Bên trong cơn suýt đình công của TSMC: Lợi nhuận kỷ lục và kế hoạch chi tiêu 56 tỷ USD đã đối đầu với tiền lương nhân viên ra sao

Phản ứng tức thì: CEO ra mặt dập lửa

Ban lãnh đạo TSMC, đứng đầu là Chủ tịch kiêm CEO C.C. Wei (Ngụy Triết Gia), đã phản ứng nhanh chóng để ngăn chặn sự bất ổn trực tuyến phát triển thành hành động có tổ chức. Vào ngày 26 tháng 5, ông Wei gửi một lá thư nội bộ tới toàn thể nhân viên, trực tiếp bác bỏ tin đồn. Ông tuyên bố dứt khoát rằng tổng tiền thưởng cả năm 2025 sẽ vượt quá mức chi trả của năm trước đó, đồng thời giải thích rằng kết quả kinh doanh quý đầu tiên, vốn đã tăng trưởng 30% so với cùng kỳ năm ngoái, sẽ được phản ánh trong đợt chi trả sắp tới .

Wei không chỉ dừng lại ở một tuyên bố bằng văn bản. Trong một động thái cho thấy mức độ nghiêm trọng của tình hình, ông đã hủy bỏ một chuyến công tác đã lên kế hoạch và thông báo sẽ đích thân tổ chức một "buổi họp giao lưu toàn thể nhân viên" vào sáng hôm sau, ngày 27 tháng 5, lúc 10 giờ sáng, để trực tiếp giải đáp những lo lắng của nhân viên . Để trấn an thêm, TSMC cũng cho mở sớm hệ thống tra cứu tiền thưởng nội bộ trước hai ngày, cho phép nhân viên kiểm tra chi tiết khoản tiền của mình vào ngày 27 tháng 5 thay vì phải chờ đến ngày chi trả chính thức là 29 tháng 5 .

Ngoài những nỗ lực chữa cháy tức thời này, công ty cũng đưa ra một cam kết mang tính cấu trúc đối với lực lượng lao động của mình. Sau một giai đoạn mà nhân viên đã bắt đầu phối hợp gửi các khiếu nại qua một cơ chế leo thang ẩn danh trong nội bộ, TSMC cam kết sẽ đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng của tiền thưởng. Phản ứng này thừa nhận lợi thế thương lượng đặc biệt của một lực lượng lao động mà sản phẩm làm ra chiếm hơn 15% tổng giá trị xuất khẩu của Đài Loan .

Điều gì đã châm ngòi cho khủng hoảng: Tin đồn và phản ứng

Toàn bộ sự việc bắt đầu không phải từ một thông báo của công ty, mà từ những tuyên bố chưa được xác minh lan truyền trên mạng xã hội vào cuối tháng 5. Cốt lõi của tin đồn là tiền thưởng dựa trên hiệu suất, vốn ở mức trung bình khoảng 2,64 triệu Đài tệ (tương đương khoảng 82.000 USD) cho một nhân viên TSMC điển hình, sẽ phải đối mặt với mức cắt giảm tiềm năng 15% . Tuyên bố này có tác động tâm lý mạnh mẽ vì sự tương phản rõ rệt với tình hình tài chính của TSMC. Chỉ vài tuần trước đó, công ty đã báo cáo lợi nhuận ròng quý 1 năm 2026 đạt 572,48 tỷ Đài tệ (khoảng 17,8 tỷ USD), tăng vọt 58% so với năm trước, được thúc đẩy bởi nhu cầu vô độ đối với chip AI từ các khách hàng như Nvidia và Apple .

Phản ứng từ nhân viên trên mạng đầy sự bức xúc. Các công nhân cáo buộc ban lãnh đạo thiếu chính trực và đang "hy sinh lợi ích của nhân viên để làm hài lòng cổ đông" . Sự giận dữ càng được khuếch đại bởi những lo ngại về môi trường làm việc nổi tiếng là khắc nghiệt, với một lời phàn nàn phổ biến thách thức ban quản lý: "Nếu định cắt tiền, thì tối và cuối tuần có thể tắt Teams (ứng dụng nhắn tin của Microsoft) được không?" .

Những lời kêu gọi đình công không chỉ đơn thuần là xả giận. Chúng được truyền cảm hứng trực tiếp từ các hành động lao động tại Samsung Electronics, một gã khổng lồ khác trong thế giới bán dẫn. Samsung gần đây đã trải qua các cuộc đình công đáng kể dưới một khuôn khổ công đoàn mới, và với một cuộc bỏ phiếu thỏa thuận tiền lương quan trọng của Samsung được lên lịch vào ngày 27 tháng 5, một số nhân viên TSMC ra hiệu họ đang theo dõi sát sao, đăng những thông điệp như "chúng ta cũng nên đình công thôi" và hỏi "thúc đẩy đình công có vi phạm pháp luật không?" . Tuy nhiên, những lời bàn tán về một cuộc đình công ngay lập tức vấp phải một trở ngại cấu trúc quan trọng: TSMC không có công đoàn lao động chính thức. Thực tế này vừa làm phức tạp hóa hành động tập thể, vừa có nghĩa là công ty thiếu các kênh chính thức, có cấu trúc để lắng nghe tiếng nói của nhân viên về vấn đề lương thưởng .

Cuộc chiến thực sự: Cơn gió vàng từ AI đối đầu với cuộc chạy đua vũ trang về năng lực sản xuất

Căng thẳng cốt lõi được tiết lộ bởi sự cố này không phải là về việc TSMC keo kiệt; mà là về sự phân bổ chiến lược một dòng tiền khổng lồ chưa từng có. TSMC không chỉ đơn giản là cất giữ lợi nhuận kỷ lục của mình. Họ đang ở giữa chiến dịch xây dựng nhà máy tích cực nhất trong lịch sử ngành công nghiệp bán dẫn.

Vào tháng 1 năm 2026, TSMC đã gây sửng sốt cho thị trường khi đưa ra kế hoạch chi tiêu vốn hàng năm ở mức kỷ lục 52–56 tỷ USD, tăng 30–40% so với 40,9 tỷ USD đã chi trong năm 2025 . Phần lớn trong số chi tiêu này — khoảng 70–80% — được dành cho các công nghệ quy trình tiên tiến nhất, bao gồm chip 3nm và 2nm, để đáp ứng nhu cầu "vô độ" về AI và điện toán hiệu năng cao .

Khoản chi tiêu này được chuyển thành hiện thực vật chất thông qua một cuộc xây dựng toàn cầu chưa từng có:

• Arizona, Hoa Kỳ: Là trung tâm của kế hoạch mở rộng toàn cầu, với khoản đầu tư đã tăng vọt lên mức tiềm năng 165 tỷ USD cho một tổ hợp gồm tới sáu nhà máy sản xuất wafer và hai nhà máy đóng gói tiên tiến. Một tầm nhìn xa hơn, gắn liền với một thỏa thuận thương mại được đề xuất giữa Mỹ và Đài Loan, cho thấy điều này thậm chí có thể phát triển thành một "siêu nhà máy" (gigafab) trị giá 465 tỷ USD với 12 nhà máy .
• Kumamoto, Nhật Bản: Một khoản đầu tư 20 tỷ USD, với việc công ty nâng cấp đáng kể các kế hoạch để sản xuất chip 3 nanomet tiên tiến tại nhà máy thứ hai ở Nhật Bản. Sự thay đổi này được xác nhận sau khi CEO C.C. Wei gặp Thủ tướng Nhật Bản vào tháng 2 năm 2026 .
• Dresden, Đức: Một mắt xích khác trong chiến lược nhằm đa dạng hóa về mặt địa lý chuỗi cung ứng quan trọng nhất thế giới .

Đây chính là sự đánh đổi nằm ở trung tâm của sự bất ổn về thưởng. Một bài xã luận của tờ Chosun đã nắm bắt động lực này một cách súc tích, nói rằng TSMC đã "thắt chặt kiểm soát lương thưởng nội bộ để tài trợ cho 12 nhà máy toàn cầu mới" . Như chính CEO C.C. Wei đã thừa nhận trong một cuộc họp báo cáo thu nhập, bản thân công ty "rất lo lắng" về quy mô của các canh bạc vốn, ngay cả khi họ cam kết thực hiện chúng . Nhìn từ góc độ của một kỹ sư làm việc trong môi trường nhà máy áp lực cao, quyết định dồn dòng tiền 52 tỷ USD vào bê tông, thép và các máy quang khắc tiên tiến cho các nhà máy toàn cầu của công ty, trong khi bị đồn là cắt giảm tiền thưởng ghi nhận công sức lao động hàng ngày của họ, đã tạo ra một cảm giác bất công sâu sắc .

Lực lượng lao động, vốn đã chứng kiến giá cổ phiếu và vị thế công chúng của TSMC tăng vọt, ngày càng mong đợi một phần hữu hình và ngày càng lớn hơn từ "cơn gió vàng" AI. Tuy nhiên, các nghĩa vụ chi tiêu vốn tạo ra một cuộc xung đột dai dẳng và không thể tránh khỏi giữa việc thưởng cho lao động tạo ra lợi nhuận hôm nay và việc tài trợ cho năng lực cần thiết để bảo đảm cho ngày mai. Sự căng thẳng đó, tạm thời được xoa dịu bởi sự can thiệp cá nhân của C.C. Wei vào tháng 5 năm 2026, không phải là một điều bất thường mà là một đặc điểm mới và vĩnh viễn trong đời sống tại công ty quan trọng nhất về mặt chiến lược của thế giới.