Vì sao Shakira thắng kiện thuế năm 2011 tại Tây Ban Nha và được hoàn lại hơn 60 triệu euro?

Câu hỏi pháp lý cốt lõi: Shakira có phải cư dân thuế Tây Ban Nha năm 2011 không?

Theo luật thuế Tây Ban Nha, một cá nhân thường được coi là cư dân thuế nếu ở trong nước hơn 183 ngày trong một năm dương lịch. Khi được xác định là cư dân thuế, người đó phải khai báo và nộp thuế tại Tây Ban Nha đối với toàn bộ thu nhập trên toàn thế giới.

Cơ quan thuế lập luận rằng Shakira thực tế đã sống ở Tây Ban Nha trong năm 2011 nên phải nộp thuế tại đây. Tuy nhiên, tòa án cho rằng chính quyền không đưa ra được bằng chứng đủ mạnh để chứng minh điều đó.

Theo các dữ liệu được xem xét, Shakira chỉ ở Tây Ban Nha khoảng 163 ngày trong năm 2011, thấp hơn ngưỡng 183 ngày theo luật. Vì vậy, tòa kết luận cô không thể bị coi là cư dân thuế của Tây Ban Nha trong năm đó.

Hệ quả là toàn bộ quyết định truy thu thuế thu nhập cá nhân và thuế tài sản liên quan đến năm 2011 bị hủy bỏ.

Vì sao chính phủ Tây Ban Nha phải hoàn lại hơn 60 triệu euro

Năm 2021, cơ quan thuế Tây Ban Nha đưa ra quyết định truy thu và xử phạt Shakira với tổng số tiền khoảng 55 triệu euro, cho rằng cô phải nộp thuế như một cư dân.

Khi tòa án hủy quyết định này, cơ sở pháp lý của khoản thu đó cũng không còn. Theo quy định của hệ thống hành chính Tây Ban Nha, nếu một quyết định thuế bị tòa án tuyên vô hiệu thì nhà nước phải hoàn trả toàn bộ số tiền đã thu theo quyết định đó, thường kèm theo lãi theo luật định.

Do đó, tổng số tiền hoàn trả cho Shakira vượt quá 60 triệu euro khi tính cả lãi suất.

Điều quan trọng là khoản tiền này không phải bồi thường thiệt hại, mà chỉ là hoàn trả lại khoản tiền tòa án xác định là đã bị thu không đúng.

Khác gì với vụ thuế 2012–2014 từng gây chú ý lớn?

Phán quyết mới chỉ liên quan đến năm thuế 2011 và hoàn toàn tách biệt với vụ án thuế khác của Shakira liên quan đến giai đoạn 2012–2014.

Trong vụ trước, các công tố viên cáo buộc cô không nộp khoảng 14,5 triệu euro tiền thuế thu nhập. Vào ngày đầu tiên của phiên tòa năm 2023, Shakira đã đạt thỏa thuận với công tố viên, chấp nhận các cáo buộc, nộp thuế và tiền phạt để đổi lấy án tù treo, qua đó tránh phải vào tù.

Những điểm khác biệt chính gồm:

• Thời gian áp dụng: phán quyết mới chỉ liên quan đến năm 2011.
• Kết quả pháp lý: vụ 2011 kết thúc bằng chiến thắng tại tòa; vụ 2012–2014 kết thúc bằng thỏa thuận với công tố.
• Tính độc lập pháp lý: phán quyết mới không thay đổi thỏa thuận đã ký trước đó.

Phán quyết đã là cuối cùng chưa?

Chưa hẳn. Theo các báo cáo từ Tây Ban Nha, cơ quan thuế nước này dự định đề nghị Văn phòng Luật sư Nhà nước nộp đơn kháng nghị cassation lên Tòa án Tối cao Tây Ban Nha (Tribunal Supremo).

Nếu kháng nghị được tiến hành, Tòa án Tối cao sẽ xem xét liệu Tòa án Quốc gia đã áp dụng đúng luật thuế và tiêu chuẩn chứng cứ khi kết luận rằng Shakira không phải cư dân thuế năm 2011 hay chưa.

Ý nghĩa rộng hơn đối với các tranh chấp thuế quốc tế

Vụ việc của Shakira cho thấy các tranh chấp thuế xuyên biên giới — đặc biệt với nghệ sĩ, vận động viên hoặc người có thu nhập toàn cầu — thường xoay quanh một yếu tố tưởng chừng rất đơn giản: số ngày thực tế ở một quốc gia.

Trong trường hợp này, toàn bộ vụ kiện phụ thuộc vào ngưỡng 183 ngày cư trú. Khi cơ quan thuế chỉ chứng minh được 163 ngày ở Tây Ban Nha trong năm 2011, tòa án cho rằng nhà nước không đáp ứng được gánh nặng chứng minh — dẫn đến việc hủy bỏ khoản truy thu và yêu cầu hoàn lại hàng chục triệu euro cho nữ ca sĩ.