Lai Ka‑ying trở thành phi hành gia đầu tiên của Hong Kong như thế nào

Ít ai nghĩ rằng một người thường xuyên bị say tàu xe và từng tự nhận mình không phải là học sinh xuất sắc lại có thể trở thành phi hành gia. Nhưng năm 2026, Lai Ka‑ying, 43 tuổi, mẹ của ba con đến từ Hong Kong, đã được chọn làm chuyên gia tải trọng (payload specialist) cho sứ mệnh Thần Châu‑23 tới trạm vũ trụ Thiên Cung (Tiangong) của Trung Quốc. Thành tích này giúp cô trở thành phi hành gia đầu tiên đến từ Đặc khu Hành chính Hong Kong.

Câu chuyện của Lai không phải về lợi thế bẩm sinh, mà là về sự bền bỉ, thích nghi và quá trình huấn luyện nghiêm ngặt.

Một ứng viên tưởng như không phù hợp

Trước khi bước vào chương trình phi hành gia, Lai Ka‑ying là cảnh sát cấp giám đốc (superintendent) của Lực lượng Cảnh sát Hong Kong và có bằng tiến sĩ về pháp y máy tính.

Tuy nhiên, bản thân cô thừa nhận mình không giống mẫu phi hành gia “lý tưởng”. Lai cho biết cô dễ bị say tàu xe, khó chịu với thời tiết nóng, thời trẻ không phải học sinh xuất sắc, và ban đầu không nói thạo tiếng Quan Thoại – ngôn ngữ làm việc chính trong chương trình vũ trụ của Trung Quốc.

Thay vì xem đó là rào cản, cô chỉ đơn giản nghĩ: “Cứ thử xem sao.” Lai sau này chia sẻ rằng “ý chí thuần túy” đã giúp cô vượt qua nhiều giai đoạn khắc nghiệt của quá trình tuyển chọn.

Vượt qua vòng tuyển chọn khắc nghiệt

Việc tuyển chọn phi hành gia của Trung Quốc nổi tiếng khắt khe, gồm nhiều vòng kiểm tra y tế, đánh giá tâm lý và thử nghiệm thể chất.

Trong quá trình đào tạo, Lai phải trải qua các bài kiểm tra quen thuộc của ngành hàng không vũ trụ, như huấn luyện trên máy ly tâm – thiết bị tạo gia tốc lớn có thể khiến người tham gia bị choáng và nhìn mờ tạm thời. Dù có tiền sử say tàu xe, cô vẫn hoàn thành các bài kiểm tra và vượt qua nhiều vòng sàng lọc nghiêm ngặt.

Chính sự kiên trì đó đã giúp cô giành được một vị trí trong đội ngũ phi hành gia của Trung Quốc.

Gần hai năm huấn luyện cường độ cao

Lai chính thức gia nhập chương trình phi hành gia vào tháng 8/2024 với vai trò chuyên gia tải trọng đại diện cho Hong Kong.

Từ đó, lịch huấn luyện của cô trở nên cực kỳ dày đặc. Theo Cơ quan Vũ trụ Có Người lái Trung Quốc, cô đã hoàn thành:

• Hơn 200 nội dung huấn luyện thuộc nhiều lĩnh vực kỹ thuật
• Hơn 1.700 giờ đào tạo, bao gồm hệ thống tàu vũ trụ, vận hành nhiệm vụ và quy trình thí nghiệm khoa học trong không gian

Chương trình kéo dài gần hai năm, kết hợp giữa rèn luyện thể lực và đào tạo kỹ thuật chuyên sâu để chuẩn bị cho các thí nghiệm trên quỹ đạo.

Vượt qua rào cản ngôn ngữ

Một thách thức khác của Lai là ngôn ngữ. Ban đầu, tiếng Quan Thoại không phải ngôn ngữ làm việc chính của cô.

Thông qua quá trình đào tạo và giao tiếp hàng ngày trong đội phi hành gia, khả năng của cô đã cải thiện đáng kể. Khi danh sách phi hành đoàn Thần Châu‑23 được công bố, Lai đã phát biểu chủ yếu bằng tiếng Quan Thoại tại họp báo ở Trung tâm phóng vệ tinh Tửu Tuyền, cho thấy sự tiến bộ rõ rệt của cô.

Sứ mệnh lịch sử Thần Châu‑23

Trong sứ mệnh Thần Châu‑23, Lai Ka‑ying giữ vai trò chuyên gia tải trọng, chịu trách nhiệm vận hành các thiết bị thí nghiệm khoa học trên trạm vũ trụ Thiên Cung.

Việc cô được chọn đánh dấu nhiều cột mốc quan trọng:

• Phi hành gia đầu tiên đến từ Hong Kong tham gia một nhiệm vụ trong chương trình vũ trụ quốc gia của Trung Quốc
• Thành viên phi hành đoàn thực hiện các nghiên cứu khoa học trong môi trường vi trọng lực

Bài học từ hành trình của Lai Ka‑ying

Điểm đặc biệt trong câu chuyện của Lai là cô không bắt đầu với hồ sơ hoàn hảo. Cô từng đối mặt với nhiều bất lợi: say tàu xe, rào cản ngôn ngữ và thành tích học tập không nổi bật.

Nhưng bằng cách dám thử, kiên trì vượt qua từng thử thách và liên tục cải thiện kỹ năng, cô đã đạt đến tiêu chuẩn khắt khe của ngành hàng không vũ trụ.

Theo chính lời Lai, bước ngoặt lớn nhất trong hành trình đó chỉ đơn giản là quyết định: “Cứ thử xem sao.”