Đánh giá ngày 4/11 của JPMorgan cho thấy thị trường dầu mỏ đang chuyển trở lại trạng thái dư cung: xuất khẩu phục hồi, trong khi tiêu thụ suy yếu. Ngân hàng này ước tính lượng cung vượt cầu đạt 1,1 triệu thùng/ngày trong tháng 9, tăng lên 1,4 triệu trong tháng 10 — gần mức bình quân 1,3 triệu thùng/ngày của năm ngoái. Nhưng một tháng dư cung chưa đủ để xóa đi những thiếu hụt tích lũy: tồn kho toàn cầu vẫn thấp hơn nhiều so với trước xung đột, còn rủi ro vận chuyển vẫn hiện hữu.
3
42
Điều gì đưa thị trường trở lại dư cung?
Theo các số liệu được công bố cùng đánh giá của JPMorgan, xuất khẩu dầu từ Trung Đông đã phục hồi từ mức thấp 9,8 triệu thùng/ngày hồi tháng 3 lên khoảng 20,7 triệu thùng/ngày. Trong khi đó, nhu cầu dầu toàn cầu giảm 3,3 triệu thùng/ngày kể từ khi xung đột bắt đầu.
13 Sản lượng tăng ở Mỹ Latinh cũng góp phần đưa thêm dầu trở lại thị trường, dù thông tin hiện có không xác nhận cụ thể mức tăng 1,5 triệu thùng/ngày hay phân bổ theo từng quốc gia.
8
Dòng chảy thương mại cũng cho thấy lượng dầu giao dịch đang tăng. Reuters đưa tin nhập khẩu dầu thô toàn cầu đạt 44,9 triệu thùng/ngày trong tháng 10, cao hơn 1,3 triệu thùng/ngày so với cùng kỳ năm trước. Tuy vậy, số liệu nhập khẩu tự nó không cho biết dầu được tiêu thụ hay đưa vào kho dự trữ.
5
Dư cung không có nghĩa kho dự trữ đã đầy lại
Dư cung mô tả chênh lệch giữa lượng cung và nhu cầu trong một khoảng thời gian; còn tồn kho là lượng dự trữ tích lũy qua nhiều tháng. Phân biệt hai khái niệm này rất quan trọng sau một thời gian dài nguồn cung bị gián đoạn. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho biết đến cuối tháng 9, lượng tồn kho toàn cầu được theo dõi thấp hơn 509 triệu thùng so với cuối tháng 2. Tồn kho trên đất liền xuống mức thấp nhất kể từ ít nhất năm 2016.
42
Vì vậy, ngay cả khi nguồn cung hiện vượt tiêu thụ, cần thêm thời gian để lượng dầu dư ra bù đắp phần dự trữ đã hao hụt. Dự báo giữa các tổ chức cũng không hoàn toàn thống nhất: theo thông tin về ước tính của JPMorgan, quan điểm này khác với dự báo của IEA rằng thị trường sẽ tiếp tục thiếu hụt đến hết năm.
6
Vì sao giá dầu vẫn có thể biến động mạnh?
Giá dầu không chỉ phản ứng với cán cân cung cầu hiện tại mà còn với kỳ vọng về nguồn cung trong tương lai. Vụ tấn công một tàu chở dầu tại eo biển Hormuz làm nổi bật nguy cơ các chuyến hàng lại bị gián đoạn; Reuters cho biết giá dầu Brent tăng 2,4% ngày 30/10 trong bối cảnh lo ngại xung đột leo thang.
18 Diễn biến ngoại giao và chính trị Mỹ cũng tác động đến kỳ vọng thị trường. Ngày 4/11, Reuters mô tả phiên giao dịch đầy biến động khi nhà đầu tư chờ động thái tiếp theo của Washington về Iran, sau khi đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Quốc hội.
16 Một bản tin khác cùng ngày ghi nhận Brent giảm 8,9% khi giới giao dịch cân nhắc khả năng xung đột chấm dứt.
24
Dự báo của Goldman Sachs cũng phản ánh rủi ro trong tương lai, chứ không phủ định ước tính dư cung hiện tại của JPMorgan. Goldman nâng dự báo Brent tháng 12 lên 105 USD/thùng, từ 90 USD, và dự báo mức bình quân năm 2027 là 88 USD, với lý do rủi ro nguồn cung vẫn cao.
32
Bài học chính: cần nhìn cả dòng chảy lẫn khả năng chống chịu
Ước tính dư cung cho thấy cán cân cung cầu trước mắt đã bớt căng thẳng. Tuy nhiên, con số này không chứng minh rằng tồn kho đã phục hồi, xuất khẩu đã an toàn hay giá dầu sẽ giảm đều. Lời kêu gọi tăng năng lực lưu trữ và sản xuất nhiên liệu gần người tiêu dùng của Sultan Al Jaber, lãnh đạo ADNOC, nhấn mạnh một điểm rộng hơn: an ninh năng lượng không chỉ phụ thuộc vào lượng dầu được khai thác, mà còn vào khả năng dự trữ và đưa dầu đến nơi cần thiết khi xảy ra gián đoạn.
48