Đồng yên bị đặt cược giảm mạnh: USD/JPY vượt 160, rủi ro đảo chiều tăng

Dữ liệu vị thế mới nhất cho thấy thị trường vẫn đang nghiêng mạnh về kịch bản đồng yên suy yếu. Trong báo cáo phản ánh các vị thế tính đến ngày 25/8, vị thế bán ròng hợp đồng tương lai đồng yên của các nhà đầu cơ lớn tăng từ 52.893 lên 63.298 hợp đồng, tức xấu đi 10.405 hợp đồng chỉ trong một tuần. Cùng lúc, USD/JPY đóng cửa gần 160.07 vào ngày 28/8. 53

Sự kết hợp này phù hợp với cách vận hành của giao dịch chênh lệch lãi suất (carry trade): nhà đầu tư bán hoặc vay đồng yên để nắm giữ USD hay các tài sản có lợi suất cao hơn. Chiến lược này có thể tạo thu nhập nếu tỷ giá ổn định hoặc tiếp tục đi theo hướng có lợi cho đồng USD. Tuy nhiên, khi vị thế trở nên quá lệch về một phía, giao dịch có thể đảo chiều rất nhanh — bởi việc đóng một vị thế bán yên đòi hỏi nhà đầu tư phải mua lại đồng yên.

Vì sao dữ liệu vị thế đáng chú ý?

Số liệu CFTC không chứng minh rằng mọi vị thế bán yên đều là một phần của carry trade. Ngoài ra, dữ liệu hợp đồng tương lai chỉ phản ánh một phần của thị trường ngoại hối phi tập trung (OTC) lớn hơn nhiều. Dù vậy, số liệu vẫn cho thấy mức độ bi quan đầu cơ đối với đồng yên tăng lên ngay cả sau khi USD/JPY quay lại trên 160. 45

Điều này tạo ra một cấu trúc rủi ro bất đối xứng:

• Lợi nhuận từ carry trade có thể suy giảm: Chênh lệch lãi suất Mỹ–Nhật thu hẹp sẽ làm giảm động lực duy trì vị thế bán yên.
• Các vị thế bán có thể bị buộc phải đóng: Khi đồng yên tăng giá, vị thế bán yên trở nên kém hiệu quả hơn, có thể kích hoạt lệnh dừng lỗ, yêu cầu bổ sung ký quỹ và các đợt mua yên tiếp theo.
• Biến động có thể tăng theo cấp số nhân: Lực mua yên ban đầu khiến USD/JPY giảm, tạo thêm áp lực lên các vị thế bán khác và khuyến khích nhà đầu tư tiếp tục mua yên.
• Rủi ro can thiệp vẫn hiện hữu: Những nhà giao dịch phớt lờ nguy cơ can thiệp quanh vùng 160 có thể phải đối mặt với một đợt định giá lại mạnh nếu giới chức Nhật Bản quay lại thị trường.

Vì vậy, cảnh báo của VT Markets là hợp lý về mặt định hướng, nhưng không nên được xem như một dự báo chính xác về thời điểm hay quy mô đảo chiều. Dữ liệu vị thế CFTC có thể cho thấy thị trường dễ bị short squeeze, song không thể phản ánh toàn bộ quy mô carry trade toàn cầu hoặc xác định thời điểm giao dịch sẽ đảo chiều. 4

Lần can thiệp cuối tháng 7 cho thấy USD/JPY có thể biến động nhanh đến mức nào

Rủi ro này không chỉ mang tính lý thuyết. Nhật Bản và Mỹ đã xác nhận một đợt phối hợp mua đồng yên hiếm thấy sau khi USD/JPY giao dịch gần 164. Sau đó, đồng yên tăng lên khoảng 155.20 yên đổi một USD. 505156

Bộ Tài chính Nhật Bản sau đó cho biết nước này đã chi 15,4 nghìn tỷ yên, tương đương khoảng 96,5 tỷ USD, để can thiệp vào thị trường ngoại hối trong giai đoạn từ ngày 30/7 đến ngày 26/8. 49 Động thái này không đảo ngược vĩnh viễn xu hướng tỷ giá — USD/JPY sau đó quay lại gần 160 — nhưng cho thấy một vị thế USD/yên đông đúc có thể bị phá vỡ nhanh như thế nào.

Việc USD/JPY trở lại trên 160 vì thế có thể tạo ra hai tác động trái chiều. Một mặt, xu hướng tăng vẫn có thể khuyến khích nhà đầu tư tiếp tục mua USD. Mặt khác, vùng tỷ giá này cũng làm tăng nhu cầu phòng vệ trước nguy cơ can thiệp và một đợt phục hồi hỗn loạn của đồng yên.

Đính chính về lãi suất BOJ và yếu tố xúc tác trong tháng 9

Lãi suất qua đêm mục tiêu của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) hiện đã ở quanh 1,00%. Tuyên bố chính sách ngày 31/7 cho biết BOJ sẽ định hướng lãi suất ở mức khoảng 1,0%, vì vậy việc tăng lên 1,00% trong tháng 9 sẽ không phải là một mức chính sách mới. 24

Câu hỏi quan trọng trong tháng 9 là liệu BOJ có tiếp tục nâng lãi suất hay phát tín hiệu về một lộ trình thắt chặt nhanh hơn tại cuộc họp ngày 17–18/9. Đây là thời điểm được nêu trong lịch chính thức của BOJ. 17 Reuters cho biết thị trường từng định giá xác suất 76% cho một đợt tăng lãi suất vào tháng 9 trong giữa tháng 8. Một khảo sát Reuters sau đó cho thấy 57% chuyên gia kinh tế dự báo lãi suất chính sách sẽ tăng lên 1,25%. 3835

Một đợt tăng lãi suất hoàn toàn phù hợp với kỳ vọng có thể chỉ tạo ra phản ứng hạn chế trong ngắn hạn, bởi thông tin này đã phần nào được phản ánh vào giá. Rủi ro lớn hơn đối với các vị thế bán yên sẽ xuất hiện nếu:

1. BOJ tăng lãi suất nhiều hơn mức thị trường đang dự đoán;
2. BOJ phát tín hiệu rằng các đợt tăng tiếp theo có thể diễn ra nhanh hơn; hoặc
3. BOJ thay đổi chính sách trong lúc kỳ vọng về lãi suất Mỹ đang giảm.

Bất kỳ diễn biến nào trong số này cũng có thể làm giảm lợi nhuận kỳ vọng của vị thế vay hoặc bán yên, buộc nhà đầu tư đánh giá lại rủi ro tỷ giá mà họ đang chấp nhận.

Dùng quyền chọn bán USD/JPY để đặt cược vào đà phục hồi của đồng yên

Quyền chọn bán USD/JPY (USD/JPY put) trao cho người mua quyền, nhưng không bắt buộc, bán USD để nhận yên tại một mức giá thực hiện xác định. Vì USD/JPY giảm khi đồng yên tăng giá, mua quyền chọn bán là một cách sử dụng công cụ phái sinh để đặt cược vào kịch bản đồng yên phục hồi.

Ví dụ, một nhà giao dịch dự báo USD/JPY giảm từ khoảng 160 xuống 155 có thể chọn quyền chọn bán có thời hạn kéo dài qua cuộc họp BOJ tháng 9. Nếu tỷ giá giảm xuống dưới giá thực hiện, quyền chọn có thể tăng giá trị. Nếu USD/JPY tăng thay vì giảm, khoản lỗ tối đa của người mua nhìn chung chỉ là phí quyền chọn đã trả.

Đặc điểm giới hạn lỗ này khiến vị thế mua quyền chọn bán khác với việc bán USD trực tiếp hoặc mua yên mà không có biện pháp phòng vệ. Tuy nhiên, giao dịch vẫn không phải là không có rủi ro:

• quyền chọn có thể hết hạn vô giá trị;
• phí quyền chọn có thể tăng cao trước một sự kiện lớn của ngân hàng trung ương;
• mức giá thực hiện và ngày đáo hạn quyết định tỷ giá phải di chuyển bao xa để giao dịch bắt đầu có lãi; và
• biến động ngụ ý có thể giảm sau sự kiện, làm giảm giá trị quyền chọn ngay cả khi tỷ giá đi đúng hướng dự báo.

Do đó, bài toán thực tế không chỉ là “tăng giá đồng yên” hay “giảm giá đồng yên”. Nhà giao dịch còn phải cân nhắc phí quyền chọn, thanh khoản, thời điểm đáo hạn và những kỳ vọng đã được thị trường phản ánh trong giá quyền chọn.

Kết luận

Việc vị thế bán ròng đồng yên của các nhà đầu cơ tăng từ khoảng 52.900 lên 63.300 hợp đồng, trong khi USD/JPY ở gần 160, là một cảnh báo về mức độ tập trung vị thế chứ không phải một dự báo độc lập. Dữ liệu cho thấy nhà đầu tư tiếp tục gia tăng mức độ bi quan với đồng yên khi đồng USD quay lại một vùng tỷ giá nhạy cảm về mặt chính sách. 53

Vị thế này có thể tiếp tục sinh lời nếu chênh lệch lãi suất và xu hướng tăng của USD vẫn được duy trì. Nhưng rủi ro giảm giá của USD/JPY ngày càng phụ thuộc vào các sự kiện: một BOJ cứng rắn hơn, lợi suất Mỹ giảm, tâm lý né rủi ro trên diện rộng hoặc một đợt can thiệp mới đều có thể biến hoạt động mua yên thành làn sóng đóng vị thế bán.

Cuộc họp BOJ ngày 17–18/9 quan trọng không phải vì ngân hàng này sẽ chuyển lãi suất từ 0,75% lên 1,00% — lãi suất hiện đã quanh 1,00% — mà vì một đợt tăng tiếp theo hoặc tín hiệu thắt chặt mạnh hơn có thể thách thức các giả định đang hỗ trợ giao dịch carry trade đông đúc. 2435