Vì sao phim tài liệu John Lennon của Steven Soderbergh châm ngòi tranh luận về AI tại Cannes?

Trọng tâm của bộ phim là băng ghi âm cuộc phỏng vấn cuối cùng của John Lennon và Yoko Ono, được thực hiện cho RKO Radio vào ngày 8/12/1980 tại New York. Chỉ vài giờ sau cuộc trò chuyện này, Lennon bị sát hại.

Soderbergh xây dựng toàn bộ bộ phim xoay quanh đoạn ghi âm này: âm thanh cuộc phỏng vấn dẫn dắt câu chuyện, trong khi hình ảnh gồm ảnh tư liệu, tài liệu lưu trữ và một số đoạn minh họa trực quan. Cách tiếp cận nhằm cho thấy Lennon và Ono như những con người đời thường, thay vì chỉ là biểu tượng huyền thoại của văn hóa đại chúng.

Vì sao phim sử dụng hình ảnh AI

Khoảng 10% thời lượng phim sử dụng hình ảnh do AI tạo ra, được phát triển bằng các công cụ video generative của Meta.

Theo Soderbergh, công nghệ này được dùng khi Lennon và Ono nói về những ý tưởng mang tính triết lý hoặc trừu tượng – những điều khó có tư liệu hình ảnh minh họa sẵn. Các đoạn AI vì thế mang tính biểu tượng hoặc siêu thực, giúp khán giả hình dung nội dung cuộc trò chuyện chứ không phải tái dựng sự kiện thật.

Đạo diễn cũng cho biết việc dùng AI một phần xuất phát từ hạn chế thời gian và ngân sách trong quá trình sản xuất. Khi nhóm làm phim không tìm được cách hình ảnh hóa một số đoạn phỏng vấn, họ đã thử nghiệm công cụ AI của Meta như một giải pháp sáng tạo.

Lý do Soderbergh bảo vệ lựa chọn này

Soderbergh nhấn mạnh rằng các cảnh AI không nhằm đánh lừa khán giả. Ông so sánh chúng với các kỹ thuật điện ảnh quen thuộc như VFX hay CGI — những công cụ không phải hình ảnh quay thực nhưng vẫn được dùng để diễn giải ý tưởng trên màn ảnh.

Ông cũng cho rằng John Lennon vốn là một nghệ sĩ thích thử nghiệm và có thể sẽ tò mò với công nghệ mới. Theo các báo cáo, Sean Ono Lennon — con trai của Lennon — đã đồng ý với việc sử dụng hình ảnh AI trong phim.

Những phản ứng chỉ trích

Dù vậy, quyết định này vẫn gây tranh cãi trong giới làm phim và khán giả.

Nhiều ý kiến lo ngại rằng việc dùng AI trong điện ảnh có thể kéo theo các vấn đề lớn hơn, như:

• nguy cơ thay thế lao động sáng tạo
• quyền sở hữu và sự đồng thuận đối với hình ảnh kỹ thuật số
• câu hỏi về vai trò của tác giả con người trong quá trình làm phim

Một số khán giả xem sớm cũng nhận xét rằng các đoạn AI khiến họ bị "tách khỏi" mạch cảm xúc của bộ phim thay vì làm câu chuyện sâu sắc hơn.

Vì sao tranh cãi bùng nổ ngay tại Cannes

Cuộc tranh luận càng trở nên nóng hơn vì bối cảnh của chính liên hoan phim.

Cannes gần đây đã ký thỏa thuận tài trợ nhiều năm với Meta, công ty dự định giới thiệu các công nghệ video AI của mình tại sự kiện.

Trong khi đó, ban lãnh đạo liên hoan phim lại khẳng định họ đứng về phía các nghệ sĩ và người lao động trong ngành điện ảnh trước nỗi lo AI có thể làm mất việc làm sáng tạo. Giám đốc Cannes Thierry Frémaux từng tuyên bố lễ hội “đứng cùng các nghệ sĩ và biên kịch” trong cuộc thảo luận này.

Chính vì vậy, việc một đạo diễn nổi tiếng như Soderbergh trình chiếu một bộ phim có yếu tố AI ngay tại Cannes đã trở thành trường hợp thử nghiệm mang tính biểu tượng cho tương lai của công nghệ trong điện ảnh.

Một phần của cuộc tranh luận lớn hơn trong ngành

Tranh cãi quanh John Lennon: The Last Interview phản ánh câu hỏi rộng hơn mà ngành công nghiệp điện ảnh đang phải đối mặt: AI chỉ là một công cụ làm phim mới hay sẽ thay đổi bản chất của việc làm phim?

Với một số nhà làm phim, hình ảnh AI không khác nhiều so với những bước tiến trước đây như CGI hay kỹ thuật dựng phim kỹ thuật số. Nhưng với những người khác, nó có thể làm thay đổi cách lao động sáng tạo và quyền tác giả được hiểu trong ngành.

Việc một bộ phim về John Lennon — biểu tượng văn hóa toàn cầu — sử dụng AI và ra mắt tại Cannes đã khiến cuộc tranh luận này trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết. Và có lẽ đây chỉ là khởi đầu cho nhiều cuộc tranh luận tương tự trong những năm tới.