Mỹ tăng gấp đôi mua lại trái phiếu dài hạn: Vì sao đồng USD giảm giá?

Động thái tăng quy mô mua lại trái phiếu dài hạn của Kho bạc Mỹ đã nhanh chóng tạo ra một khoảng thở cho thị trường trái phiếu. Lợi suất kỳ hạn dài giảm, chỉ số USD mất 0,75% xuống 98,90, còn đồng yen tăng giá khi lợi suất Mỹ thấp hơn làm thu hẹp lợi thế lãi suất của đồng bạc xanh.

Phản ứng ban đầu của thị trường là tích cực, nhưng chính sách này cũng đặt ra một câu hỏi lớn hơn: Kho bạc Mỹ chỉ đang cải thiện thanh khoản, hay bắt đầu can thiệp để kìm hãm chi phí vay vốn do thị trường quyết định? Cách Deutsche Bank diễn giải chương trình có ý nghĩa sâu rộng hơn nhiều so với mô tả chính thức của Kho bạc.

Kho bạc Mỹ đã thay đổi điều gì?

Kho bạc Mỹ nâng hạn mức tối đa của một số đợt mua lại nhằm hỗ trợ thanh khoản từ 2 tỷ lên ít nhất 4 tỷ USD mỗi đợt. Thay đổi này áp dụng cho trái phiếu coupon danh nghĩa thuộc hai nhóm kỳ hạn 10-20 năm và 20-30 năm, dự kiến triển khai từ ngày 9/9 đến ngày 4/11.

Theo Kho bạc, mục tiêu là hỗ trợ thanh khoản cho các trái phiếu kỳ hạn dài đang nhận được sự quan tâm mạnh từ thị trường. Về thực tế, cơ quan này sẽ mua lại nhiều hơn các trái phiếu dài hạn đang lưu hành, qua đó tạo thêm một nguồn cầu tại khu vực thị trường vừa chịu áp lực bán lớn.

Đây không phải là việc cắt giảm vĩnh viễn tổng nợ liên bang, cũng không tương đương một chương trình mua tài sản quy mô rộng của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Quy mô tăng thêm vẫn rất nhỏ so với tổng lượng nợ Kho bạc đang lưu hành. Tuy nhiên, thời điểm công bố lại mang tính tín hiệu rõ rệt: giới chức hành động sau khi lợi suất ở đầu dài của đường cong tăng mạnh.

Vì sao lợi suất 30 năm trên 5,30% khiến thị trường lo ngại?

Thông báo được đưa ra sau khi lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm vượt 5,30%, mức được các bản tin mô tả là cao nhất trong 19 năm. Đà tăng diễn ra trong một đợt bán tháo trái phiếu dài hạn trên diện rộng, khi nhà đầu tư cân nhắc lạm phát, giá dầu, rủi ro địa chính trị, nhu cầu vay lớn của chính phủ và mức lợi nhuận họ yêu cầu khi cho Mỹ vay trong nhiều thập kỷ.

Lợi suất dài hạn cao không chỉ ảnh hưởng đến danh mục trái phiếu. Nó có thể đẩy chi phí vay trong toàn nền kinh tế lên cao, thắt chặt điều kiện tài chính và làm tăng chi phí tài trợ của chính phủ. Vì vậy, Kho bạc có động lực làm chậm một đợt tăng đột biến, ngay cả khi những nguyên nhân nền tảng khiến lợi suất đi lên vẫn chưa được giải quyết.

Thông báo mua lại đã đạt được mục tiêu trước mắt. Các bản tin cho biết lợi suất 30 năm giảm mạnh so với đỉnh gần đây, trong khi lợi suất 10 năm cũng đi xuống.

Vì sao đồng USD giảm còn đồng yen mạnh lên?

Phản ứng của thị trường ngoại hối phù hợp với logic liên thị trường thông thường. Khi lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ giảm, tài sản định giá bằng USD có thể mang lại mức lợi nhuận bổ sung thấp hơn cho nhà đầu tư quốc tế so với các thị trường cạnh tranh. Đồng USD suy yếu sau thông báo, trong khi đồng yen tăng nhẹ.

Diễn biến này cũng củng cố xu hướng suy yếu vốn đã tồn tại của USD. Reuters đưa tin đồng yen ở mức 159,32 yen đổi 1 USD ngày 19/8, rời xa ngưỡng 160 được thị trường theo dõi sát, dù đồng tiền Nhật Bản đã để mất phần lớn mức tăng liên quan đến các biện pháp can thiệp trước đó.

Tuy nhiên, không thể quy toàn bộ đà tăng của đồng yen cho chương trình mua lại trái phiếu. Mỹ và Nhật Bản gần đây đã cùng can thiệp để hỗ trợ đồng yen, tạo thêm một nguồn nâng đỡ riêng cho đồng tiền này. Hiệu ứng của can thiệp cũng không nhất thiết bền vững: phân tích của Deutsche Bank cho rằng để yen mạnh lên một cách căn bản, các điều kiện đứng sau sự suy yếu của nó, chẳng hạn lãi suất thực thấp, cần thay đổi thay vì chỉ dựa vào can thiệp.

Cảnh báo “Operation Twist” của Deutsche Bank

Deutsche Bank mô tả việc mở rộng mua lại trái phiếu là “rất giống” Operation Twist của Fed và là một dạng “kiềm chế tài chính mềm”.

So sánh này tập trung vào tác động đối với cơ cấu kỳ hạn của hoạt động tài trợ chính phủ. Khi mua lại trái phiếu dài hạn, Kho bạc có thể loại bớt rủi ro kỳ hạn khỏi thị trường và tạo áp lực giảm lên lợi suất dài hạn. Nếu hoạt động đó được tài trợ bằng cách phát hành thêm tín phiếu Kho bạc kỳ hạn ngắn, kỳ hạn tài trợ hiệu dụng của chính phủ sẽ ngắn hơn. George Saravelos, chuyên gia phân tích của Deutsche Bank, cho rằng cần phát hành thêm tín phiếu để tài trợ cho việc rút bớt rủi ro kỳ hạn khỏi thị trường.

Cách diễn giải này kéo theo một số hệ quả:

• Trái phiếu Kho bạc kỳ hạn dài có thể kém hấp dẫn hơn với nhà đầu tư nước ngoài. Nếu chính sách chính thức dường như nhằm hạn chế lợi suất dài hạn, nhà đầu tư có thể đặt câu hỏi liệu khoản bù đắp có đủ lớn để họ nắm giữ rủi ro kỳ hạn hay không. Deutsche Bank đánh giá kết quả này là bất lợi cho đồng USD.
• Kho bạc có thể chuyển thêm hoạt động huy động sang tín phiếu. Điều đó không xóa bỏ nhu cầu vay của chính phủ mà chỉ thay đổi cơ cấu kỳ hạn được sử dụng để tài trợ cho nhu cầu này.
• Chính sách có thể nới lỏng điều kiện tài chính. Lợi suất dài hạn thấp hơn có thể hỗ trợ tín dụng và giá tài sản. Nhưng nếu điều kiện tài chính được nới lỏng trong lúc lạm phát vẫn dai dẳng, Fed có thể phải duy trì lập trường thắt chặt hơn để bù lại tác động đó. Đây là cách diễn giải phân tích của Deutsche Bank, không phải một quyết định chính sách đã được xác nhận.

Điểm khác biệt này rất quan trọng. Kho bạc mô tả chương trình là biện pháp hỗ trợ thanh khoản, trong khi Deutsche Bank nhìn quy mô và thời điểm của nó như dấu hiệu cho thấy giới hoạch định chính sách ngày càng không thoải mái với đà tăng của lợi suất ở đầu dài. Các thông tin hiện có phù hợp với cả hai cách mô tả, nhưng chưa chứng minh rằng Kho bạc đã chuyển sang một chính sách lâu dài nhằm kiểm soát lợi suất dài hạn.

Biên bản Fed và giá dầu sẽ định hướng thị trường ra sao?

Biên bản cuộc họp Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) tháng 7 tạo ra một lực cản đối với đà tăng của trái phiếu. Một số quan chức sẵn sàng tăng lãi suất nếu lạm phát không giảm, còn nhiều người cho rằng có thể cần thắt chặt thêm nếu áp lực giá vẫn quá mạnh.

Dù vậy, biên bản không cho thấy một sự chuyển hướng rộng rãi sang việc sắp tăng lãi suất. Các quan chức thừa nhận điều kiện tài chính đã thắt chặt, trong khi đội ngũ chuyên môn của Fed dự báo lạm phát sẽ giảm. Vì thế, thị trường phân biệt giữa việc vẫn để ngỏ khả năng tăng lãi suất và việc chủ động chuẩn bị cho nhà đầu tư về một đợt tăng sắp tới.

Chủ tịch Fed Kevin Warsh cũng làm gia tăng sự bất định khi cam kết kiềm chế lạm phát nhưng không đưa ra nhiều chỉ dẫn về các bước cụ thể mà ngân hàng trung ương có thể thực hiện. Điều này khiến nhà đầu tư khó xác định hơn cách Fed sẽ phản ứng trước các dữ liệu kinh tế mới.

Giá dầu và căng thẳng tại Trung Đông tạo thêm rủi ro lạm phát theo hướng tăng. Giá dầu vẫn ở gần mức cao nhất trong ba tuần khi căng thẳng địa chính trị kéo dài, có khả năng gây sức ép trở lại lên lợi suất và khiến nhiệm vụ của Fed khó khăn hơn.

Hai kịch bản đối nghịch cho lợi suất và USD

Triển vọng sẽ phụ thuộc vào lực nào chiếm ưu thế:

1. Lạm phát và giá dầu tiếp tục gây áp lực: Cách đọc cứng rắn hơn về biên bản Fed, căng thẳng địa chính trị tái diễn hoặc giá dầu tăng có thể đẩy lợi suất dài hạn lên trở lại và tạm thời hỗ trợ đồng USD.
2. Tăng trưởng chậm lại hoặc Fed không tăng lãi suất như kỳ vọng: Nếu hoạt động kinh tế suy yếu hoặc Fed không thực hiện các đợt tăng lãi suất đang được thị trường định giá, lợi suất có thể giảm thêm và đà suy yếu của USD tiếp diễn.

Trong kịch bản thứ hai, chương trình mua lại củng cố lập luận bi quan về USD vì làm giảm sự hỗ trợ từ lợi suất dài hạn. Đồng yen có thể hưởng lợi, dù hướng đi của nó còn phụ thuộc vào lãi suất Nhật Bản, chính sách can thiệp và sức bền của các yếu tố nền tảng của đồng tiền này.

Kết luận

Quyết định của Kho bạc Mỹ đã phát huy tác dụng như một điểm tựa thanh khoản ngắn hạn: nó giúp chặn đà bán tháo trái phiếu dài hạn, kéo lợi suất kỳ hạn dài xuống và làm suy yếu đồng USD, trong khi đồng yen tăng giá.

Nhưng biện pháp này không giải quyết những lực đẩy đã tạo ra cú tăng lợi suất. Thay vào đó, nó đặt Kho bạc và Fed vào một mối quan hệ chính sách nhạy cảm. Kho bạc muốn ổn định chi phí vay dài hạn, còn Fed phải quyết định liệu lạm phát có đòi hỏi lãi suất duy trì ở mức cao hoặc tăng thêm hay không.

Cảnh báo của Deutsche Bank là nếu thị trường xem việc mua lại trái phiếu như nỗ lực kiềm chế lợi suất và chính phủ ngày càng dựa vào phát hành tín phiếu ngắn hạn, chính sách này có thể trở thành yếu tố mang tính cơ cấu gây bất lợi cho đồng USD, ngay cả khi nó chỉ tạo ra sự nhẹ nhõm tạm thời cho thị trường trái phiếu.