Vì sao vàng và Bitcoin cùng tăng khi căng thẳng UAE–Iran làm rung chuyển thị trường?

Vàng và Bitcoin cùng đi lên vì thị trường đang phản ứng với hai lực kéo theo cùng một hướng: rủi ro địa chính trị và nguồn cung năng lượng gia tăng làm nhu cầu phòng vệ mạnh hơn, trong khi lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn dài giảm khiến việc nắm giữ các tài sản không sinh lãi hoặc tài sản thay thế trở nên dễ chấp nhận hơn.

Điều này không có nghĩa nhà đầu tư đột nhiên xem Bitcoin là phiên bản kỹ thuật số của vàng. Đà tăng của vàng gắn trực tiếp hơn với nhu cầu trú ẩn và phòng ngừa lạm phát. Bitcoin nhiều khả năng hưởng lợi từ sự kết hợp giữa nhu cầu đối với tài sản thay thế, kỳ vọng thanh khoản được cải thiện và mức chiết khấu thấp hơn.

Căng thẳng UAE–Iran làm nhu cầu phòng vệ tăng lên

Bộ Quốc phòng Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) cho biết đã phát hiện hai tên lửa đạn đạo được phóng từ Iran và sau đó đánh giá chúng nhằm vào hoạt động hàng hải. Cả hai tên lửa rơi xuống biển, trong khi Bộ Ngoại giao Iran bác bỏ cáo buộc, gọi đây là thông tin vô căn cứ.

Phản ứng ngoại giao và kinh tế sau đó rất đáng chú ý: UAE tuyên bố đình chỉ mọi hoạt động thương mại, trao đổi kinh doanh và giao dịch tài chính với Iran cho đến khi có thông báo mới. Quyết định này làm dấy lên lo ngại rằng xung đột khu vực có thể lan rộng, vượt ra ngoài các gián đoạn vận tải biển và tiếp tục làm suy yếu các mối liên kết thương mại tại vùng Vịnh.

Eo biển Hormuz vốn đã là một rủi ro trọng yếu đối với thị trường năng lượng. Theo thông tin được Euronews dẫn lại, lượng dầu thô đi qua tuyến hàng hải này đã giảm xuống dưới một phần tư mức trước chiến tranh. Các bản tin thị trường trước đó cũng liên hệ việc hy vọng đạt thỏa thuận Mỹ–Iran suy yếu với giá dầu tăng và tâm lý ưa rủi ro giảm sút.

Với nhà đầu tư, sự kết hợp này đặc biệt quan trọng vì một gián đoạn năng lượng kéo dài có thể đồng thời gây rủi ro tăng trưởng và rủi ro lạm phát. Vàng thường được hưởng lợi khi nhà đầu tư tìm đến một tài sản lưu giữ giá trị truyền thống trong lúc căng thẳng địa chính trị gia tăng. Kim loại này cũng có thể được hỗ trợ khi thị trường kỳ vọng chính sách tiền tệ sẽ bớt thắt chặt, bởi vàng không trả lãi. Các diễn biến trước đó cho thấy vàng tăng khi giá dầu thấp hơn và lợi suất trái phiếu Kho bạc giảm làm suy yếu kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tiếp tục nâng lãi suất.

Hoạt động mua lại trái phiếu làm thay đổi bối cảnh lãi suất

Lực đẩy thứ hai đến từ thị trường trái phiếu Mỹ. Bộ Tài chính Mỹ cho biết sẽ ít nhất tăng gấp đôi quy mô các đợt mua lại nhằm hỗ trợ thanh khoản đối với trái phiếu danh nghĩa kỳ hạn dài, từ mức tối đa 2 tỷ USD lên ít nhất 4 tỷ USD mỗi đợt. Biện pháp này áp dụng cho các nhóm kỳ hạn 10–20 năm và 20–30 năm, bắt đầu từ ngày 9/9/2026.

Thông báo lập tức làm giảm áp lực ở phần cuối dài của đường cong lợi suất. Reuters đưa tin lợi suất trái phiếu kỳ hạn 30 năm giảm gần 10 điểm cơ bản, xuống 5,188%, trước khi hồi phục một phần mức giảm. Tuy nhiên, các phân tích khác cho rằng đây chủ yếu là biện pháp hỗ trợ thanh khoản trong ngắn hạn, chứ chưa giải quyết những lo ngại nền tảng về tài khóa và lạm phát đang đẩy lợi suất lên cao.

Lợi suất dài hạn thấp hơn làm giảm chi phí cơ hội của việc nắm giữ vàng. Đồng thời, nó có thể hỗ trợ những tài sản có định giá nhạy cảm với lãi suất chiết khấu và điều kiện thanh khoản. Đây là một phần lý giải vì sao Bitcoin có thể tăng cùng lúc với vàng, dù hai tài sản này có nhóm nhà đầu tư và mức độ rủi ro rất khác nhau.

Bitcoin tăng theo vàng, nhưng không phải vì cùng là tài sản trú ẩn

Bitcoin không phải một tài sản trú ẩn truyền thống. So với vàng, đồng tiền số này có lịch sử ngắn hơn nhiều trong vai trò phòng vệ khủng hoảng và có thể hành xử như một tài sản rủi ro biến động cao khi nhà đầu tư cắt giảm các vị thế đầu cơ.

Trong đợt biến động này, Bitcoin tăng có thể được hiểu rõ hơn là phản ứng trước nhiều tín hiệu chồng lấn: nhu cầu đối với tài sản khan hiếm hoặc không phụ thuộc vào một quốc gia, điều kiện tài trợ dài hạn bớt căng thẳng và khẩu vị rủi ro phục hồi sau khi lợi suất trái phiếu Mỹ giảm. Một ảnh chụp nhanh thị trường cùng thời điểm đưa Bitcoin lên khoảng 69.503 USD, còn vàng được báo giá gần 4.580 USD mỗi ounce.

Cách lý giải này cũng cho thấy đà tăng có thể mong manh. Nếu lạm phát do giá dầu khiến nhà đầu tư dự đoán Fed sẽ tiếp tục thắt chặt, lợi suất có thể tăng trở lại và gây sức ép lên cả hai tài sản — đặc biệt là Bitcoin. Vàng vẫn có thể nhận được hỗ trợ từ nhu cầu phòng vệ địa chính trị, nhưng Bitcoin dễ bị tổn thương hơn trước sự đảo chiều của thanh khoản và tâm lý chấp nhận rủi ro.

Fed phát đi tín hiệu chính sách trái chiều

Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC), cơ quan hoạch định chính sách tiền tệ của Fed, đã bỏ phiếu với tỷ lệ 9–3 để giữ biên độ lãi suất quỹ liên bang ở mức 3,5%–3,75%. Ba thành viên bất đồng muốn tăng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản, trong khi biên bản cho thấy nhiều quan chức cho rằng có thể cần tiếp tục thắt chặt nếu lạm phát không giảm.

Đây không phải là bối cảnh hoàn toàn thuận lợi cho vàng hay Bitcoin. Lãi suất cao thường làm tăng chi phí cơ hội của vàng và có thể làm giảm nhu cầu đối với tài sản đầu cơ. Tuy nhiên, thị trường cũng phải cân nhắc các dữ liệu kinh tế trái chiều, kỳ vọng mềm hơn về một số đợt tăng lãi suất trong tương lai và cú giảm tức thời của lợi suất trái phiếu dài hạn.

Kết quả là một tín hiệu hai chiều: xung đột và lạm phát thúc đẩy nhu cầu phòng vệ, còn lợi suất thấp hơn tạo lực hỗ trợ ngắn hạn cho các tài sản thay thế.

Điều gì có thể đảo chiều đợt tăng?

Những biến số quan trọng nhất là các yếu tố quyết định cú sốc hiện tại chỉ là tạm thời hay sẽ kéo dài:

• Lưu thông qua eo biển Hormuz: Một thỏa thuận đáng tin cậy giúp tuyến hàng hải mở cửa hoặc ổn định trở lại có thể làm giảm phần bù rủi ro dầu mỏ và nhu cầu đối với tài sản phòng vệ. Ngược lại, gián đoạn kéo dài sẽ tiếp tục duy trì rủi ro lạm phát và nguồn cung ở mức cao.
• Lợi suất trái phiếu Kho bạc: Các đợt mua lại có thể cải thiện thanh khoản và hạn chế đà tăng của lợi suất dài hạn, nhưng những thông tin hiện có cho thấy chúng không loại bỏ được áp lực tài khóa và lạm phát đứng sau đợt bán tháo trái phiếu.
• Kỳ vọng về Fed: Nếu các dữ liệu mới cho thấy lạm phát không hạ nhiệt, kỳ vọng tăng lãi suất có thể quay lại, phù hợp với những lo ngại được ghi nhận trong biên bản cuộc họp tháng 7.
• Khẩu vị rủi ro: Vàng có thể tiếp tục nhận hỗ trợ trực tiếp từ bất ổn địa chính trị, trong khi Bitcoin có thể giảm mạnh hơn nếu nhà đầu tư rời khỏi các tài sản có hệ số beta cao.

Kết luận rõ ràng nhất là vàng và Bitcoin cùng tăng vì cùng một cú sốc thị trường tạo ra cả nhu cầu phòng thủ lẫn một lực đẩy tạm thời từ lãi suất. Vàng là công cụ phòng vệ địa chính trị và lạm phát dễ lý giải hơn. Đà tăng của Bitcoin phản ánh sự kết hợp giữa nhu cầu đối với tài sản thay thế, thanh khoản và khẩu vị rủi ro — chứ chưa phải bằng chứng cho thấy Bitcoin đã trở thành một lựa chọn thay thế ổn định cho vàng.