Loạt tên lửa mới đặt ra điều kiện khó hơn cho cuộc gặp Trump–Kim

Dù vậy, Mỹ, Hàn Quốc và Nhật Bản vẫn cần nhanh chóng trao đổi dữ liệu về số lượng tên lửa, điểm phóng, đường bay, tầm bắn và vị trí rơi. Việc theo dõi phối hợp giúp ba nước xác định chính xác bản chất sự việc trước khi đưa ra phản ứng. Sau đó, giới chức ba nước đã tổ chức cuộc điện đàm để thảo luận về loạt phóng và phối hợp xử lý.

Sự phối hợp này vẫn quan trọng ngay cả khi tên lửa không rơi xuống lãnh thổ hay đi vào vùng đặc quyền kinh tế của Nhật Bản. Một loạt phóng có thể thử thách hệ thống cảnh báo sớm, năng lực phòng thủ tên lửa và cách các nước láng giềng phát hiện, diễn giải cùng một sự kiện. Trong giai đoạn ngoại giao thiếu chắc chắn, liên lạc thường xuyên cũng giúp Seoul và Tokyo giảm nguy cơ tính toán sai lầm.

Vì sao các đồng minh lên án vụ phóng

Hàn Quốc gọi hoạt động phóng tên lửa đạn đạo của Triều Tiên là hành vi nghiêm trọng vi phạm các nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, vốn cấm Bình Nhưỡng tiến hành các hoạt động liên quan đến tên lửa đạn đạo. Văn phòng tổng thống Hàn Quốc triệu tập cuộc họp an ninh khẩn cấp và yêu cầu quân đội duy trì trạng thái sẵn sàng cao.

Nhật Bản cũng xem vụ việc là vấn đề an ninh và hòa bình khu vực, dù tên lửa được cho là đã rơi ngoài vùng đặc quyền kinh tế của nước này. Các thông tin được cung cấp xác nhận Tokyo phát hiện vụ phóng và đánh giá vị trí rơi, nhưng chưa đủ cơ sở để xác định chính xác nội dung hay kênh phản đối ngoại giao mà Nhật Bản sử dụng.

Điểm cần phân biệt là không có thiệt hại trước mắt không đồng nghĩa với việc mối lo pháp lý và an ninh biến mất. Các đồng minh phản đối chính hoạt động phóng tên lửa đạn đạo bị cấm, cũng như nguy cơ những vụ thử lặp đi lặp lại làm gia tăng bất ổn trong khu vực.

Loạt tên lửa gửi thông điệp gì về cuộc tập trận bị thu hẹp?

Mỹ và Hàn Quốc ban đầu dự kiến tổ chức cuộc tập trận liên hợp Ulchi Freedom Shield từ ngày 17 đến 27/8. Ngày 19/8, hai nước thông báo hủy phần hai của cuộc tập trận theo đề nghị từ phía Mỹ, qua đó thu hẹp quy mô hoạt động.

Động thái này dường như nhằm tạo thêm không gian cho ngoại giao. Nhưng Kim Yo Jong, em gái Kim Jong Un, gạt bỏ việc giảm quy mô tập trận, gọi đây là vấn đề “không đáng để bình luận”, dù mô tả quan hệ giữa anh trai mình và Trump là “tuyệt vời”. Các vụ phóng diễn ra vào ngày hôm sau càng củng cố thông điệp rằng Bình Nhưỡng không coi một nhượng bộ giới hạn về tập trận là đủ.

Điều đó không chứng minh quyết định tập trận trực tiếp gây ra vụ phóng. Nhưng nó cho thấy việc thu hẹp cuộc tập trận không tạo ra khoảng dừng có thể quan sát được trong hoạt động vũ khí của Triều Tiên. Bình Nhưỡng tiếp tục kết hợp phô diễn tên lửa với thông điệp chính trị, thay vì xem động thái của Washington là bước đầu tiên của quá trình giảm căng thẳng có đi có lại.

Vì sao cuộc gặp Trump–Kim sẽ đối mặt với điều kiện khó khăn

Ngày 19/8, Trump nói ông dự định gặp Kim Jong Un vào cuối năm 2026 và cho rằng Triều Tiên sở hữu 57 vũ khí hạt nhân “rất mạnh”. Tuy nhiên, theo các thông tin được dẫn lại, chính phủ Mỹ không công bố công khai một con số tồn kho hạt nhân chính thức và có thể kiểm chứng độc lập của Triều Tiên.

Một ngày sau, Bộ trưởng Quốc phòng Hàn Quốc Ahn Gyu-baek cho biết Triều Tiên được ước tính sở hữu từ 80 đến 120 đầu đạn hạt nhân. Ông nói rõ khoảng ước tính này xuất phát từ các tổ chức nghiên cứu tư nhân, không phải đánh giá đã được quân đội Hàn Quốc xác nhận.

Vì vậy, không nên xem bất kỳ con số nào là thống kê đã được chốt. Ý nghĩa của sự chênh lệch nằm ở khía cạnh chính trị và chiến lược: các bên đang phải đàm phán về một chương trình mà quy mô và năng lực chưa thể được xác minh chính xác. Ngay cả con số 57 do Trump nêu cũng cho thấy năng lực hạt nhân đã ăn sâu, còn ước tính cao hơn của Seoul báo hiệu một môi trường thương lượng khó khăn hơn nữa.

Điều này có ý nghĩa gì với mục tiêu phi hạt nhân hóa?

Loạt phóng cho thấy một cuộc gặp thượng đỉnh, nếu diễn ra, sẽ không tự mình giải quyết được bất đồng cốt lõi. Trump vẫn để ngỏ khả năng nối lại tiếp xúc ở cấp lãnh đạo, nhưng hành động của Bình Nhưỡng cho thấy nước này tiếp tục xem năng lực quân sự là nguồn sức mạnh mặc cả và chưa chấp nhận việc tạm dừng thử nghiệm như cái giá để đổi lấy đối thoại.

Lập trường của Triều Tiên cũng khiến việc nhanh chóng quay lại mô hình đàm phán năm 2018–2019 trở nên khó khăn. Theo các thông tin được cung cấp, Bình Nhưỡng muốn được công nhận vị thế hạt nhân và yêu cầu Mỹ chấm dứt chính sách thù địch, thay vì chấp nhận phi hạt nhân hóa làm điều kiện mở đầu đàm phán. Trong khi đó, quan hệ chiến lược của Triều Tiên với Nga đã trở nên đáng kể hơn, bao gồm sự hỗ trợ được báo cáo dành cho cuộc chiến của Nga tại Ukraine.

Do đó, mục tiêu thực tế hơn trong ngắn hạn có thể không phải là phi hạt nhân hóa hoàn toàn, mà là khôi phục các kênh liên lạc quân sự và ngoại giao, giảm nguy cơ tính toán sai lầm, đặt ra giới hạn đối với hoạt động thử nghiệm và thăm dò một thỏa thuận đóng băng có thể kiểm chứng.

Một cuộc gặp Trump–Kim vẫn có thể mở ra cơ hội cho những bước đi hạn chế như vậy. Nhưng loạt tên lửa ngày 20/8 cho thấy ngoại giao sẽ phải bắt đầu từ việc quản lý một mối đe dọa hạt nhân và tên lửa đã hình thành — chứ không phải từ giả định rằng Triều Tiên sẵn sàng từ bỏ năng lực đó.