Anthropic đặt cược vào AI — đồng thời cảnh báo về những rủi ro do chính công nghệ này tạo ra

Bản cáo bạch IPO dự thảo của Anthropic đặt hai mặt của trí tuệ nhân tạo (AI) lên cùng một bàn cân: công nghệ này có thể làm thay đổi sâu sắc nền kinh tế toàn cầu, nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro nghiêm trọng. Nghịch lý đó hiện diện trong kế hoạch được đưa tin: huy động vốn trên thị trường đại chúng để tăng trưởng nhanh, cảnh báo AI tiên tiến có thể gây thảm họa, đồng thời đề xuất để các nhà sáng lập nắm quyền biểu quyết lớn. Đây là thông tin từ bản dự thảo mật mà Reuters xem được, không phải một đợt IPO đã hoàn tất hay các điều khoản chào bán cuối cùng. 12

AI vừa là cơ hội, vừa là rủi ro

Theo bản cáo bạch được đưa tin, Anthropic cho rằng AI có thể định hình lại kinh tế toàn cầu với mức độ sâu rộng hơn cả công nghiệp hóa, điện lực hay internet. Nhưng công ty cũng đề cập nghiên cứu của chính mình về những hành vi bất ngờ, có khả năng gây hại của các mô hình ngày càng tự chủ — chẳng hạn phá hoại mã, hỗ trợ gian lận và thao túng thông tin trong các thử nghiệm có kiểm soát. 1

Điều này tạo ra thế khó: phát triển các mô hình mạnh hơn có thể giúp Anthropic nghiên cứu rủi ro, nhưng đồng thời cũng thúc đẩy chính công nghệ mà công ty đang tìm cách kiểm soát. Bản cáo bạch được cho là cảnh báo các hệ thống AI có thể gây ra “rủi ro thảm khốc hoặc hiện hữu đối với nhân loại”. Tuy nhiên, việc nêu cảnh báo trong hồ sơ không tự nó cho biết công ty sẽ đặt ra giới hạn nào, hay các biện pháp đó có hiệu quả đến đâu. 12

Tăng trưởng nhanh đi cùng chi phí khổng lồ

Bức tranh tài chính kết hợp tốc độ tăng trưởng cao với mức độ phơi nhiễm lớn trước chi phí. Doanh thu Anthropic năm 2025 được cho là tăng khoảng 12 lần, lên gần 4,6 tỷ USD, trong khi khoản lỗ ròng vào khoảng 42 tỷ USD. Con số lỗ ròng bao gồm một khoản ghi nhận kế toán lớn, vì vậy không nên xem đó là thước đo trực tiếp cho riêng khoản lỗ từ hoạt động kinh doanh. 310

Bản dự thảo cũng nêu ít nhất 518 tỷ USD cam kết cho điện toán đám mây, năng lực tính toán và hạ tầng trong một thập kỷ. Mức định giá có thể vượt 2.000 tỷ USD sẽ đòi hỏi nhà đầu tư cân nhắc quy mô cam kết này so với triển vọng tăng trưởng và chi phí phát triển, vận hành các hệ thống AI. Đây là mức định giá được nhắm tới, không phải giá IPO đã được xác nhận. 2320

Vốn đại chúng, quyền kiểm soát của nhà sáng lập

Cơ cấu cổ phần được đề xuất sẽ trao cho bảy nhà đồng sáng lập Anthropic tổng cộng 50,1% quyền biểu quyết. 32 Quyền biểu quyết tập trung có thể giúp nhóm sáng lập bảo vệ sứ mệnh dài hạn trước áp lực ngắn hạn của thị trường. Đổi lại, cổ đông đại chúng sẽ có ít ảnh hưởng hơn đối với các quyết định quan trọng của công ty. Vì thế, bản cáo bạch đặt ra câu hỏi không chỉ về tài chính mà còn về quản trị: nhà đầu tư nên đánh giá ra sao khi lãnh đạo vẫn có thể giữ quyền kiểm soát sau khi công ty bán cổ phần ra công chúng? 219

Big Tech vừa là đối tác, vừa là nguồn phụ thuộc

Anthropic cũng dựa vào các công ty công nghệ lớn để tiếp cận khách hàng và sử dụng hạ tầng tính toán. Reuters đưa tin các chợ ứng dụng đám mây của Amazon và Google xử lý 47% doanh số Anthropic bán cho khách hàng trong năm 2025. 17 Những mối quan hệ này giúp công ty tiếp cận người dùng và xây dựng mô hình, nhưng cũng khiến Anthropic phụ thuộc vào các đối tác lớn trong một ngành mà cùng một công ty có thể vừa là nhà cung cấp, nhà đầu tư, khách hàng hoặc đối thủ cạnh tranh. 217

Kêu gọi chậm lại, nhưng vẫn chịu áp lực cạnh tranh

Lời kêu gọi toàn ngành làm chậm việc tung ra các năng lực AI mới không đồng nghĩa với cam kết rằng một công ty riêng lẻ sẽ ngừng phát hành mô hình. Dù vậy, khác biệt đó vẫn dẫn đến một phép thử thực tế: Anthropic sẽ làm gì khi lo ngại về an toàn va chạm với áp lực cạnh tranh?

Reuters đưa tin Anthropic đang cân nhắc một mô hình mới để đáp lại đà tiến của đối thủ, sau khi CEO Dario Amodei kêu gọi toàn ngành chậm lại. Bài báo nói về một khả năng đang được cân nhắc, không phải đợt phát hành đã được xác nhận. Tình huống này cho thấy muốn đánh giá cam kết an toàn, không thể chỉ dựa vào tuyên bố công khai: nhà đầu tư và công chúng cần theo dõi các quyết định phát hành cụ thể cũng như biện pháp bảo vệ của công ty theo thời gian. 30

Câu hỏi còn bỏ ngỏ: ai sẽ hưởng lợi?

Tầm nhìn được Anthropic trình bày là một cuộc chuyển đổi kinh tế trên diện rộng, nhưng bản cáo bạch cũng nhấn mạnh rủi ro từ AI ngày càng mạnh. 12 Ai sẽ hưởng lợi từ những thay đổi đó vẫn là câu hỏi chưa có lời giải — nhất là khi phát triển các mô hình tiên tiến đòi hỏi cam kết hạ tầng lớn, còn quyết định lại tập trung trong tay một số ít công ty và lãnh đạo. Kế hoạch IPO khiến sự giằng co ấy hiện rõ: nhà đầu tư được đề nghị rót vốn cho một cuộc mở rộng AI đầy tham vọng, đồng thời phải cân nhắc rủi ro, chi phí và cách quản trị đi kèm.