Paolo Ardoino đã phản bác BIS về stablecoin? Bằng chứng hiện vẫn khá mỏng

Câu trả lời thận trọng nhất hẹp hơn so với cách đặt vấn đề ban đầu: một lời chỉ trích công khai của CEO Tether Paolo Ardoino đã được đưa tin, nhưng các nguồn hiện có không đăng đủ nội dung bài viết để xác nhận ông đã đưa ra một phản biện đầy đủ, lần lượt đáp lại từng luận điểm. Theo bản tin, Ardoino nhấn mạnh rằng stablecoin và tiền gửi ngân hàng được token hóa có cấu trúc rủi ro nền tảng hoàn toàn khác nhau. 37

Điểm khác biệt này rất quan trọng. Tranh luận tại Jackson Hole không chỉ xoay quanh việc công nghệ blockchain có hoạt động hiệu quả hay không, mà còn là câu hỏi: loại tiền kỹ thuật số nào nên giữ vai trò trung tâm trong hệ thống thanh toán?

BIS lập luận gì tại Jackson Hole?

Trong bài phát biểu ngày 28/8/2026, Tổng giám đốc Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) Pablo Hernández de Cos cho rằng stablecoin, với cách vận hành hiện nay, chưa phải phương tiện thanh toán đáng tin cậy ở quy mô lớn. Ông đánh giá tiền gửi ngân hàng được token hóa là hướng thuyết phục hơn để đưa công nghệ sổ cái kỹ thuật số vào các giao dịch hằng ngày. 1

Khung lập luận của BIS bắt đầu từ hai đặc tính nền tảng của một hệ thống tiền tệ lành mạnh: một đơn vị tính toán chung và tính thống nhất của tiền tệ (singleness of money). Theo nguyên tắc này, các công cụ tiền tệ cùng được định danh bằng một đơn vị phải có khả năng quy đổi ngang giá sang tiền ngân hàng trung ương, với việc thanh toán được hoàn tất dứt điểm. BIS cũng nhấn mạnh khả năng liên thông giữa các nền tảng và công cụ khác nhau. 12

Đây là phép thử ở cấp độ toàn hệ thống. Nó không chỉ hỏi liệu một tổ chức phát hành có thể đáp ứng yêu cầu quy đổi hay không, mà còn xem các dạng tiền khác nhau có tiếp tục vận hành như một công cụ thanh toán thống nhất và đáng tin cậy trong điều kiện bình thường lẫn lúc thị trường căng thẳng.

Điểm mấu chốt trong phản hồi được cho là của Ardoino

Nguồn tin hiện có không cung cấp trích dẫn đầy đủ từ Ardoino. Vì vậy, sẽ là sai lệch nếu gán cho ông một lập luận chi tiết hơn những gì đã được công bố. Có thể nói một cách chắc chắn hơn rằng phản hồi được đưa tin tập trung vào sự khác biệt trong cấu trúc rủi ro nền tảng giữa stablecoin kiểu USDT và tiền gửi ngân hàng được token hóa. 37

Cách định khung này chạm tới phản biện cốt lõi của phe ủng hộ stablecoin: một tổ chức phát hành được quản lý phù hợp có thể nắm giữ lượng dự trữ thanh khoản, tách biệt và cam kết quy đổi một-một; trong khi ngân hàng thương mại thường dùng tiền gửi để cấp tín dụng và thực hiện chuyển đổi kỳ hạn. Theo góc nhìn này, việc chỉ trích stablecoin vì chúng không hoạt động giống tiền ngân hàng có thể là đang so sánh hai mô hình khác nhau, chứ chưa chứng minh mô hình nào an toàn hơn.

Đáp lại, BIS cho rằng “được bảo chứng” chưa phải phép thử đầy đủ đối với tiền tệ. Chất lượng dự trữ, quyền quy đổi theo pháp luật, tốc độ thanh lý, cơ chế vận hành và động lực rút tiền hàng loạt đều ảnh hưởng đến khả năng một token duy trì việc quy đổi ngang giá một cách đáng tin cậy. Vì thế, khác biệt giữa tài sản dự trữ và mô hình ngân hàng dự trữ một phần chưa thể khép lại câu hỏi rộng hơn về sức chống chịu của hệ thống thanh toán. 1012

Hai cách định nghĩa “tiền kỹ thuật số lành mạnh”

Bất đồng giữa hai bên một phần bắt nguồn từ việc họ đo lường những yếu tố khác nhau.

Phe ủng hộ stablecoin thường nhấn mạnh:

• dự trữ minh bạch;
• khả năng quy đổi một-một;
• cạnh tranh giữa các tổ chức phát hành tư nhân;
• thanh toán trên blockchain công khai; và
• khả năng tiếp cận tiền kỹ thuật số định danh bằng USD trên phạm vi xuyên biên giới.

Trong khi đó, BIS nhìn vào kiến trúc rộng hơn, gồm:

• một đơn vị tính toán chung;
• tính thống nhất của tiền tệ;
• khả năng liên thông giữa các mạng lưới;
• thanh khoản trong lúc thị trường chịu sức ép;
• các biện pháp bảo đảm tính toàn vẹn tài chính; và
• điểm tựa thanh toán bằng tiền ngân hàng trung ương. 12

Nói cách khác, lập luận về stablecoin bắt đầu từ khả năng thanh toán của tổ chức phát hành và quyền lựa chọn của người dùng. Lập luận của BIS bắt đầu từ sự ổn định của toàn bộ hệ thống thanh toán và tín dụng. Một token có thể hữu ích, được dự trữ tốt, nhưng điều đó không tự động biến nó thành một dạng tiền được chấp nhận rộng rãi và luôn quy đổi ngang giá trong mọi hoàn cảnh.

Thanh toán hằng ngày hay các ứng dụng chuyên biệt?

Hernández de Cos không nói stablecoin hoàn toàn không có vai trò. Quan điểm được đưa tin là tiền gửi được token hóa nên đảm nhận phần lớn thanh toán bán lẻ và bán buôn thường nhật, còn stablecoin có thể phục vụ những ứng dụng chuyên biệt hơn. 133

Cách phân chia này phù hợp với ưu tiên của BIS: duy trì cấu trúc tiền tệ hai tầng hiện nay, trong đó ngân hàng thương mại phát hành tiền gửi còn tiền ngân hàng trung ương tạo nền tảng thanh toán. Token hóa có thể bổ sung khả năng lập trình và giúp dòng tiền vận hành hiệu quả hơn mà không cần thay thế cấu trúc thể chế đang hỗ trợ việc thanh toán ngang giá.

Những người ủng hộ stablecoin không đồng ý với ranh giới đó. Họ viện dẫn mạng lưới mở, thanh toán liên tục 24/7, chuyển tiền quốc tế, tài sản thế chấp trong giao dịch và chuyển tiền xuyên biên giới — những nhu cầu không phải lúc nào cũng phù hợp với các kênh ngân hàng truyền thống. Phiên bản mạnh hơn của lập luận này là quy định và khả năng liên thông có thể xử lý các điểm yếu BIS nêu ra mà không cần trao cho ngân hàng quyền kiểm soát các công cụ thanh toán kỹ thuật số chủ yếu.

Chủ quyền tiền tệ và nguy cơ phân mảnh

Cuộc tranh luận chính sách cũng vượt ra ngoài phạm vi công nghệ. Nếu một stablecoin định danh bằng ngoại tệ được sử dụng rộng rãi trong nền kinh tế nội địa, nó có thể giúp người dân tiếp cận một đơn vị tính toán tương đối ổn định và cải thiện thanh toán xuyên biên giới. Tuy nhiên, nó cũng có thể khuyến khích thay thế đồng nội tệ và làm suy giảm ảnh hưởng của cơ quan tiền tệ trong nước.

BIS lo ngại hệ thống thanh toán sẽ bị chia nhỏ thành các dạng tiền gắn với từng tổ chức phát hành hoặc từng blockchain, đặc biệt khi các token không thể hoán đổi cho nhau một cách liền mạch. Ở chiều ngược lại, phe ủng hộ cho rằng hạn chế stablecoin USD tư nhân vào các trường hợp sử dụng ngách có thể bảo vệ hệ thống hiện hữu nhưng lại khiến người dân và doanh nghiệp phải chịu chi phí cao hơn, tốc độ chậm hơn trong thanh toán quốc tế.

Không mô hình nào hoàn toàn miễn phí. Một bên có nguy cơ dẫn tới phân mảnh và làm yếu khả năng kiểm soát chính sách; bên kia có nguy cơ tập trung đổi mới và quyền tiếp cận thanh toán vào các kênh ngân hàng được quản lý.

Nguồn vốn ngân hàng cũng là ranh giới lớn

BIS cảnh báo việc stablecoin được sử dụng rộng rãi có thể hút tiền gửi khỏi ngân hàng, làm tăng chi phí huy động vốn của ngân hàng và chuyển hoạt động trung gian tài chính sang các tổ chức phi ngân hàng. Điều đó có thể ảnh hưởng đến khả năng cung cấp cũng như giá tín dụng, dù các bản tin về bài phát biểu cho biết ước tính dựa trên mô hình của BIS có thể chỉ cho thấy tác động ở mức khiêm tốn. 11

Phe ủng hộ stablecoin nhìn nhận vấn đề này theo cách khác. Họ cho rằng cạnh tranh nên được phép thách thức nguồn vốn giá rẻ của ngân hàng, nhất là khi tiền trong tài khoản thanh toán gần như bị giữ lại trong hệ thống ngân hàng. Theo góc nhìn này, chi phí huy động cao hơn không nhất thiết là khuyết điểm của stablecoin; đó có thể là cái giá thị trường phải trả để loại bỏ lợi thế ngầm mà ngân hàng đang được hưởng.

Câu hỏi chưa có lời giải là: tiền gửi phục vụ thanh toán chủ yếu là một chức năng tiền tệ công cần điểm tựa ngân hàng, hay là một sản phẩm cạnh tranh mà các tổ chức tư nhân có thể cung cấp dưới những quy định nghiêm ngặt về dự trữ và bảo vệ người tiêu dùng?

Project Agorá nằm ở đâu trong bức tranh này?

Định hướng của BIS không đơn giản là đưa ngân hàng lên blockchain. Project Agorá là một phần trong mô hình hợp tác công - tư, nhằm nghiên cứu thanh toán xuyên biên giới được token hóa bằng tiền ngân hàng thương mại trên một nền tảng có khả năng lập trình dùng chung, với tiền ngân hàng trung ương giữ vai trò cốt lõi. 11

Mục tiêu là bảo toàn hệ thống tiền tệ hai tầng nhưng cải thiện chức năng thanh toán xuyên biên giới, thay vì biến stablecoin tư nhân thành tài sản thanh toán cuối cùng.

Cuộc tranh luận rộng hơn về quy định và ngân hàng trung ương

Vấn đề thực sự nằm ở trạng thái cuối cùng mà các nhà hoạch định chính sách mong muốn:

• Mô hình tư nhân, mạng lưới mở: các tổ chức phát hành tư nhân cung cấp stablecoin, chịu ràng buộc về dự trữ, quy đổi, công bố thông tin, vốn, quản trị, bảo vệ người tiêu dùng và chống rửa tiền.
• Mô hình tiền gửi được token hóa, có điểm tựa ngân hàng trung ương: ngân hàng thương mại đổi mới trên nền tảng kỹ thuật số, trong khi tiền ngân hàng trung ương duy trì thanh toán ngang giá và khả năng kiểm soát hệ thống.

Bài phát biểu của BIS nghiêng về phương án thứ hai, đồng thời kêu gọi các quy định quốc tế nhất quán đối với stablecoin thay vì một lệnh cấm vô điều kiện. 11

Kết luận: Ardoino đã phản bác BIS đến mức nào?

Bằng chứng hiện có chỉ cho phép đưa ra kết luận thận trọng, thay vì khẳng định Ardoino đã đánh bại lập luận của BIS. Một phản hồi đã được đưa tin, nhưng toàn bộ nội dung phản hồi chưa xuất hiện trong các tài liệu được cung cấp. 37

Điều đã rõ là cấu trúc bất đồng:

• Mô hình stablecoin ưu tiên phát hành tư nhân, tài sản dự trữ, khả năng quy đổi và thanh toán trên mạng lưới mở.
• Mô hình BIS ưu tiên tiền gửi ngân hàng thương mại được token hóa, liên kết với tiền ngân hàng trung ương, nhằm duy trì tính thống nhất, khả năng liên thông và thứ bậc tiền tệ hiện tại. 12

BIS không kêu gọi xóa bỏ mọi trường hợp sử dụng stablecoin. Lập luận của tổ chức này là tính hữu ích trong các ứng dụng chuyên biệt không đủ để chứng minh stablecoin phù hợp làm nền tảng cho thanh toán hằng ngày ở quy mô lớn. Phe ủng hộ stablecoin, trong đó có quan điểm được gán cho Ardoino, lại thách thức giả định rằng tiền kỹ thuật số dựa trên ngân hàng mặc nhiên an toàn hoặc hiệu quả hơn tiền tư nhân minh bạch và được bảo chứng đầy đủ.

Vì vậy, câu trả lời dựa trên dữ kiện vững chắc nhất hiện nay là: Ardoino được cho là đã chất vấn cách BIS so sánh các loại rủi ro, nhưng hồ sơ nguồn chưa cho thấy một bài phản biện công khai, chi tiết đối với từng luận điểm trong bài phát biểu của Hernández de Cos. Lựa chọn chính sách lớn hơn — stablecoin tư nhân, mạng lưới mở hay token do ngân hàng phát hành với tiền ngân hàng trung ương làm điểm tựa — mới là vấn đề cốt lõi.