Đài Loan biến SEMICON thành đòn bẩy ngoại giao chip trong kỷ nguyên AI

SEMICON Taiwan tháng 9/2026 là dịp để Đài Loan đưa ra một thông điệp chính trị - kinh tế rõ ràng: hòn đảo này không chỉ có chip phục vụ làn sóng AI, mà còn có một hệ sinh thái bán dẫn đáng tin cậy, vận hành trên nền tảng dân chủ, pháp quyền và cam kết với chuỗi cung ứng. Cách tiếp cận này thường được gọi là “ngoại giao chip” — nhằm làm sâu sắc thêm quan hệ hợp tác thực chất với Mỹ và châu Âu, trong khi Bắc Kinh tiếp tục tuyên bố chủ quyền với Đài Loan và phản đối các nỗ lực mở rộng không gian quốc tế của Đài Bắc. 21920

Thông điệp trọng tâm: độ tin cậy là tài sản chiến lược

Tổng thống Lại Thanh Đức cho rằng sức mạnh bán dẫn của Đài Loan được xây dựng trên nền tảng dân chủ và pháp quyền. Theo ông, đó là lý do khách hàng quốc tế có thể tin Đài Loan sẽ giữ đúng cam kết cung ứng. 19

Trong bối cảnh các chính phủ và tập đoàn công nghệ đang chạy đua bảo đảm nguồn chip cho AI, Đài Loan muốn biến vị thế sản xuất thành một lợi thế rộng hơn: không chỉ là năng lực chế tạo, mà còn là lợi thế về quản trị và độ tín nhiệm.

SEMICON Taiwan cũng là nơi Đài Bắc phô diễn chiều sâu của cụm ngành bán dẫn, từ sản xuất chip đến đóng gói tiên tiến — những khâu đặc biệt quan trọng với chip AI. Mục tiêu ngoại giao ở đây mang tính thực dụng, không phụ thuộc vào việc được công nhận ngoại giao chính thức: trở nên đủ quan trọng trong kế hoạch công nghệ và an ninh kinh tế của các đối tác để hợp tác tiếp tục được mở rộng. 219

Từ “sản xuất tại Đài Loan” sang “cùng sản xuất với Đài Loan”

Thông điệp tại triển lãm thừa nhận một thực tế của chuỗi cung ứng AI: các doanh nghiệp Đài Loan ngày càng cần đưa một phần hoạt động sản xuất, đóng gói, thiết bị và dịch vụ liên quan tới gần các thị trường lớn ở nước ngoài hơn.

Vì vậy, lời chào mời không phải là mọi công đoạn đều phải ở lại hòn đảo, mà là các đối tác có thể “cùng sản xuất với Đài Loan” — dựa vào doanh nghiệp Đài Loan, chuyên môn kỹ thuật và các mối liên kết trong chuỗi cung ứng của họ. 2

Điều này tạo ra một bài toán chiến lược cho Đài Bắc. Mở rộng đầu tư ra nước ngoài có thể làm bền chặt quan hệ thương mại và chính trị, nhưng Đài Loan vẫn phải giữ vị trí trung tâm không thể thay thế đối với các năng lực giá trị cao của hệ sinh thái bán dẫn.

Đáp ứng nhu cầu tăng công suất nội địa của Mỹ

Phần cụ thể nhất trong thông điệp hợp tác là các khoản đầu tư tại Mỹ. Tháng 7, TSMC công bố đầu tư thêm 100 tỷ USD tại Arizona, đưa tổng mức đầu tư dự kiến của hãng ở Mỹ lên 265 tỷ USD. Kế hoạch bao gồm thêm bốn cơ sở sản xuất bán dẫn tiên tiến, nâng tổng số cơ sở bán dẫn và đóng gói tiên tiến dự kiến lên 12. 1

Tại SEMICON Taiwan, Bộ trưởng Kinh tế Cung Minh Hâm cho biết các công ty Đài Loan đang lên kế hoạch đầu tư thêm 20 tỷ USD vào Mỹ, nhờ nhu cầu liên quan đến AI. Một quan chức Bộ Thương mại Mỹ hoan nghênh thông báo này. Tuy nhiên, chính quyền Đài Loan chưa nêu tên doanh nghiệp hay dự án đứng sau con số đó, nên đây cần được hiểu là kế hoạch đầu tư dự kiến, chưa phải danh sách dự án đã xác định đầy đủ. 18

Các cam kết này phù hợp với thỏa thuận thương mại - đầu tư rộng hơn giữa Mỹ và Đài Loan. Theo các thông tin về thỏa thuận tháng 1/2026, Mỹ sẽ giảm thuế quan đối với hàng hóa từ Đài Loan xuống 15% để đổi lấy hàng trăm tỷ USD đầu tư. 3 Trong bối cảnh đó, mở rộng công suất tại Mỹ giúp các doanh nghiệp Đài Loan phù hợp hơn với ưu tiên chính sách công nghiệp của Washington, đồng thời khiến cả hai bên có thêm lợi ích gắn bó trong hợp tác bán dẫn.

Châu Âu: tăng khả năng chống chịu và mở rộng hợp tác

Đài Bắc cũng tận dụng SEMICON để thúc đẩy quan hệ với châu Âu. Chips Act 2.0, đề xuất do Ủy ban châu Âu công bố vào tháng 6/2026, nhằm tăng cường hơn nữa ngành chip của châu Âu, giảm các phụ thuộc chiến lược và hỗ trợ sản xuất bán dẫn tiên tiến trong Liên minh châu Âu (EU). Ủy ban châu Âu cũng đưa đối thoại bán dẫn với Đài Loan vào chương trình chính sách của mình. 17

Hướng đi với EU bổ trợ cho quan hệ với Mỹ, nhưng không hoàn toàn giống nhau. Châu Âu muốn chuỗi cung ứng có sức chống chịu tốt hơn và tiếp cận gần hơn với năng lực bán dẫn; còn Đài Loan cần các mạng lưới hợp tác kinh tế rộng và bền vững hơn. Reuters cho biết một quan chức Ủy ban châu Âu đã dự SEMICON Taiwan, trong khi châu Âu tìm kiếm thêm đầu tư từ các doanh nghiệp Đài Loan. 20

SEMICON Taiwan đạt được gì?

SEMICON Taiwan không thể giải quyết tình trạng dễ tổn thương về địa chính trị của Đài Loan. Lập trường của Bắc Kinh vẫn phản đối về căn bản những nỗ lực giúp Đài Bắc mở rộng vai trò quốc tế. 20

Tuy vậy, triển lãm cho thấy cách Đài Loan đang tìm cách nâng cái giá của sự cô lập: trở thành một đối tác được tin cậy trong hạ tầng công nghệ đứng sau cuộc bùng nổ AI.

Chiến lược này dựa trên ba yếu tố gắn kết:

• Niềm tin: nền quản trị dân chủ và các thể chế pháp quyền củng cố lập luận rằng Đài Loan là nhà cung ứng đáng tin cậy. 19
• Năng lực chia sẻ: đầu tư tại Mỹ và các quan hệ đối tác ở nước ngoài cho thấy Đài Loan sẵn sàng phân bổ một phần lợi ích công nghiệp từ chuỗi cung ứng AI. 118
• Vai trò trung tâm duy trì: dù sản xuất được quốc tế hóa, Đài Loan vẫn muốn giữ tính không thể thiếu nhờ mạng lưới công nghiệp, chuyên môn và khả năng điều phối chuỗi cung ứng bán dẫn tiên tiến. 2

Đó là sự cân bằng phía sau khẩu hiệu “cùng sản xuất với Đài Loan”: quốc tế hóa đủ sâu để trở thành đối tác gắn bó hơn với các nền dân chủ khác, nhưng không để những năng lực làm nên tầm quan trọng chiến lược của Đài Loan bị rỗng đi.