TSMC: Nhà máy Arizona lãi kỷ lục, Kumamoto lần đầu có lợi nhuận

TSMC – nhà sản xuất chip theo hợp đồng lớn nhất thế giới – đang bắt đầu thấy kết quả tài chính từ chiến lược mở rộng sản xuất ra ngoài Đài Loan. Trong quý gần nhất, hai dự án quan trọng của hãng tại Mỹ và Nhật Bản đều có bước tiến rõ rệt: nhà máy tại Arizona đạt lợi nhuận kỷ lục, còn liên doanh ở Kumamoto lần đầu tiên báo lãi.

Ở chiều ngược lại, dự án tại châu Âu vẫn đang trong giai đoạn đầu tư nên tiếp tục ghi nhận thua lỗ.

Những con số này cho thấy hai yếu tố đang tác động mạnh tới hiệu quả của các nhà máy: nhu cầu chip cho trí tuệ nhân tạo (AI) tăng vọt và tỷ lệ sử dụng dây chuyền sản xuất ngày càng cao.

Kumamoto (Nhật Bản): Lần đầu tiên có lợi nhuận

Liên doanh Japan Advanced Semiconductor Manufacturing (JASM) của TSMC tại Kumamoto báo cáo lợi nhuận 951 triệu Đài tệ (khoảng 30 triệu USD) trong quý I/2026. Đây là bước đảo chiều đáng kể so với khoản lỗ 1,39 tỷ Đài tệ quý trước và lỗ 3,25 tỷ Đài tệ cùng kỳ năm trước.

Nguyên nhân chính là tỷ lệ sử dụng nhà máy tăng lên sau khi nhà máy đầu tiên bắt đầu sản xuất hàng loạt vào cuối năm 2024. Khi nhiều wafer được sản xuất hơn, chi phí cố định khổng lồ của ngành bán dẫn được phân bổ hiệu quả hơn, giúp hoạt động chuyển từ lỗ sang lãi.

Nhà máy Kumamoto chủ yếu sản xuất chip trên các tiến trình 12nm, 16nm, 22nm và 28nm – thường gọi là các “nút công nghệ trưởng thành” (mature nodes). Những công nghệ này được dùng nhiều trong ô tô và thiết bị công nghiệp, và nhu cầu từ hai lĩnh vực này đã giúp tăng mức sử dụng công suất.

TSMC cũng đang mở rộng dự án tại đây. Công ty đã khởi công nhà máy thứ hai ở Kumamoto, và kế hoạch đang được điều chỉnh để hướng tới các tiến trình tiên tiến hơn như 3nm, một phần do nhu cầu chip liên quan đến AI tăng mạnh trên toàn cầu.

Arizona (Mỹ): Lợi nhuận quý vượt cả năm trước

Nếu Kumamoto đánh dấu bước ngoặt thì Arizona lại là nơi chứng kiến sự bứt phá mạnh nhất.

Nhà máy của TSMC tại bang Arizona ghi nhận lợi nhuận 18,81 tỷ Đài tệ trong quý I/2026, tăng mạnh so với 11,37 tỷ Đài tệ quý trước và chỉ 496 triệu Đài tệ cùng kỳ năm ngoái.

Đáng chú ý, chỉ riêng quý này đã vượt tổng lợi nhuận cả năm 2025 của đơn vị (16,14 tỷ Đài tệ).

Động lực chính là làn sóng đầu tư AI, đặc biệt từ các công ty công nghệ lớn của Mỹ. Nhà máy Arizona sản xuất chip tiến trình 4nm, loại chip hiệu năng cao thường được dùng cho điện toán hiệu năng cao và các hệ thống AI.

Khi nhu cầu tăng mạnh, dây chuyền sản xuất được vận hành với công suất cao hơn, qua đó nâng doanh thu và lợi nhuận.

Dự án tại Đức: Vẫn ở giai đoạn xây dựng

Không phải dự án nào của TSMC ở nước ngoài cũng đã bước vào giai đoạn sinh lời.

Liên doanh European Semiconductor Manufacturing Co. (ESMC) tại Dresden (Đức) – trong đó TSMC nắm 70% cổ phần – báo cáo lỗ 278 triệu Đài tệ trong quý.

Khoản lỗ này chủ yếu do nhà máy vẫn đang trong quá trình xây dựng và chưa sản xuất thương mại, điều khá phổ biến với các dự án bán dẫn vốn cần nhiều năm đầu tư trước khi có doanh thu.

Chiến lược mở rộng toàn cầu của TSMC

Những kết quả trên phản ánh chiến lược lớn hơn của TSMC: đa dạng hóa sản xuất ra ngoài Đài Loan.

Tại Mỹ, dự án ở Arizona đã phát triển thành một kế hoạch quy mô rất lớn gồm:

• nhiều nhà máy sản xuất chip tiên tiến
• hai cơ sở đóng gói và lắp ráp IC
• một trung tâm nghiên cứu và phát triển

Tổng đầu tư dự kiến khoảng 165 tỷ USD khi hoàn thiện.

Ở Nhật Bản, TSMC nắm 77% cổ phần trong JASM, và việc xây dựng nhà máy thứ hai cho thấy Kumamoto có thể dần chuyển từ sản xuất chip công nghệ trưởng thành sang các tiến trình tiên tiến hơn trong tương lai.

Trong khi đó, dự án tại Dresden được xem là bước đi của TSMC để tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái bán dẫn châu Âu, đặc biệt phục vụ ngành ô tô và công nghiệp.

Trợ cấp chính phủ giảm mạnh

Một chi tiết đáng chú ý là khoản trợ cấp mà TSMC nhận được từ Mỹ, Nhật Bản và Đức trong quý chỉ còn 505 triệu Đài tệ, giảm 98,56% so với cùng kỳ năm trước.

Điều này cho thấy sự cải thiện lợi nhuận của các nhà máy ở nước ngoài không đến từ dòng trợ cấp mới, mà chủ yếu nhờ nhu cầu thị trường và hiệu quả vận hành tốt hơn.

Ý nghĩa của kết quả quý này

Nhìn tổng thể, các dự án quốc tế của TSMC đang ở ba giai đoạn khác nhau:

• Arizona: tăng trưởng nhanh nhờ nhu cầu chip AI và sản xuất tiến trình tiên tiến.
• Kumamoto: bắt đầu ổn định khi công suất sản xuất được lấp đầy.
• Đức: vẫn trong giai đoạn đầu tư dài hạn.

Những diễn biến này cho thấy chiến lược xây dựng mạng lưới sản xuất toàn cầu của TSMC đang dần mang lại kết quả – đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu chip phục vụ AI tiếp tục bùng nổ trên toàn thế giới.