí cho rằng việc loại bỏ vật lý kho uranium khỏi lãnh thổ là biện pháp bảo đảm mạnh nhất, vì nó trực tiếp loại bỏ vật liệu nguy hiểm nhất. Nếu không có bước này, thỏa thuận sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào thanh sát và cam kết chính trị, vốn bị một số nhà hoạch định chính sách xem là yếu hơn.

Thị trường phản ứng với từng tín hiệu ngoại giao

Các thị trường tài chính theo dõi sát từng diễn biến của đàm phán, bởi một thỏa thuận Mỹ–Iran có thể thay đổi đáng kể triển vọng nguồn cung năng lượng toàn cầu.

Khi nhà đầu tư tin rằng một thỏa thuận đang đến gần, giá dầu đã giảm mạnh vì kỳ vọng nguồn cung dầu từ Trung Đông có thể trở lại thị trường thuận lợi hơn.

Nhưng khi các cuộc đàm phán có dấu hiệu trục trặc, phản ứng của thị trường lập tức đảo chiều.

Ví dụ, giá dầu từng tăng khoảng 4 USD mỗi thùng sau khi Mỹ bác bỏ đề xuất của Iran, phản ánh lo ngại rằng xung đột hoặc các lệnh trừng phạt sẽ tiếp tục hạn chế nguồn cung.

Tin tức mới nhất về việc Iran giữ uranium trong nước cũng tạo phản ứng tương tự. Sau các tiêu đề này, dầu WTI tăng khoảng 2,28% và dầu Brent tăng khoảng 2,21%, cho thấy thị trường đang định giá rủi ro địa chính trị cao hơn.

Chứng khoán phản ứng theo hướng ngược lại

Trong khi dầu tăng, thị trường cổ phiếu lại phản ứng tiêu cực.

Sau khi xuất hiện thông tin Iran sẽ giữ uranium làm giàu trong nước, hợp đồng tương lai các chỉ số chứng khoán Mỹ đã giảm, cho thấy nhà đầu tư lo ngại rằng tiến trình ngoại giao đang chững lại.

Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị, nhà đầu tư thường chuyển sang tài sản an toàn hơn. Điều đó khiến dầu tăng do lo ngại nguồn cung, trong khi chứng khoán giảm vì rủi ro kinh tế và chính trị cao hơn.

Bức tranh lớn hơn

Tranh cãi về uranium làm giàu cho thấy những chi tiết kỹ thuật trong kiểm soát hạt nhân có thể trở thành yếu tố quyết định trong các cuộc đàm phán quốc tế.

Đối với Mỹ, việc đưa kho uranium ra khỏi Iran sẽ giảm nguy cơ phổ biến vũ khí hạt nhân và trấn an các đồng minh rằng Tehran không thể nhanh chóng vũ khí hóa vật liệu hạt nhân.

Đối với Iran, giữ kho dự trữ trong nước lại liên quan đến chủ quyền, đòn bẩy thương lượng và sự linh hoạt chiến lược.

Cho đến khi hai lập trường này tiến gần nhau — hoặc các nhà đàm phán tìm ra một giải pháp trung gian — vấn đề uranium nhiều khả năng vẫn là rào cản khó vượt qua nhất đối với một thỏa thuận toàn diện. Và chừng nào kết quả còn chưa rõ ràng, thị trường toàn cầu sẽ tiếp tục phản ứng mạnh với từng dòng tin từ bàn đàm phán.