Cáo buộc căn cứ Nur Khan làm lung lay vai trò trung gian của Pakistan ra sao?

Trong ngoại giao, người trung gian không chỉ cần nói chuyện được với cả hai bên; họ còn phải được nhìn nhận là không đứng hẳn về phía nào. Vì thế, cáo buộc liên quan đến căn cứ không quân Nur Khan gây sức ép lớn lên Pakistan: theo CBS News, Islamabad đang tự đặt mình vào vai trò kênh liên lạc giữa Tehran và Washington, trong khi bị cho là đã cho phép máy bay quân sự Iran đậu trên các sân bay Pakistan, có thể giúp chúng tránh các cuộc không kích của Mỹ ^[14].

CBS đã đưa tin gì?

CBS News dẫn lời các quan chức Mỹ biết sự việc nói rằng Pakistan cho phép máy bay quân sự Iran sử dụng các sân bay của mình, dù Islamabad đang cố đóng vai trò trung gian ngoại giao giữa Mỹ và Iran ^[14]. Các bản tin sau đó nêu cụ thể căn cứ không quân Nur Khan gần Rawalpindi, cho biết nhiều máy bay Iran được đưa tới đây sau thông báo ngừng bắn vào đầu tháng 4 ^[2].

NDTV, dẫn lại cùng tuyến thông tin, nói số khí tài được nhắc đến có một chiếc RC-130 của Không quân Iran, phiên bản trinh sát và thu thập tình báo của dòng C-130 Hercules ^[6].

Tuy vậy, cáo buộc này vẫn đang bị tranh cãi. CBS quy thông tin cho các quan chức Mỹ ẩn danh, không phải tuyên bố công khai từ Islamabad hay Tehran ^[14]. NDTV cũng cho biết một quan chức cấp cao Pakistan đã bác bỏ các cáo buộc liên quan đến căn cứ Nur Khan ^[6].

Vì sao điều này làm hỏng hình ảnh trung lập?

Một nước trung gian có thể duy trì liên lạc với cả hai phía. Nhưng nếu nước đó bị nhìn nhận là đang giúp một bên bảo toàn tài sản quân sự, niềm tin sẽ lập tức bị xói mòn. Trong bản tin của CBS, vấn đề nằm chính ở điểm này: Pakistan bị cáo buộc vừa làm kênh ngoại giao, vừa cung cấp nơi đậu có thể che chắn máy bay quân sự Iran khỏi đòn tấn công của Mỹ ^[14].

Ngay cả khi ý định thực sự của Islamabad chưa rõ, hình ảnh chính trị đã bị tổn hại. Với Washington, động thái bị cáo buộc này có thể được hiểu là Pakistan đang giúp Tehran giảm rủi ro quân sự trong lúc vẫn muốn được đối xử như một bên trung gian đáng tin cậy.

Nói cách khác, đây không chỉ là câu chuyện một vài máy bay đậu ở đâu. Nó chạm vào nền tảng của vai trò trung gian: sự tin cậy. Khi một bên nghi ngờ người dàn xếp đang âm thầm giúp bên kia, không gian ngoại giao sẽ hẹp lại.

Hệ quả trước mắt: tổn thất uy tín hơn là đứt gãy chính thức

Tác động rõ nhất đến nay là về danh tiếng. Các bản tin cho biết cáo buộc này đã khiến những người chỉ trích tại Mỹ, trong đó có Thượng nghị sĩ Cộng hòa Lindsey Graham, kêu gọi đánh giá lại vai trò trung gian của Pakistan trong xung đột Mỹ - Iran ^[1]. The Week cũng đưa tin về lời kêu gọi xem xét lại toàn diện vai trò dàn xếp của Pakistan sau bản tin của CBS ^[8].

Điều đó không có nghĩa Pakistan đã bị chính thức loại khỏi vai trò trung gian. Những gì các nguồn hiện có cho thấy chỉ cho phép rút ra kết luận hẹp hơn: cáo buộc Nur Khan đã trao cho các tiếng nói hoài nghi ở Washington một lý do cụ thể để đặt dấu hỏi về tính vô tư của Islamabad, đồng thời khiến vai trò trung gian của Pakistan trở nên khó bảo vệ hơn về mặt chính trị.

Những điểm vẫn chưa rõ

Các thông tin hiện có chưa chứng minh đầy đủ ý định chính sách của Pakistan. Chúng cũng chưa cho thấy, dựa trên các nguồn được nêu, rằng Pakistan hoặc Iran đã công khai thừa nhận thỏa thuận bị cáo buộc. Trọng tâm của câu chuyện vẫn dựa trên các quan chức Mỹ không nêu tên, trong khi một quan chức Pakistan được cho là đã bác bỏ cáo buộc liên quan đến Nur Khan ^[14][6].

Kết luận

Nếu bản tin là chính xác, việc Pakistan được cho là để máy bay quân sự Iran đậu tại căn cứ Nur Khan đã làm suy yếu đáng kể hình ảnh trung gian trung lập của Islamabad. Thiệt hại lớn nhất nằm ở nhận thức và lòng tin: một bên trung gian có thể đối thoại với cả hai phía, nhưng rất khó duy trì vẻ trung lập nếu bị xem là đang che chở tài sản quân sự của một bên.

Kết luận chắc nhất từ các nguồn hiện có là: cáo buộc này làm tổn hại nhận thức về tính trung lập của Pakistan và tạo cơ sở để các nhà phê bình ở Mỹ chất vấn vai trò trung gian của Islamabad, nhưng chưa chứng minh được một sự đổ vỡ ngoại giao chính thức hoặc toàn bộ ý định của Pakistan ^[1][8][14].