Vì sao Trung Quốc đặt cược vào chip “đủ tốt” thay vì chạy đua 2nm

Con số 1 triệu không quá lớn so với thị trường PC toàn cầu, nhưng ý nghĩa nằm ở chỗ khác: chip CPU do Trung Quốc thiết kế đang chuyển từ giai đoạn thử nghiệm sang triển khai thương mại thực sự trong các tổ chức và doanh nghiệp.

Về kỹ thuật, 3A6000 là CPU 4 nhân dựa trên kiến trúc lệnh LoongArch do Loongson tự phát triển, không phụ thuộc vào kiến trúc của Mỹ như x86 hay Arm.

Con chip này được cho là sản xuất bằng tiến trình FinFET 12nm của SMIC, nhà sản xuất bán dẫn lớn nhất Trung Quốc.

Dù chưa cạnh tranh trực tiếp với CPU mới nhất của Intel hoặc AMD, việc triển khai rộng rãi giúp Trung Quốc xây dựng nền tảng quan trọng:

• cơ sở cài đặt CPU nội địa
• hệ sinh thái phần mềm và hệ điều hành tương thích
• chuỗi cung ứng phần cứng trong nước
• mạng lưới nhà cung cấp và hỗ trợ kỹ thuật

Những yếu tố này là điều kiện cần để hình thành hệ sinh thái máy tính nội địa bền vững.

Lập luận của Richard Chang: Chip “trưởng thành” quan trọng hơn

Cùng thời điểm đó, Richard Chang – nhà sáng lập SMIC – đã đưa ra một thông điệp đáng chú ý: ngành bán dẫn Trung Quốc không nên quá ám ảnh với cuộc đua 2nm hoặc 3nm.

Theo ông, chip mature‑node và chip chuyên dụng mới là nơi mang lại lợi thế chiến lược, đặc biệt đối với an ninh chuỗi cung ứng.

Lý do khá đơn giản: phần lớn nhu cầu chip toàn cầu không nằm ở tiến trình tiên tiến nhất. Thay vào đó, các lĩnh vực như ô tô, công nghiệp, thiết bị viễn thông, cảm biến và quản lý năng lượng chủ yếu sử dụng công nghệ sản xuất trưởng thành.

Điều này khiến mature‑node trở thành mục tiêu thực tế hơn để Trung Quốc tăng năng lực sản xuất trong nước — đồng thời tác động tới phần lớn thị trường bán dẫn.

Kiểm soát xuất khẩu thúc đẩy chiến lược này

Một yếu tố quan trọng khác là địa chính trị.

Từ năm 2022, Mỹ và các đồng minh đã áp đặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đối với chip tiên tiến và thiết bị sản xuất chip, đặc biệt trong lĩnh vực AI và điện toán hiệu năng cao.

Phân tích của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) cho thấy các biện pháp này đã làm gián đoạn khả năng tiếp cận công nghệ tiên tiến của Trung Quốc, nhưng đồng thời thúc đẩy mạnh hơn nỗ lực tự chủ bán dẫn của Bắc Kinh.

Thay vì từ bỏ nghiên cứu công nghệ tiên tiến, Trung Quốc dường như đang theo đuổi chiến lược nhiều lớp:

• tiếp tục nghiên cứu tiến trình tiên tiến dài hạn
• mở rộng nhanh năng lực sản xuất mature‑node
• xây dựng hệ sinh thái thiết kế chip nội địa

Mốc 1 triệu chip của Loongson phù hợp với cách tiếp cận này.

Giảm phụ thuộc vào Intel, AMD và Nvidia

Trong nhiều năm, Trung Quốc phụ thuộc lớn vào các hãng nước ngoài ở ba lĩnh vực chính:

• CPU máy tính cá nhân và máy chủ
• chip trung tâm dữ liệu
• bộ tăng tốc AI

Những thị trường này phần lớn do Intel, AMD và Nvidia thống trị.

Việc triển khai CPU nội địa trong hệ thống chính phủ và tổ chức giúp từng bước giảm phụ thuộc vào các nhà cung cấp nước ngoài. Đối với nhiều ứng dụng — như xử lý văn phòng, hệ thống hành chính hoặc phần mềm doanh nghiệp — hiệu năng ngang với chip phương Tây thế hệ cũ có thể đã đủ dùng.

Trong lĩnh vực AI, CPU nội địa chưa thể thay thế hoàn toàn GPU cao cấp của Nvidia. Tuy vậy, các hệ thống AI quy mô nhỏ hoặc ứng dụng trong chính phủ và công nghiệp vẫn có thể vận hành bằng sự kết hợp giữa CPU nội địa, chip tăng tốc và tối ưu hệ thống.

Điều này cho thấy quá trình thay thế sẽ diễn ra dần dần chứ không phải ngay lập tức.

Xây dựng toàn bộ “stack” bán dẫn

Mục tiêu lớn hơn của Trung Quốc không chỉ là sản xuất một con chip cạnh tranh, mà là xây dựng toàn bộ chuỗi công nghệ bán dẫn nội địa gồm:

• thiết kế chip và kiến trúc
• sản xuất bán dẫn
• phần mềm và hệ điều hành
• chuỗi cung ứng vật liệu và linh kiện

Ví dụ, Trung Quốc cũng đang thúc đẩy nội địa hóa các vật liệu cơ bản như wafer silicon, với mục tiêu hơn 70% nguồn cung wafer cho các hãng chip trong nước được sản xuất nội địa.

Những bước đi này nhằm giảm rủi ro hệ thống khi phụ thuộc vào nhà cung cấp nước ngoài.

Ưu tiên khả năng chống chịu trước khi dẫn đầu công nghệ

Nhìn tổng thể, cột mốc của Loongson và quan điểm của Richard Chang cho thấy một sự chuyển hướng chiến lược.

Thay vì chỉ định nghĩa thành công bằng việc đạt tiến trình transistor nhỏ nhất, Trung Quốc dường như tập trung vào xây dựng năng lực sản xuất chip quy mô lớn trong nước, đặc biệt ở những lĩnh vực chiếm phần lớn nhu cầu thực tế.

Cách tiếp cận này đặt khả năng chống chịu và tự chủ chuỗi cung ứng lên trước — đảm bảo đất nước có thể sản xuất chip cho hệ thống chính phủ, cơ sở hạ tầng, công nghiệp và máy tính thông thường ngay cả khi môi trường địa chính trị trở nên căng thẳng.

Dẫn đầu ở tiến trình tiên tiến vẫn là mục tiêu dài hạn. Nhưng trong ngắn hạn, mục tiêu rõ ràng hơn: đảm bảo Trung Quốc có thể tự thiết kế, sản xuất và triển khai chip của chính mình ở quy mô lớn.