BepiColombo đã bước vào giai đoạn đến Sao Thủy sau 8 năm bay trong không gian như thế nào?

Đi tới Sao Thủy không đơn giản là bay về phía Mặt Trời. Một tàu rời Trái Đất vốn đã chuyển động rất nhanh quanh Mặt Trời, nên để có thể bị Sao Thủy bắt vào quỹ đạo, nó phải loại bỏ một lượng lớn năng lượng quỹ đạo quanh Mặt Trời. BepiColombo xử lý bài toán này bằng lực đẩy điện năng lượng Mặt Trời kết hợp chuỗi bay sượt hấp dẫn được tính toán kỹ. Ngày 3/9/2026, sứ mệnh đã hoàn tất một mốc chuyển tiếp quan trọng để bước vào giai đoạn đến Sao Thủy. 3311

Tới Sao Thủy là bài toán giảm tốc

BepiColombo được phóng ngày 20/10/2018, là sứ mệnh hợp tác giữa Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) và Cơ quan Thám hiểm Hàng không Vũ trụ Nhật Bản (JAXA). Trong giai đoạn hành trình liên hành tinh, hai tàu quỹ đạo khoa học được ghép với Mô-đun Chuyển tiếp Sao Thủy (Mercury Transfer Module, MTM), bộ phận cung cấp điện và lực đẩy điện cho chuyến bay. 157

Tàu không đi theo lộ trình trực tiếp. Thay vào đó, BepiColombo thực hiện 9 lần bay sượt hành tinh: 1 lần qua Trái Đất, 2 lần qua Sao Kim và 6 lần qua Sao Thủy. Mỗi lần tiếp cận gần dùng trọng lực hành tinh để điều chỉnh quỹ đạo quanh Mặt Trời, đồng thời hạ vận tốc tương đối với Sao Thủy mà không phải mang theo khối lượng nhiên liệu khổng lồ. 1533

Giữa các lần bay sượt, hệ thống lực đẩy điện năng lượng Mặt Trời của MTM tạo ra lực đẩy nhỏ nhưng duy trì lâu dài khi tàu di chuyển theo những cung quỹ đạo quanh Mặt Trời. ESA cho biết chính sự kết hợp này giúp BepiColombo đến gần Sao Thủy với vận tốc đủ thấp để thực hiện bắt giữ quỹ đạo. 45

Sự cố điện đã làm thay đổi lịch trình

Giai đoạn hành trình gặp trở ngại khi MTM xảy ra vấn đề về nguồn điện, khiến công suất cấp cho động cơ đẩy bị hạn chế. ESA cho biết các động cơ không thể hoạt động ở mức công suất tối đa; đội kỹ thuật đã khôi phục lực đẩy lên khoảng 90% mức trước đó, dù công suất khả dụng vẫn thấp hơn. 44

Các nhà điều hành đã thiết kế lại quỹ đạo và kế hoạch vận hành để thích ứng với hiệu suất giảm. Sứ mệnh vẫn khả thi, nhưng mốc đưa tàu vào quỹ đạo Sao Thủy được dời từ kế hoạch ban đầu năm 2025 sang tháng 11/2026. 111

Vì vậy, tám năm bay của BepiColombo không chỉ là thời gian di chuyển. Đó là một quá trình liên tục định hình lại quỹ đạo, giảm tốc đúng mức và bảo toàn điều kiện cần thiết cho một lần đến đích an toàn.

Vì sao tách MTM lại mở đầu giai đoạn đến Sao Thủy?

Ngày 3/9/2026, BepiColombo đã tách thành công khỏi MTM. ESA xác định đây là thời điểm bắt đầu giai đoạn đến Sao Thủy. Tín hiệu thu được từ các ăng-ten không gian sâu của ESA đã xác nhận việc tách mô-đun thành công. 11

MTM đã hoàn thành nhiệm vụ: cấp điện và tạo lực đẩy cho tổ hợp tàu trong hành trình liên hành tinh. Phần còn lại gồm Mercury Planetary Orbiter (MPO) của ESA, tàu quỹ đạo từ quyển Mio của JAXA, cùng kết cấu giao diện bảo vệ. Các phần này sẽ tiếp tục ghép với nhau trong giai đoạn đầu của chuỗi thao tác khó khăn nhằm bắt giữ quỹ đạo và triển khai hai tàu. 738

Các mốc tiếp theo trước khi bắt đầu nghiên cứu

Việc “đến Sao Thủy” không diễn ra trong một khoảnh khắc duy nhất, mà là chuỗi mốc vận hành đã được lên kế hoạch:

• 21/11/2026: Tổ hợp MPO–Mio dự kiến đi vào quỹ đạo quanh Sao Thủy. 1115
• Từ tháng 11/2026 đến tháng 3/2027: Dự kiến thực hiện 16 lần đốt động cơ để thiết lập các quỹ đạo và đường bay mục tiêu. 38
• Ngày 9–10/12/2026: MPO và Mio dự kiến tách khỏi nhau. 1115
• Tháng 4/2027: Hoạt động khoa học thường lệ dự kiến bắt đầu. 1115

Đây vẫn là các mốc dự kiến; kết quả cuối cùng phụ thuộc vào việc thực hiện thành công các thao tác đi vào quỹ đạo và triển khai tàu trong những tháng tới.

Hai tàu sẽ nghiên cứu điều gì ở Sao Thủy?

Thiết kế khoa học của BepiColombo dựa trên hai tàu quỹ đạo có vai trò bổ sung, quan sát đồng thời hành tinh và môi trường không gian xung quanh.

MPO do ESA phát triển sẽ tập trung vào bản thân Sao Thủy: bề mặt, thành phần hóa học, trường hấp dẫn, từ trường và cấu trúc bên trong. Mio do JAXA phát triển sẽ nghiên cứu từ trường, từ quyển, ngoại quyển và môi trường plasma bao quanh Sao Thủy. 2021

Hai tàu được kỳ vọng cung cấp bức tranh đầy đủ hơn về mối liên hệ giữa bề mặt, nội thất của Sao Thủy với môi trường không gian đặc biệt năng động quanh hành tinh này. Sau khoảng 8 năm và hàng tỷ km di chuyển, việc tách MTM đánh dấu chặng bay dài đã khép lại — và giai đoạn vận hành có tính quyết định nhất của sứ mệnh bắt đầu. 115