Một bí ẩn trong dữ liệu Hubble suốt hơn 25 năm đã được soi lại bằng cơ sở dữ liệu hóa học cập nhật. Từ đó, các nhà thiên văn nhận diện được niobi và đồng trong quang phổ của sao lùn trắng HS 0209+0832. Khi kết hợp dấu vết hóa học này với tín hiệu lặp lại trong dữ liệu TESS, nhóm nghiên cứu đề xuất rằng một hành tinh có thể đã hình thành từ vật chất ngôi sao phóng ra khi hấp hối. Tuy nhiên, đây vẫn là ứng viên hành tinh, chưa phải một hành tinh đã được xác nhận.
12
20
Hubble để lại manh mối từ năm 1999
Phổ tử ngoại của HS 0209+0832 do Hubble ghi nhận năm 1999 có khoảng 100 vạch mà các nhà nghiên cứu thời đó chưa xác định được. Jamie Williams và các cộng sự đã xem lại dữ liệu lưu trữ bằng cơ sở dữ liệu hóa học cập nhật, qua đó đối chiếu được nhiều vạch bí ẩn với niobi và đồng.
6
12
30
Các vạch này là vạch hấp thụ: những chỗ cường độ ánh sáng giảm xuống tại các bước sóng mà nguyên tử hấp thụ ánh sáng từ sao lùn trắng.
1
17 Dữ liệu từ FUSE, một sứ mệnh quan sát tử ngoại xa đã ngừng hoạt động, giúp kiểm tra độc lập việc nhận diện niobi.
16
23
Vì sao niobi khiến các nhà thiên văn chú ý?
Khí quyển của sao lùn trắng này có lượng cao bất thường các nguyên tố nặng hơn sắt, trong đó có kẽm, đồng và niobi; ngược lại, silicon và sắt — những nguyên tố thường thấy trong vật chất cấu thành đá — lại ít hơn. Nhóm nghiên cứu cho biết thành phần tổng thể của vật chất đang rơi vào sao lùn trắng phù hợp với giả thuyết về một hành tinh hình thành từ vật chất ngôi sao phóng ra trong giai đoạn sao khổng lồ.
19
20
Riêng lượng niobi được báo cáo cao hơn Mặt Trời hơn 1.000 lần. Nhưng lập luận không chỉ dựa vào một nguyên tố: điều quan trọng là toàn bộ kiểu phân bố hóa học bất thường. Kiểu thành phần này phù hợp với vật chất đã trải qua quá trình tiến hóa của sao rồi bị thổi ra ngoài, song tự nó chưa chứng minh rằng vật chất ấy đã kết tụ thành hành tinh.
6
19
20
Tín hiệu TESS bổ sung điều gì?
Dữ liệu từ TESS cho thấy độ sáng mờ của hệ thống có tín hiệu lặp lại mỗi 4,4 ngày. Chu kỳ này phù hợp với khả năng có một hành tinh cỡ Sao Mộc quay rất gần sao lùn trắng; một nguồn tin ước tính khoảng cách quỹ đạo vào khoảng 3,7 triệu dặm.
3
7
10 Tín hiệu củng cố cách giải thích có hành tinh, nhưng không phải là hình ảnh trực tiếp của nó. Vì vậy, phát hiện hiện vẫn được gọi là một ứng viên.
9
22
Theo kịch bản được đề xuất, sao lùn trắng còn nóng chiếu bức xạ mạnh vào hành tinh ở gần, khiến hành tinh mất khí quyển. Một phần khí thoát ra có thể chảy ngược về phía sao và tạo nên dấu vết hóa học quan sát được trong khí quyển sao lùn trắng. NASA mô tả đây là lời giải thích khả dĩ cho tương tác trong hệ thống, chứ không phải bằng chứng chụp trực tiếp được hành tinh.
1
17
Nếu được xác nhận, đây sẽ là một cách hình thành hành tinh khác
Hành tinh thế hệ thứ hai được cho là hình thành từ vật chất một ngôi sao phóng ra trong quá trình tiến hóa, thay vì từ đĩa khí và bụi nguyên thủy quanh ngôi sao trẻ. Nếu cả ứng viên lẫn nguồn gốc giả định của nó được xác nhận, HS 0209+0832 sẽ là bằng chứng cho thấy hành tinh có thể hình thành quanh sao lùn trắng. Những thế giới “tái sinh” tương tự từng được đề xuất quanh sao xung, nhưng ứng viên này liên quan đến một loại tàn tích sao khác.
19
20
23
Kết luận vững chắc nhất hiện nay vẫn hẹp hơn: cách đọc mới đối với phổ Hubble cho thấy dấu vân tay hóa học khác thường; FUSE hỗ trợ việc nhận diện niobi; còn TESS phát hiện một tín hiệu lặp lại phù hợp với một hành tinh khí khổng lồ ở quỹ đạo gần. Các manh mối kết hợp tạo thành một giả thuyết đáng theo đuổi, nhưng chưa xác lập rằng hành tinh tồn tại hay được hình thành từ vật chất sao đã phóng ra.
16
17
20