Cú can thiệp đã thành công — nhưng chỉ trong ngắn hạn
Chiến dịch mua yên quy mô kỷ lục của Nhật Bản đã tạo ra đúng phản ứng mà giới chức nước này mong muốn: tỷ giá USD/JPY giảm từ gần 164 xuống khoảng 155, tương đương đồng yên tăng giá khoảng 5%. Tuy nhiên, hiệu ứng này không kéo dài. Đến ngày 29/8, đồng yên đã yếu hơn mốc tâm lý 160 yên đổi 1 USD, có lúc xuống khoảng 160,2 yên/USD.
6
14
42
Nhật Bản và Mỹ đã phối hợp hỗ trợ đồng yên vào ngày 31/7, sau khi đồng tiền này rơi xuống mức thấp nhất trong khoảng bốn thập kỷ. Động thái này buộc các nhà đầu tư đang đặt cược vào đà giảm của yên phải mua lại đồng tiền này để đóng vị thế, qua đó đẩy USD/JPY nhanh chóng lùi về vùng giữa 150 yên.
6
11
Dữ liệu sau đó của Bộ Tài chính Nhật Bản cho thấy nước này đã chi 15,4 nghìn tỷ yên, tương đương khoảng 96,5 tỷ USD, trong giai đoạn từ ngày 30/7 đến 26/8. Đây là quy mô can thiệp theo tháng lớn nhất trong dữ liệu được cung cấp. Một số báo cáo riêng cho biết tổng số tiền Nhật Bản đã chi cho các hoạt động can thiệp trong năm 2026 đã vượt 27 nghìn tỷ yên.
18
20
24
Nhưng việc chính phủ mua yên không thể tự động làm thay đổi các yếu tố nền tảng của thị trường. Can thiệp có thể tác động đến vị thế giao dịch và thanh khoản trong thời gian ngắn, song không xóa bỏ lợi suất cao hơn mà nhà đầu tư nhận được khi nắm giữ tài sản bằng USD thay vì yên.
Thông điệp từ Jackson Hole tiếp thêm lực cho đồng USD
Áp lực mới xuất hiện từ kỳ vọng chính sách tiền tệ của Mỹ. Tại hội nghị Jackson Hole, Chủ tịch Fed Kevin Warsh nói ngân hàng trung ương Mỹ sẽ “còn nhiều việc phải làm” nếu chưa đủ tin tưởng rằng lạm phát đang quay về mục tiêu 2%. Thị trường diễn giải phát biểu này theo hướng lãi suất Mỹ có thể phải duy trì ở mức cao hơn, hoặc thậm chí tăng thêm, để kiềm chế lạm phát.
36
Kỳ vọng đó đẩy lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 2 năm tăng khoảng 11 điểm cơ bản và hỗ trợ đồng USD. Trong cùng diễn biến, đồng yên giảm xuống khoảng 160,16 yên/USD.
10
42
Trình tự sự kiện rất quan trọng: cuộc can thiệp cuối tháng 7 thực sự đã tạo ra một đợt tăng giá mạnh cho đồng yên, nhưng thông điệp của ông Warsh sau đó lại cung cấp một động lực mới cho đồng USD. Việc USD/JPY trở lại trên 160 không có nghĩa cuộc can thiệp hoàn toàn vô hiệu; nó cho thấy tác động ban đầu đã bị lấn át bởi kỳ vọng lãi suất Mỹ và chênh lệch chính sách giữa hai nước.
Chênh lệch lãi suất vẫn giữ chân các giao dịch bán yên
Vấn đề nền tảng của đồng yên nằm ở khoảng cách lãi suất giữa Nhật Bản và Mỹ. Lãi suất chính sách của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) được ghi nhận ở mức 1%, trong khi biên độ mục tiêu của Fed là 3,5%-3,75%. Ngay cả nếu BOJ nâng lãi suất lên 1,25%, khoảng cách vẫn lớn hơn 2 điểm phần trăm.
43
Khoảng cách này tạo động lực để nhà đầu tư vay hoặc huy động vốn bằng yên, sau đó mua các tài sản bằng USD có lợi suất cao hơn. Khi áp lực can thiệp giảm xuống, các quỹ phòng hộ và những người tham gia thị trường khác có thể nhanh chóng xây dựng lại vị thế bán yên hoặc các giao dịch carry trade — chiến lược tận dụng chênh lệch lãi suất giữa hai đồng tiền.
Để đồng yên phục hồi bền vững hơn, thị trường có lẽ cần chứng kiến cả hai phía của khoảng cách này thu hẹp: Fed bớt cứng rắn hơn, còn BOJ không chỉ tăng lãi suất mà còn phát tín hiệu tiếp tục bình thường hóa chính sách.
Mốc 160 là “mức chính sách” theo nghĩa nào?
Các nhà giao dịch thường gọi mốc 160 yên/USD là “mức chính sách”. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa Nhật Bản đã công bố một ngưỡng tự động để can thiệp đúng tại 160 yên. Đây là vùng tỷ giá được theo dõi sát, nơi cảnh báo bằng lời, hoạt động giám sát thị trường và khả năng can thiệp có thể trở nên rõ ràng hơn.
39
Tốc độ và mức độ hỗn loạn của đà giảm cũng quan trọng không kém con số cụ thể. Nếu USD/JPY nhanh chóng tiến về vùng giữa 160 yên, tình hình sẽ đáng lo hơn so với một quá trình tăng dần và có trật tự qua mốc 160. Cựu quan chức ngoại hối Nhật Bản Naoyuki Shinohara từng cho rằng can thiệp khó có khả năng được gắn máy móc với một con số cụ thể như 160 hay 162 yên/USD.
32
Vì vậy, giới giao dịch đang theo dõi một ngưỡng chính trị rộng hơn ở vùng giữa 160 yên, thay vì mặc định rằng bất kỳ lần nào tỷ giá vượt 160 cũng sẽ ngay lập tức kéo theo một chiến dịch can thiệp mới.
Vì sao Tokyo và Washington có thể chưa vội can thiệp lần nữa?
Can thiệp liên tiếp rất tốn kém và có thể làm suy giảm uy tín nếu thị trường nhanh chóng đưa tỷ giá trở lại điểm xuất phát. Vì thế, Tokyo và Washington có thể chờ một yếu tố làm thay đổi chính triển vọng tỷ giá, đặc biệt là cuộc họp chính sách tiếp theo của BOJ, thay vì liên tục sử dụng nguồn lực để chống lại một đợt tăng giá trên diện rộng của đồng USD.
Thị trường đã nâng xác suất dành cho khả năng BOJ tăng lãi suất trong tháng 9 từ 24% vào ngày 30/7 lên 76% vào giữa tháng 8.
2 Một đợt tăng lãi suất đơn lẻ có thể chỉ tạo ra tác động hạn chế. Quan trọng hơn là hướng dẫn cho thấy BOJ sẽ tiếp tục bình thường hóa chính sách, bởi điều đó có thể làm giảm lợi nhuận kỳ vọng từ các giao dịch carry trade được tài trợ bằng yên.
Giới chức hai nước cũng phải cân nhắc rủi ro trên thị trường tài chính. Nếu Nhật Bản bán một lượng lớn trái phiếu Kho bạc Mỹ để huy động USD, thị trường trái phiếu Kho bạc có thể chịu áp lực. Thay vào đó, Mỹ đã hỗ trợ khả năng tiếp cận thanh khoản USD thông qua cơ chế repo FIMA của Fed — viết tắt của Foreign and International Monetary Authorities.
Vì sao dùng repo FIMA thay vì bán trái phiếu Kho bạc?
Cơ chế FIMA cho phép các tổ chức chính thức nước ngoài đủ điều kiện tạm thời đổi trái phiếu Kho bạc Mỹ lấy USD thông qua một thỏa thuận mua lại. Nói đơn giản, một ngân hàng trung ương có thể huy động USD bằng cách dùng trái phiếu Kho bạc làm tài sản bảo đảm, sau đó mua lại số trái phiếu này thay vì bán thẳng ra thị trường.
45
48
49
Cấu trúc này đem lại hai lợi ích trong thời gian can thiệp:
- Cung cấp nguồn thanh khoản USD tạm thời để thực hiện các giao dịch ngoại hối.
- Tránh đưa một lượng lớn trái phiếu Kho bạc ra thị trường cùng lúc, qua đó giảm nguy cơ làm rối loạn hoạt động của thị trường trái phiếu Mỹ.
50
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết cơ chế này đã được sử dụng trong hành động phối hợp và từng kêu gọi mở rộng quy mô mạng lưới hỗ trợ.
1
8 Điều đó cho thấy cuộc giải cứu đồng yên không chỉ liên quan đến tỷ giá: một đợt sụt giảm hỗn loạn của đồng tiền Nhật Bản có thể buộc nước này chịu áp lực bán tài sản Kho bạc Mỹ, từ đó tác động đến thị trường vay nợ của Mỹ.
Những phép thử tiếp theo của USD/JPY
Một số sự kiện có thể quyết định đồng yên ổn định hay tiếp tục giảm giá:
- Dữ liệu kinh tế Mỹ: Báo cáo việc làm và các chỉ số lạm phát có thể củng cố kỳ vọng Fed thắt chặt chính sách, hoặc làm suy yếu lợi thế lợi suất của đồng USD.
- Cuộc họp BOJ tháng 9: Một đợt tăng lãi suất đi kèm tín hiệu tiếp tục nâng lãi suất sẽ hỗ trợ đồng yên về mặt nền tảng nhiều hơn so với chỉ can thiệp ngoại hối.
- Phối hợp Mỹ - Nhật: Các cuộc trao đổi giữa Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Satsuki Katayama và Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent có thể cho thấy Washington có ủng hộ một chiến dịch phối hợp mới hay không.
- Tốc độ suy yếu của đồng yên: Một đợt tăng nhanh về vùng giữa 160 yên/USD có khả năng khiến giới chức lo ngại hơn so với việc tỷ giá chỉ từ từ dao động quanh mốc 160.
Bài học cốt lõi khá rõ ràng: can thiệp có thể giúp chính phủ mua thêm thời gian, nhưng chính sách tiền tệ mới quyết định khoảng thời gian đó có dẫn đến thay đổi bền vững hay không. Chừng nào BOJ chưa thu hẹp khoảng cách lãi suất, hoặc triển vọng của Fed chưa trở nên bớt cứng rắn, nhu cầu đối với đồng USD vẫn có thể nhanh chóng quay trở lại — ngay cả sau khi Nhật Bản đã chi hàng chục nghìn tỷ yên để bảo vệ đồng tiền của mình.