Kinh tế Nhật Bản tăng trưởng mạnh hơn dự báo đầu năm 2026

Số liệu ban đầu cho thấy kinh tế Nhật Bản tăng 0,5% so với quý trước, cao hơn dự báo trung vị 0,4% của các nhà kinh tế. Khi quy đổi theo năm, tốc độ tăng đạt 2,1%, vượt kỳ vọng khoảng 1,7%.

Điều này cho thấy nền kinh tế đã có động lực phục hồi khá tốt sau giai đoạn tăng trưởng không đồng đều trong các quý trước. Các nhà phân tích cho rằng phần lớn đà tăng này diễn ra trước khi tác động đầy đủ của cú sốc năng lượng từ Trung Đông lan rộng.

Những yếu tố chính thúc đẩy tăng trưởng

Ba động lực lớn đã đóng góp vào kết quả GDP khả quan trong quý đầu năm.

Tiêu dùng hộ gia đình vẫn ổn định

Chi tiêu của người dân tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng. Thị trường lao động ổn định và tiền lương tăng dần đã giúp thu nhập hộ gia đình cải thiện, hỗ trợ tiêu dùng ngay cả khi chi phí sinh hoạt vẫn cao.

Điều này đặc biệt quan trọng vì tiêu dùng cá nhân chiếm hơn một nửa GDP của Nhật Bản, nên chỉ cần tăng trưởng nhẹ cũng có thể ảnh hưởng lớn đến toàn bộ nền kinh tế.

Đầu tư doanh nghiệp duy trì tích cực

Chi tiêu vốn của doanh nghiệp cũng góp phần vào tăng trưởng. Nhiều công ty Nhật đang đầu tư vào tự động hóa, công nghệ và cải thiện năng suất để đối phó với tình trạng thiếu lao động kéo dài.

Lợi nhuận doanh nghiệp vẫn ở mức tốt, tạo điều kiện để các doanh nghiệp mở rộng đầu tư — một yếu tố giúp củng cố nhu cầu trong nước.

Xuất khẩu phục hồi

Nhu cầu từ nước ngoài cũng hỗ trợ tăng trưởng. Trước khi số liệu GDP được công bố, nhiều nhà kinh tế đã dự báo xuất khẩu phục hồi cùng với nhu cầu trong nước vững vàng sẽ giúp kinh tế tăng trưởng trong quý I.

Ngoài nhu cầu toàn cầu, đồng yên yếu trong giai đoạn trước cũng giúp hàng hóa Nhật Bản trở nên cạnh tranh hơn trên thị trường quốc tế.

Vì sao tăng trưởng mạnh làm tăng khả năng BOJ nâng lãi suất

Số liệu GDP mạnh hơn dự kiến khiến nhiều nhà quan sát cho rằng nền kinh tế Nhật có thể chịu được việc thắt chặt chính sách tiền tệ thêm một bước nữa.

Trong nhiều năm, BOJ duy trì chính sách tiền tệ cực kỳ nới lỏng để chống giảm phát. Nhưng hiện nay tình hình đã thay đổi:

• Lạm phát đang quanh hoặc cao hơn mục tiêu 2% của BOJ
• Tiền lương bắt đầu tăng rõ rệt
• Nhu cầu trong nước ổn định hơn

Một số tổ chức nghiên cứu dự báo BOJ có thể nâng lãi suất chính sách lên khoảng 1% trong giai đoạn tháng 4–6/2026, nếu các điều kiện kinh tế tiếp tục thuận lợi.

Tăng trưởng mạnh hơn giúp BOJ tự tin hơn vì:

• Kinh tế tăng nhanh làm giảm lo ngại việc tăng lãi suất sẽ làm chệch đà phục hồi
• Nhu cầu vững có thể duy trì áp lực lạm phát
• Lợi nhuận doanh nghiệp và tiền lương tăng giúp nền kinh tế hấp thụ chi phí vay cao hơn

Vì vậy, dữ liệu quý I đã khiến thị trường tăng cược rằng BOJ có thể tiếp tục nâng lãi suất trong những tháng tới.

Rủi ro lớn: giá năng lượng và căng thẳng Trung Đông

Dù khởi đầu năm tích cực, triển vọng cả năm 2026 vẫn đối mặt rủi ro đáng kể.

Nhật Bản phụ thuộc mạnh vào năng lượng nhập khẩu, đặc biệt là dầu và khí tự nhiên. Khi giá dầu tăng mạnh, tác động lan rộng khắp nền kinh tế:

• Chi phí nhập khẩu tăng làm xấu đi điều kiện thương mại của Nhật Bản
• Doanh nghiệp phải chịu chi phí năng lượng cao hơn
• Thu nhập thực của người dân giảm vì giá sinh hoạt tăng

BOJ cảnh báo rằng giá dầu tăng do căng thẳng Trung Đông có thể làm giảm lợi nhuận doanh nghiệp và sức mua của hộ gia đình, khiến tăng trưởng năm tài khóa 2026 chậm lại.

Đồng thời, giá năng lượng cao lại đẩy lạm phát tăng lên. Nếu tình trạng này kéo dài, nền kinh tế có thể đối mặt với nguy cơ “lạm phát đình trệ” (stagflation) — tức tăng trưởng yếu nhưng giá cả vẫn tăng.

Bài toán khó cho Ngân hàng Trung ương Nhật Bản

Tình hình này đặt BOJ trước một lựa chọn chính sách không dễ dàng.

• Tăng trưởng mạnh đầu năm ủng hộ việc tiếp tục bình thường hóa chính sách tiền tệ.
• Lạm phát do chi phí năng lượng lại không thể giải quyết bằng việc tăng lãi suất.
• Nếu kinh tế chậm lại vào cuối năm, việc thắt chặt quá nhanh có thể gây rủi ro cho phục hồi.

Do đó, quyết định tiếp theo của BOJ sẽ phụ thuộc nhiều vào các chỉ số kinh tế trong vài tháng tới, bao gồm tăng trưởng tiền lương, chi tiêu tiêu dùng, nhu cầu xuất khẩu và đặc biệt là diễn biến giá năng lượng toàn cầu.

Những yếu tố cần theo dõi trong phần còn lại của năm 2026

Nhật Bản bước vào năm 2026 với động lực tăng trưởng khá tốt, nhưng sự bền vững của đà tăng này vẫn chưa chắc chắn.

Các yếu tố quan trọng cần theo dõi gồm:

• Giá dầu và tình hình địa chính trị tại Trung Đông
• Tăng trưởng tiền lương thực và chi tiêu hộ gia đình
• Nhu cầu xuất khẩu từ các đối tác thương mại lớn
• Diễn biến lạm phát so với mục tiêu 2% của BOJ

Nếu giá năng lượng ổn định và nhu cầu trong nước tiếp tục mạnh, đà phục hồi của Nhật Bản có thể duy trì. Nhưng nếu cú sốc năng lượng kéo dài, sức tăng trưởng mạnh trong quý I có thể chỉ là điểm sáng hiếm hoi của năm 2026.