Vì sao Philippines nói họ có thể bị cuốn vào xung đột Đài Loan

Sau khi Trung Quốc phản đối mạnh mẽ, Marcos giải thích rằng ông không hề cam kết tham chiến. Ông nói Philippines có thể bị kéo vào cuộc khủng hoảng một cách miễn cưỡng — “kicking and screaming” (bị lôi vào dù không muốn) — vì hoàn cảnh khách quan.

Phản ứng của Trung Quốc: “Đùa với lửa”

Bắc Kinh phản ứng nhanh chóng và gay gắt. Trung Quốc cáo buộc Manila “đùa với lửa” khi đưa ra những nhận định như vậy về vấn đề Đài Loan.

Các quan chức Trung Quốc nhấn mạnh rằng tương lai của Đài Loan là vấn đề nội bộ của Trung Quốc và không chấp nhận bất kỳ sự can thiệp nào từ bên ngoài.

Bắc Kinh cũng gửi công hàm phản đối chính thức, cho rằng những phát biểu ám chỉ sự tham gia của nước ngoài có thể làm suy yếu nguyên tắc “Một Trung Quốc” — lập trường của Trung Quốc rằng Đài Loan là một phần lãnh thổ của mình.

Chính sách “Một Trung Quốc” của Philippines

Dù có tranh cãi, Philippines vẫn khẳng định tuân thủ chính sách Một Trung Quốc. Theo chính sách này, Manila công nhận chính phủ Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa là chính phủ hợp pháp duy nhất của Trung Quốc và không công nhận Đài Loan là một quốc gia độc lập.

Sau các tranh cãi liên quan đến Đài Loan trước đây, Bộ Ngoại giao Philippines nhiều lần nhấn mạnh Manila vẫn giữ chính sách này, đồng thời duy trì quan hệ thực tế với Đài Loan — đặc biệt trong lĩnh vực thương mại và bảo vệ quyền lợi người lao động Philippines.

Điều đó tạo ra một nghịch lý: về ngoại giao, Philippines công nhận Bắc Kinh, nhưng về thực tế an ninh, một cuộc khủng hoảng ở eo biển Đài Loan có thể tác động trực tiếp đến lãnh thổ và công dân của họ.

Những tranh cãi trước đây liên quan đến Đài Loan

Đây không phải lần đầu phát biểu của Marcos về Đài Loan gây căng thẳng ngoại giao.

Tháng 1/2024, ông đã gửi lời chúc mừng Lai Ching‑te sau khi ông này thắng cử tổng thống Đài Loan. Trung Quốc phản ứng bằng cách triệu tập đại sứ Philippines và cáo buộc Manila vi phạm nguyên tắc Một Trung Quốc.

Sau đó, phía Philippines giải thích lời chúc mừng này mang tính ngoại giao và cũng nhằm ghi nhận việc Đài Loan đang tiếp nhận khoảng 200.000 lao động Philippines.

Bối cảnh rộng hơn: căng thẳng Philippines – Trung Quốc

Tranh cãi về Đài Loan diễn ra trong bối cảnh quan hệ Manila – Bắc Kinh đang căng thẳng hơn, đặc biệt ở Biển Đông.

Dưới thời Marcos, Philippines đã cứng rắn hơn trước các hoạt động của Trung Quốc tại vùng biển tranh chấp, nơi nhiều lần xảy ra đối đầu giữa lực lượng tuần duyên và tàu hai nước.

Cùng lúc, Manila cũng tăng cường hợp tác an ninh với các đối tác như Hoa Kỳ và các đồng minh trong khu vực, điều mà các nhà phân tích Trung Quốc thường coi là sự nghiêng về phía Washington.

Thế khó chiến lược của Manila

Toàn bộ tranh cãi phản ánh một bài toán khó đối với Philippines:

• Về ngoại giao, nước này duy trì chính sách Một Trung Quốc và tìm cách giữ quan hệ ổn định với Bắc Kinh.
• Về thực tế, địa lý và cộng đồng lao động ở Đài Loan khiến họ khó đứng ngoài nếu xảy ra khủng hoảng.
• Về chiến lược, căng thẳng ở Biển Đông và các quan hệ an ninh mới đang làm quan hệ với Trung Quốc thêm phức tạp.

Trong bối cảnh đó, các phát biểu của Marcos cho thấy một thực tế: ngay cả khi Philippines muốn giữ trung lập, những biến động tại eo biển Đài Loan có thể trực tiếp ảnh hưởng đến nước này.