Phát biểu về hòa bình của Putin kéo giá lúa mì xuống, nhưng chưa giải tỏa nút thắt Biển Đen

Một tín hiệu ngoại giao đã thay đổi tâm lý giao dịch, chưa thay đổi logistics

Ngày 3/9, Tổng thống Nga Vladimir Putin nói vẫn có khả năng đạt thỏa thuận nhằm chấm dứt chiến sự tại Ukraine. Đây là lý do để giới giao dịch chốt lời sau khi giá lúa mì tăng mạnh vì lo ngại xuất khẩu qua Biển Đen bị gián đoạn. Tuy nhiên, ông cũng cho rằng việc nối lại đàm phán trở nên khó khăn hơn do các vụ tấn công nhằm vào vận tải biển và cảnh báo của Kyiv yêu cầu máy bay dân sự tránh không phận Nga. 1

Điểm khác biệt này rất quan trọng: nói rằng một thỏa thuận có thể đạt được không đồng nghĩa với lệnh ngừng bắn, thỏa thuận bảo đảm an toàn hàng hải hay lịch trình đưa cảng biển và các đầu mối xuất khẩu trở lại hoạt động bình thường. Vì vậy, phản ứng ban đầu của thị trường chủ yếu là định giá lại rủi ro địa chính trị ngắn hạn, thay vì xác nhận nguồn cung vật chất đã cải thiện.

Giá lúa mì kỳ hạn đã giảm ra sao?

Trên Euronext — sàn giao dịch hàng hóa phái sinh lớn ở châu Âu — hợp đồng lúa mì xay xát giao tháng 12, hợp đồng có thanh khoản cao nhất, giảm 3,2% xuống 248,50 euro/tấn vào lúc 16:36 GMT, sau khi có lúc chạm 243,25 euro/tấn. Trong phiên trước đó, hợp đồng này vừa lập đỉnh mới. Giá lúa mì kỳ hạn Chicago cũng rút lui khỏi các mức đỉnh nhiều năm đạt được hồi đầu tuần. 8

Trước đó, giá đã tăng rất mạnh. Reuters cho biết lúa mì chuẩn tại Chicago đã tăng hơn 17% kể từ đầu tháng 7, phần lớn do nguồn cung từ Biển Đen thiếu hụt làm dấy lên lo ngại về lượng hàng sẵn có trên thị trường toàn cầu. 17

Theo logic thị trường, đây là hoạt động chốt lời đối với các vị thế mua đã được xây dựng trong đợt tăng giá. Viễn cảnh ngoại giao, dù còn rất mơ hồ, khiến kịch bản gián đoạn nghiêm trọng nhất có vẻ bớt cận kề. Nhưng điều đó không có nghĩa nguồn cung đã trở lại.

Vì sao bức tranh nguồn cung chưa thay đổi ngay lập tức?

Nút thắt chính vẫn là hoạt động thương mại qua Biển Đen. Các vụ tấn công vào hạ tầng ngũ cốc đã làm gián đoạn vận chuyển; Reuters đưa tin các nước nhập khẩu đang chuẩn bị cho nguồn cung thắt chặt hơn và tìm đến những nước xuất khẩu cạnh tranh như Argentina, Australia và Mỹ. 17

Phát biểu về hòa bình không đi kèm bất kỳ bước đi vận hành nào có thể thay đổi thực trạng này: không có thông báo dừng tấn công, khôi phục hạ tầng, cơ chế bảo vệ hành trình hàng hải hay xác nhận xuất khẩu đang phục hồi. Đó là lý do đà giảm của giá kỳ hạn đã thu hẹp khi hy vọng về một thỏa thuận nhanh chóng phai nhạt. 8

Cần phân biệt rõ giữa tâm lý trên thị trường kỳ hạn và nguồn cung vật chất:

• Giá kỳ hạn có thể giảm nhanh khi một dòng tin làm thị trường đánh giá xác suất xảy ra kịch bản xấu nhất thấp hơn.
• Thị trường hàng thực cần tàu hoạt động, cảng vận hành, tuyến đi an toàn và giao hàng đáng tin cậy trước khi nguồn cung thực sự được cải thiện.

Gói thầu của Saudi Arabia cho thấy người mua vẫn cần hàng

Cùng ngày, Cơ quan An ninh Lương thực Tổng hợp của Saudi Arabia phát hành gói thầu mua 535.000 tấn lúa mì, giao trong tháng 11–12. Gói thầu yêu cầu giao đến các cảng Biển Đỏ, gồm Jeddah, Yanbu và Jizan. 31

Bản thân gói thầu không phải là bằng chứng độc lập về một tình trạng thiếu hụt cụ thể. Tuy vậy, nó cho thấy nhu cầu nhập khẩu quy mô lớn vẫn hiện diện trong lúc thị trường đánh giá lại rủi ro ở Biển Đen. Nhu cầu này xuất hiện khi các khách mua tìm kiếm hàng thay thế ngoài Nga và Ukraine, sau khi các cuộc tấn công làm gián đoạn vận chuyển tại Biển Đen. 17

Những tín hiệu cần theo dõi tiếp theo

Diễn biến này cho thấy giá lúa mì đang rất nhạy cảm với các tín hiệu ngoại giao. Nhưng việc giá giảm có bền vững hay không vẫn phụ thuộc vào bằng chứng cho thấy điều kiện thương mại — chứ không chỉ ngôn từ — đang được cải thiện.

Các yếu tố nhà nhập khẩu và giới giao dịch cần theo dõi gồm:

• Các vụ tấn công vào cảng, tàu và hạ tầng ngũ cốc có giảm hay không;
• Khối lượng xuất khẩu qua Biển Đen có phục hồi hay không;
• Tốc độ các nước nhập khẩu bảo đảm được nguồn hàng từ những xuất xứ thay thế;
• Các áp lực thời tiết đối với sản lượng có tiếp tục làm nguồn cung xuất khẩu thắt chặt hơn hay không.

Kết luận trước mắt khá rõ: phát biểu của Putin đã làm giảm bớt một phần phần bù rủi ro địa chính trị trong giá lúa mì kỳ hạn, nhưng chưa thể khắc phục ngay các vấn đề logistics ngũ cốc tại Biển Đen. 117