Cảnh báo của Warsh tại Jackson Hole đẩy lại kỳ vọng tăng lãi suất Fed tháng 9, gây sức ép lên thị trường mới nổi

Bài phát biểu ngày 28/8 của Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Kevin Warsh tại hội nghị Jackson Hole đã làm thay đổi đáng kể cách thị trường nhìn về chính sách tiền tệ trong ngắn hạn. Ông không cam kết Fed chắc chắn sẽ tăng lãi suất, nhưng nhấn mạnh lạm phát phải là “trọng tâm hàng đầu” của ngân hàng trung ương, tái khẳng định mục tiêu PCE 2% và cảnh báo Fed sẽ còn “việc phải làm” nếu lạm phát cơ bản không tiến về mục tiêu một cách rõ ràng, đủ nhanh. 159

Thông điệp này khiến xác suất thị trường ngầm định về khả năng Fed tăng lãi suất tại cuộc họp tháng 9 tăng từ khoảng 35% hôm thứ Năm lên gần 58% sau bài phát biểu, theo dữ liệu hợp đồng tương lai lãi suất được The Wall Street Journal dẫn lại. 6 Đây là một đợt định giá lại rủi ro, không phải bằng chứng cho thấy Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) đã quyết định tăng lãi suất.

Vì sao thông điệp của Warsh bị xem là “diều hâu”?

Warsh bác bỏ quan điểm cho rằng một vài số liệu lạm phát tốt hơn dự báo trong mùa hè đã đủ để xác nhận xu hướng giảm lạm phát bền vững. Theo ông, các số liệu này chưa cho thấy lạm phát cơ bản “cải thiện đáng kể”, trong khi thước đo lạm phát ưa thích của Fed vẫn cao hơn nhiều so với mục tiêu. PCE tăng 3,7% trong 12 tháng, so với mục tiêu cố định 2% của Fed; mức tăng trong sáu tháng thậm chí lên tới 4,1%. 15

Chủ tịch Fed cũng không đưa ra định hướng chính sách cụ thể cho tương lai hay một “hàm phản ứng” rõ ràng — tức công thức cho biết Fed sẽ phản ứng thế nào trước từng loại dữ liệu. Điều đó buộc nhà đầu tư phải tập trung vào các số liệu sắp công bố thay vì đặt cược vào một lộ trình lãi suất đã được định trước. Tín hiệu thực tế mang tính điều kiện nhưng vẫn nghiêng về thắt chặt: nếu lạm phát không hướng về 2% với tốc độ đủ nhanh, Fed có thể cần tăng cường chính sách. 359

Từ kỳ vọng lãi suất Mỹ đến sức ép lên thị trường mới nổi

Cơ chế lan truyền của cú sốc này tương đối trực tiếp:

1. Kỳ vọng lãi suất Mỹ cao hơn khiến tài sản định giá bằng USD trở nên hấp dẫn hơn.
2. Đồng USD mạnh lên và lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ tăng làm điều kiện tài chính bên ngoài nước Mỹ thắt chặt hơn, đặc biệt với những bên vay bằng USD.
3. Khẩu vị rủi ro suy giảm khiến nhà đầu tư giảm nắm giữ cổ phiếu và tiền tệ của các thị trường mới nổi.

Theo các bản tin thị trường cùng thời điểm, chỉ số cổ phiếu các thị trường đang phát triển của MSCI có lúc giảm 1,4%, còn chỉ số tiền tệ thị trường mới nổi giảm 0,1%. Cổ phiếu Hàn Quốc và Đài Loan nằm trong nhóm giảm mạnh nhất trong phiên được dẫn nguồn. 23

Rupiah Indonesia và baht Thái Lan chịu áp lực, trong khi peso Philippines còn dễ tổn thương trước chi phí năng lượng. Đồng peso có lúc giảm 0,6%, xuống mức thấp kỷ lục 62,236 peso đổi 1 USD ngày 28/8, theo The Edge Malaysia. 37

Diễn biến này cũng phù hợp với xu hướng rộng hơn trên thị trường ngoại hối châu Á. Các chuyên gia từng đánh giá những đồng tiền nhạy cảm với giá dầu — trong đó có rupiah, baht và peso — dễ chịu tác động kép từ đồng USD mạnh và chi phí năng lượng tăng cao. 3445

Giá dầu khiến phản ứng của thị trường trầm trọng hơn

Giá dầu tăng đã tạo thêm một cú sốc bên cạnh việc thị trường điều chỉnh kỳ vọng về Fed. Với các nền kinh tế nhập khẩu dầu, năng lượng đắt hơn làm tăng chi phí nhập khẩu, gây sức ép lên tỷ giá và có thể làm xấu đi cán cân đối ngoại. Các báo cáo về thị trường châu Á cũng liên hệ giá dầu cao hơn và đồng USD mạnh với sự suy yếu của tài sản tại các thị trường mới nổi. 2142

Dầu mỏ đồng thời khiến bài toán lạm phát của Fed phức tạp hơn. Nếu giá năng lượng duy trì ở mức cao, các nhà hoạch định chính sách có thể kém tin tưởng hơn rằng lạm phát chung đang quay về mục tiêu 2%. Điều này không tự động đồng nghĩa Fed chắc chắn phải tăng lãi suất, nhưng khiến thị trường thận trọng hơn với kịch bản sớm chuyển sang nới lỏng.

Vì vậy, thị trường phải đối mặt với tổ hợp bất lợi: triển vọng lãi suất Mỹ cứng rắn hơn, đồng USD mạnh lên, lợi suất trái phiếu tăng và lo ngại mới về nguồn cung năng lượng từ Trung Đông. Thái Lan, Indonesia và Philippines có ít dư địa chống đỡ hơn khi chi phí năng lượng tiếp tục gây sức ép lên đồng tiền của họ. 373839

Nhà đầu tư sẽ theo dõi dữ liệu nào tiếp theo?

Lạm phát tại Mỹ

Thị trường sẽ tìm kiếm bằng chứng cho thấy PCE và CPI đang tiến về 2% với tốc độ mà Fed cho là đủ thuyết phục. Lạm phát dai dẳng hoặc tăng trở lại sẽ củng cố khả năng Fed duy trì lãi suất cao lâu hơn, thậm chí tăng lãi suất. Ngược lại, một xu hướng giảm rõ ràng có thể đảo ngược một phần đợt điều chỉnh sau bài phát biểu của Warsh.

Thị trường lao động

Tăng trưởng việc làm, tỷ lệ thất nghiệp và tiền lương sẽ giúp Fed đánh giá nền kinh tế có thể chịu đựng chính sách thắt chặt đến đâu. Việc làm vẫn mạnh trong khi lạm phát dai dẳng sẽ khiến thị trường dễ chấp nhận hơn với một đợt tăng lãi suất tháng 9. Trái lại, thị trường lao động suy yếu mạnh có thể chuyển trọng tâm sang rủi ro tăng trưởng giảm tốc.

Đồng USD, lợi suất Kho bạc Mỹ và giá dầu

Nhà đầu tư cũng sẽ theo dõi lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn ngắn, đồng USD và giá dầu. Đồng USD cùng lợi suất ở đầu ngắn của đường cong lợi suất cho thấy mức độ thị trường đang định giá khả năng Fed thắt chặt, còn giá dầu có ý nghĩa kép đối với cán cân thương mại châu Á và triển vọng lạm phát của Mỹ.

Đây là một đợt định giá lại, chưa phải dấu chấm hết cho đà tăng của thị trường mới nổi

Phản ứng của thị trường là đáng kể, nhưng các bản tin hiện có chưa đủ để khẳng định đà tăng rộng hơn của thị trường mới nổi đã kết thúc. Đến ngày 31/8, chỉ số tiền tệ thị trường mới nổi MSCI vẫn được mô tả là đang hướng tới mức tăng 1,8% trong tháng — tháng tăng thứ hai liên tiếp — dù chịu sức ép sau phát biểu của Warsh. 39

Điểm khác biệt này rất quan trọng. Bài phát biểu của Warsh khiến việc đặt cược vào kịch bản Fed sớm nới lỏng trở nên tốn kém hơn, trong khi giá dầu cao làm áp lực lên các đồng tiền châu Á dễ tổn thương tăng thêm. Tuy nhiên, việc đợt biến động này trở thành một cuộc đảo chiều kéo dài hay chỉ là cú điều chỉnh ngắn hạn vẫn phụ thuộc vào các số liệu lạm phát, việc làm và năng lượng sắp tới — chứ không chỉ riêng bài phát biểu tại Jackson Hole.