Chiến tranh Iran 2026 khiến Qatar Airways và mạng bay toàn cầu chao đảo

Tuy vậy, hãng không công bố chi tiết bao nhiêu trong mức sụt giảm này đến trực tiếp từ xung đột hay việc đóng cửa không phận.

Vì sao việc đóng cửa không phận Trung Đông gây gián đoạn lớn

Trung Đông nằm ở vị trí chiến lược của hàng không quốc tế. Các hãng như Qatar Airways, Emirates và Etihad xây dựng mô hình trung chuyển (hub‑and‑spoke) kết nối hành khách giữa châu Âu, châu Á và châu Phi thông qua các sân bay lớn tại Doha, Dubai và Abu Dhabi.

Khi xung đột leo thang đầu năm 2026, hệ thống này nhanh chóng bị gián đoạn:

• Không phận ở nhiều khu vực của Iran, Iraq, Israel và các nước Vùng Vịnh bị hạn chế hoặc đóng cửa.
• Hàng nghìn chuyến bay bị hủy hoặc phải đổi tuyến để tránh vùng xung đột.
• Một trong những hành lang bay hiệu quả nhất giữa châu Âu và châu Á bị gián đoạn.

Tác động đến công suất vận chuyển là rất lớn. Có thời điểm năng lực của các hãng hàng không Trung Đông giảm khoảng 33%, tương đương mất 1,7 triệu ghế mỗi tuần.

Một số hãng bị cắt giảm hoạt động mạnh:

• Qatar Airways: giảm khoảng 62% công suất
• Emirates: giảm khoảng 40%
• Etihad: giảm khoảng 50%

Điều này buộc các hãng phải hủy chuyến, vận hành lịch bay hạn chế hoặc bay vòng qua các tuyến dài và tốn kém hơn.

Áp lực chi phí: nhiên liệu, đường bay và giá vé

Xung đột cũng gây áp lực kinh tế lớn cho ngành hàng không.

Thứ nhất, việc tránh không phận nguy hiểm khiến nhiều chuyến bay phải bay vòng xa hơn, làm tăng thời gian bay, lượng nhiên liệu tiêu thụ và chi phí tổ bay.

Thứ hai, thị trường năng lượng phản ứng mạnh với căng thẳng khu vực. Giá dầu và nhiên liệu máy bay tăng mạnh, làm chi phí vận hành của các hãng tăng thêm.

Hệ quả là các nhà phân tích cảnh báo giá vé máy bay toàn cầu có thể tăng tới 10%, đặc biệt trên các đường bay dài nơi chi phí nhiên liệu chiếm tỷ trọng lớn.

Hoạt động vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không cũng bị ảnh hưởng. Khi các trung tâm trung chuyển lớn bị gián đoạn và không phận bị hạn chế, dòng vận tải hàng hóa chậm lại và chi phí vận chuyển tăng trên nhiều tuyến liên lục địa.

Tác động lan sang du lịch Đông Nam Á

Gián đoạn hàng không không chỉ dừng lại ở Trung Đông. Đông Nam Á — một trong những khu vực phụ thuộc mạnh vào du lịch quốc tế — cũng chịu tác động gián tiếp.

Nhiều du khách từ châu Âu và Bắc Mỹ đến Thái Lan, Indonesia hay Campuchia thường bay nối chuyến qua các trung tâm trung chuyển Vùng Vịnh như Doha, Dubai hoặc Abu Dhabi. Khi các sân bay này giảm hoặc tạm ngừng hoạt động, việc tiếp cận các điểm đến này trở nên khó khăn hơn.

Nguyên nhân là nhiều điểm du lịch Đông Nam Á không có đường bay thẳng thường xuyên từ châu Âu, nên mạng trung chuyển Trung Đông đóng vai trò quan trọng.

Sự suy giảm kết nối này có thể ảnh hưởng đến:

• du lịch quốc tế
• đi lại thương mại
• vận chuyển hàng hóa giá trị cao
• chuỗi cung ứng phụ thuộc vào logistics nhanh

Nếu tình trạng gián đoạn kéo dài, các quốc gia phụ thuộc du lịch có nguy cơ chứng kiến lượng khách quốc tế giảm.

Triển vọng phục hồi của Qatar Airways, Emirates và Etihad

Dù cú sốc lớn, nhiều nhà phân tích cho rằng các hãng hàng không Vùng Vịnh có khả năng phục hồi khá tốt.

Ba yếu tố chính hỗ trợ quá trình này:

Tình hình tài chính mạnh
Các hãng lớn trong khu vực đã tích lũy lượng tiền mặt đáng kể trong những năm tăng trưởng mạnh, giúp họ chịu đựng được chi phí nhiên liệu tăng và gián đoạn hoạt động tạm thời.

Hoạt động bay dần được khôi phục
Khi một số khu vực không phận được mở lại, Qatar Airways, Emirates và Etihad bắt đầu nối lại các chuyến bay và từng bước phục hồi lịch bay.

Giá trị chiến lược của mô hình trung chuyển Vùng Vịnh
Vị trí địa lý của khu vực vẫn rất quan trọng trong việc kết nối các châu lục, khiến mô hình trung tâm trung chuyển tiếp tục có lợi thế dài hạn.

Các chuyên gia du lịch cho rằng ngành hàng không và du lịch khu vực có thể chịu thiệt hại ngắn hạn nhưng phục hồi khá nhanh khi xung đột lắng xuống và niềm tin của hành khách trở lại.

Bài học lớn cho ngành hàng không toàn cầu

Khủng hoảng năm 2026 cho thấy một điểm yếu cấu trúc của hàng không quốc tế: phần lớn lưu lượng bay liên lục địa phụ thuộc vào một số hành lang hàng không và trung tâm trung chuyển nhất định.

Khi xung đột làm gián đoạn các tuyến này, hiệu ứng lan tỏa có thể xuất hiện ngay lập tức — từ việc hủy chuyến bay, tăng giá vé, thay đổi đường bay đến ảnh hưởng tới du lịch và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đối với Qatar Airways và các hãng hàng không Vùng Vịnh, cuộc khủng hoảng cho thấy hai mặt của mô hình trung chuyển: vừa dễ bị tổn thương trước rủi ro địa chính trị, vừa có khả năng phục hồi nhanh nhờ vị trí chiến lược và nền tảng tài chính mạnh.