Báo cáo gây tranh cãi về cuộc trao đổi giữa Tập Cận Bình và Trump khiến Bắc Kinh lúng túng

Nếu nhận định này là chính xác, đây sẽ là một phát biểu riêng tư hiếm hoi và khá trực diện từ lãnh đạo Trung Quốc về quyết định chiến tranh của Nga. Kể từ khi chiến tranh bắt đầu, Bắc Kinh chủ yếu kêu gọi ngừng bắn, đối thoại và tôn trọng chủ quyền quốc gia, nhưng tránh nêu đích danh hoặc chỉ trích Moscow.

Trong bối cảnh Trung Quốc và Nga thường mô tả quan hệ của họ là “đối tác chiến lược toàn diện”, ngay cả một nhận xét mang tính hoài nghi về cuộc chiến cũng có thể gây chú ý lớn trong ngoại giao quốc tế.

Tập và Trump đã bàn gì tại hội nghị Bắc Kinh

Cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo diễn ra trong bối cảnh Washington và Bắc Kinh tìm cách ổn định mối quan hệ vốn căng thẳng giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Theo các bản tường thuật chính thức và các báo cáo liên quan, nội dung thảo luận bao gồm:

• Thương mại và hợp tác kinh tế: tiếp cận thị trường, đầu tư, mua nông sản và năng lượng.
• Đài Loan và an ninh khu vực, vấn đề nhạy cảm hàng đầu với Trung Quốc.
• Các xung đột toàn cầu, bao gồm chiến tranh Ukraine và căng thẳng liên quan tới Iran.
• Công nghệ, chuỗi cung ứng và ổn định chiến lược.

Cả hai bên đều mô tả cuộc gặp như một nỗ lực nhằm duy trì sự ổn định trong quan hệ song phương, dù vẫn tồn tại nhiều bất đồng lớn về an ninh và địa chính trị.

Điểm đáng chú ý là hai bên nhấn mạnh những ưu tiên khác nhau trong bản tóm tắt chính thức: phía Mỹ tập trung vào hợp tác kinh tế và vấn đề fentanyl, trong khi phía Trung Quốc nhấn mạnh ổn định quan hệ và các vấn đề chiến lược rộng hơn.

Trung Quốc phản ứng thế nào

Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã bác bỏ mạnh mẽ thông tin rằng Tập Cận Bình cảnh báo Trump về Putin.

Người phát ngôn nói rằng các báo cáo truyền thông phương Tây “không đúng sự thật” và “không liên quan đến thực tế”.

Phản ứng này diễn ra vào thời điểm nhạy cảm: Tổng thống Nga Vladimir Putin đang đến Bắc Kinh để bắt đầu chuyến thăm cấp nhà nước kéo dài hai ngày và hội nghị thượng đỉnh với Tập Cận Bình.

Trong bối cảnh đó, bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy Trung Quốc chỉ trích Nga—even trong trao đổi riêng—đều có thể gây khó xử về ngoại giao.

Vì sao sự việc cho thấy thế cân bằng của Bắc Kinh

Tranh cãi quanh báo cáo này làm nổi bật bài toán ngoại giao phức tạp mà Trung Quốc phải đối mặt trong cuộc chiến Ukraine.

Duy trì quan hệ chiến lược với Nga

Nga là đối tác quan trọng của Trung Quốc trong lĩnh vực năng lượng, an ninh và trong nỗ lực cân bằng ảnh hưởng của phương Tây. Việc công khai chỉ trích Moscow có thể làm suy yếu mối quan hệ đó.

Giữ kênh đối thoại với Mỹ

Đồng thời, Bắc Kinh cũng muốn ổn định quan hệ với Washington để tránh leo thang cạnh tranh chiến lược. Những hội nghị thượng đỉnh như cuộc gặp tại Bắc Kinh được xem là cách quản lý bất đồng giữa hai cường quốc.

Bảo vệ hình ảnh “trung lập”

Trung Quốc còn cố gắng xây dựng hình ảnh một tác nhân trung lập có thể thúc đẩy hòa đàm Ukraine. Tuy nhiên, hình ảnh này trở nên mong manh nếu xuất hiện dấu hiệu rằng các nhà lãnh đạo Trung Quốc có đánh giá riêng tư tiêu cực về cuộc chiến của Nga nhưng vẫn tránh nói công khai.

Điểm cần lưu ý

Cho đến nay, phát biểu được cho là của Tập Cận Bình chưa được xác nhận công khai. Nó dựa trên các nguồn quen thuộc với đánh giá của phía Mỹ về cuộc họp, không phải bản ghi chính thức hay tuyên bố chung, và Trung Quốc đã phủ nhận hoàn toàn.

Dù vậy, chỉ riêng sự tồn tại của báo cáo này cũng cho thấy cộng đồng quốc tế theo dõi sát sao bất kỳ dấu hiệu nào về cách Trung Quốc nhìn nhận cuộc chiến Ukraine, và Bắc Kinh nhạy cảm thế nào trong việc bảo vệ thế cân bằng ngoại giao của mình.