Iran ngày 1/11 cảnh báo một cuộc chiến mới với Mỹ có thể kéo dài hơn đợt giao tranh trước, lan ra ngoài khu vực và gây nguy hiểm cho lực lượng Mỹ cũng như hoạt động hàng hải. Tuyên bố này đối lập với lời Tổng thống Donald Trump rằng Mỹ có thể xử lý một hoặc hai mục tiêu còn lại của Iran trong “10 phút”. Tuy nhiên, phát ngôn của hai bên không cho biết chắc một cuộc chiến mới sẽ diễn biến hay kết thúc ra sao.
1
34
6
Tehran cảnh báo xung đột kéo dài và mở rộng
Phát ngôn viên quân đội Iran Mohammad Akraminia nói cuộc chiến trong tương lai có thể kéo dài hơn đợt giao tranh trước, đồng thời nhấn mạnh Trump không thể quyết định thời điểm hay điều kiện kết thúc. Tehran cũng tuyên bố sẽ đáp trả ngay lập tức và trên diện rộng nếu bị tấn công trở lại.
1
34
Akraminia nói rõ một cuộc chiến mới sẽ không chỉ giới hạn ở Tây Á. Các bản tin cùng ngày cũng dẫn cảnh báo của Iran về những đòn đánh “tàn khốc” nhằm vào tàu chiến Mỹ và việc lực lượng đổ bộ có thể sa vào “bãi chiến trường chết chóc”. Đây là những lời đe dọa cho thấy quy mô đáp trả Tehran tuyên bố, chứ không phải đánh giá độc lập về khả năng thực hiện từng lời đe dọa.
34
Các quan chức Iran khác cũng đưa ra thông điệp cứng rắn. Bộ trưởng Quốc phòng Mehrdad Akhlaghi cam kết một phản ứng “tương xứng, kiên quyết và có sức nặng”, còn người phát ngôn Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) nói xung đột với Mỹ “không có giới hạn địa lý”.
2 Một bản tin riêng cho biết Iran đã cảnh báo có thể nhắm vào sân bay, đường ống và những hạ tầng dân sự, kinh tế khác tại các nước vùng Vịnh lân cận nếu các cuộc không kích của Mỹ và Israel tái diễn.
24
“10 phút” là tuyên bố về tốc độ tấn công, không phải kết cục chiến tranh
Trump nói Mỹ vẫn còn một hoặc hai địa điểm cần “xử lý”, trong đó có Pickaxe Mountain — nơi được một số bản tin mô tả là tổ hợp hạt nhân ngầm bị nghi ngờ. Ông nói các địa điểm này có thể được xử lý trong “10 phút”.
6
7 Phát biểu đó nói về tốc độ mà Trump cho rằng một cuộc tấn công có thể diễn ra; nó không chứng minh rằng đòn đánh sẽ vô hiệu hóa lâu dài chương trình hạt nhân Iran hay chấm dứt giao tranh.
Trump đồng thời nói các cuộc đàm phán “đang tiến triển tốt”, nhưng gọi Iran là “không đáng tin cậy lắm”.
6 Trong khi đó, Reuters đưa tin các nhà đàm phán Iran gặp trung gian Qatar tại Doha khi các nhà ngoại giao tìm cách ngăn giao tranh bùng phát trở lại sau cuộc bầu cử giữa kỳ Mỹ ngày 3/11. Bản tin phản ánh lo ngại về nguy cơ leo thang, chứ không xác nhận Mỹ đã quyết định tấn công hay có lịch trình cụ thể.
33
Nguy cơ với lực lượng Mỹ và hàng hải khu vực
Những lời đe dọa quân sự của Iran đề cập đến tàu chiến và lực lượng bộ binh Mỹ; các cảnh báo khác nhắm tới hạ tầng dân sự, kinh tế tại các nước láng giềng. Gộp lại, chúng cho thấy Tehran mô tả khả năng trả đũa rộng hơn một cuộc đấu hỏa lực chỉ nhằm vào các cơ sở quân sự của Mỹ và Iran. Dù vậy, đây vẫn là những lời đe dọa chính thức, không phải bằng chứng rằng mọi mục tiêu được nêu sẽ bị tấn công.
34
24
Eo biển Hormuz — tuyến hàng hải chiến lược nối Vịnh Ba Tư với Vịnh Oman — cũng là điểm nóng. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết các luồng hàng hải chính tại eo biển đã sạch mìn hải quân Iran. Đây là tuyên bố của quân đội Mỹ về tình trạng mìn trên những tuyến đó, không đồng nghĩa tranh chấp rộng hơn về an ninh hàng hải hay quyền lưu thông đã được giải quyết.
30 Các bản tin khác ghi nhận những tuyên bố của Iran về eo biển và các lo ngại liên tục về việc tàu thuyền bị tấn công.
21
31
Năng lực đáp trả của Iran: điều gì đã được xác nhận?
Các bản tin dẫn nguồn quan chức phương Tây cho biết Iran vẫn duy trì khả năng sản xuất tên lửa và máy bay không người lái, đồng thời còn dự trữ tên lửa đạn đạo và một số vũ khí chống hạm. Điều này cho thấy Iran có thể tiếp tục bổ sung một phần kho vũ khí, nhưng không xác định được quy mô hay hiệu quả của lực lượng còn lại.
48
Cần phân biệt giữa cảnh báo về khả năng một cuộc chiến kéo dài, lan rộng với đánh giá đã được kiểm chứng độc lập về mức độ Iran có thể duy trì giao tranh. Các thông tin hiện có không xác định được hiệu quả của hệ thống phòng thủ Iran sau khi được khôi phục, liệu những đợt không kích tiếp theo có thể làm chương trình hạt nhân nước này suy yếu lâu dài hay cuộc chiến mới sẽ kết thúc như thế nào.
Đàm phán vẫn diễn ra giữa lúc căng thẳng
Các cảnh báo quân sự không đồng nghĩa ngoại giao đã dừng lại. Các nhà đàm phán Iran đang trao đổi tại Doha với trung gian Qatar; Ngoại trưởng Abbas Araghchi nói Tehran sẵn sàng cho cả “phòng thủ lẫn ngoại giao”.
33
35
47 Những thông tin hiện có cho thấy đe dọa quân sự và đàm phán diễn ra song song, nhưng chưa xác nhận hai bên đã đạt thỏa thuận.
Kết luận có cơ sở rõ nhất lúc này là về thông điệp của Tehran, không phải kết cục: Iran cảnh báo một đòn đánh nhanh của Mỹ có thể mở đầu cho cuộc đối đầu kéo dài và lan rộng, trong khi Trump nhấn mạnh tốc độ tấn công các mục tiêu còn lại. Hệ quả thực tế sẽ phụ thuộc vào những diễn biến và quyết định mà các tuyên bố này chưa thể dự báo.
1
34
6