Cơn sốt bộ nhớ AI đang làm thay đổi thị trường smartphone Đông Nam Á

Chi phí bộ nhớ tăng mạnh—đặc biệt là DRAM và NAND—đang tạo ra hiệu ứng dây chuyền trong toàn bộ ngành smartphone. Nguyên nhân chính là nhu cầu bùng nổ từ các trung tâm dữ liệu và máy chủ trí tuệ nhân tạo (AI), khiến nguồn cung bộ nhớ trở nên căng thẳng.

Tại Đông Nam Á, tác động này đã thể hiện rõ ngay trong quý 1 năm 2026: giá điện thoại tăng đáng kể, trong khi số lượng thiết bị bán ra giảm.

Lượng máy giảm 9% nhưng giá tăng lên mức kỷ lục

Theo công ty nghiên cứu thị trường Omdia, thị trường smartphone Đông Nam Á giảm 9% so với cùng kỳ năm trước trong Q1/2026, với tổng lượng xuất xưởng 21,6 triệu thiết bị.

Điểm đáng chú ý nhất không phải là sản lượng mà là giá bán. Giá bán trung bình (ASP) đạt 349 USD, tăng 19% so với cùng kỳ, và là mức cao nhất từng ghi nhận tại khu vực.

Chi phí bộ nhớ tăng đã buộc các hãng phải điều chỉnh giá thiết bị. Điều này tạo ra một hiện tượng hiếm gặp:

• Số lượng máy bán ra giảm
• Giá trung bình tăng mạnh
• Tổng giá trị thị trường vẫn tăng khoảng 8% so với cùng kỳ

Nói cách khác, các hãng smartphone chấp nhận bán ít máy hơn nhưng thu nhiều tiền hơn trên mỗi thiết bị.

Điện thoại giá rẻ chịu ảnh hưởng nặng nhất

Đông Nam Á là một trong những khu vực nhạy cảm về giá nhất của thị trường smartphone toàn cầu. Phần lớn nhu cầu nằm trong phân khúc dưới 200 USD.

Khi chi phí linh kiện tăng và giá bán lẻ bị đẩy lên, phân khúc này chịu tác động trực tiếp. Ở một số thị trường, lượng máy dưới 200 USD giảm hơn 30%, kéo theo mức sụt giảm tại các quốc gia như Việt Nam và Malaysia.

Xu hướng này phản ánh sự thay đổi chiến lược của nhiều hãng sản xuất. Thay vì chạy theo sản lượng bằng các mẫu máy giá rẻ có biên lợi nhuận thấp, họ đang:

• tập trung vào sản phẩm giá cao hơn
• bảo vệ lợi nhuận
• chấp nhận giảm số lượng xuất xưởng

Xu hướng tương tự tại Trung Quốc

Đông Nam Á không phải trường hợp duy nhất.

Theo Omdia, thị trường smartphone tại Trung Quốc đại lục giảm 1% so với cùng kỳ trong Q1/2026, với tổng lượng xuất xưởng 69,8 triệu thiết bị.

Nguyên nhân tương tự: chi phí linh kiện—đặc biệt là bộ nhớ—tăng khiến các hãng buộc phải nâng giá bán, làm nhu cầu tiêu dùng yếu đi.

“Cơn khát” bộ nhớ do AI gây ra

Nguồn gốc sâu xa nằm ở chuỗi cung ứng bán dẫn.

Các trung tâm dữ liệu và hệ thống AI hiện đại cần lượng lớn bộ nhớ hiệu năng cao, khiến nhu cầu DRAM và NAND tăng vọt trên toàn cầu. Omdia cho biết thị trường DRAM đang bước vào chu kỳ tăng trưởng mạnh nhờ AI, với nhu cầu vượt quá nguồn cung.

Hệ quả là giá bộ nhớ cho thiết bị di động tăng mạnh. Chỉ riêng trong Q1/2026, giá mobile DRAM và NAND tăng khoảng 90% so với quý trước.

Vì bộ nhớ là thành phần cốt lõi của smartphone, sự tăng giá này nhanh chóng được phản ánh vào giá bán lẻ của điện thoại.

Thị trường smartphone toàn cầu: tăng nhẹ nhưng nhiều rủi ro

Trên phạm vi toàn cầu, ngành smartphone vẫn ghi nhận mức tăng trưởng nhẹ đầu năm.

Omdia ước tính 298,5 triệu smartphone được xuất xưởng trên toàn thế giới trong Q1/2026, tăng khoảng 1% so với cùng kỳ năm trước.

Tuy nhiên, con số này có thể hơi “đẹp” hơn thực tế. Nhiều hãng đã đẩy mạnh giao hàng sớm (front‑loading) để tích trữ hàng trước khi chi phí linh kiện tăng thêm.

Điều đó có nghĩa là nhu cầu tiêu dùng thực tế có thể yếu hơn so với số liệu xuất xưởng.

Dự báo của Omdia cho phần còn lại của năm 2026

Triển vọng cho năm 2026 vẫn khá thận trọng.

Omdia dự báo lượng smartphone toàn cầu có thể giảm khoảng 7% trong năm 2026, nếu giá bộ nhớ duy trì ở mức cao như giả định trong quý 1.

Trong bối cảnh đó, các hãng smartphone nhiều khả năng sẽ:

• kiểm soát tồn kho chặt chẽ hơn
• tập trung vào dòng máy có biên lợi nhuận cao
• giảm phụ thuộc vào điện thoại giá cực rẻ

Nếu nguồn cung bộ nhớ được cải thiện vào nửa cuối năm, áp lực giá có thể giảm. Nhưng chừng nào hạ tầng AI vẫn hấp thụ phần lớn công suất sản xuất DRAM và NAND, smartphone và các thiết bị tiêu dùng khác vẫn sẽ phải cạnh tranh gay gắt để giành nguồn linh kiện.

Một thị trường “ít máy hơn, nhưng giá trị cao hơn”

Quý 1/2026 cho thấy một sự thay đổi cấu trúc rõ rệt của ngành smartphone.

Tại Đông Nam Á và nhiều khu vực khác, các hãng đang chuyển từ mục tiêu tăng trưởng sản lượng sang tối đa hóa lợi nhuận trên mỗi thiết bị.

Chi phí bộ nhớ do AI thúc đẩy là chất xúc tác ban đầu. Nhưng hệ quả của nó có thể kéo dài: ít điện thoại giá rẻ hơn, giá trung bình cao hơn, và một thị trường nơi doanh thu vẫn tăng ngay cả khi lượng máy bán ra giảm.