Từ Eo Hormuz đến DAX: Hy vọng hòa bình Mỹ-Iran đã làm rung chuyển thị trường toàn cầu tháng 5/2026 ra sao

Trong tháng 5 năm 2026, thị trường toàn cầu như bị buộc chặt vào những hy vọng mong manh và lúc thăng lúc trầm về một thỏa thuận hòa bình Mỹ-Iran. Cứ mỗi tín hiệu lạc quan từ bàn đàm phán, chứng khoán châu Âu lại bật tăng mạnh mẽ; và chỉ cần một trở ngại nhỏ, đà tăng lập tức bị thổi bay. Giá dầu biến động dữ dội hơn bao giờ hết, còn cổ phiếu của "ông lớn" giao đồ ăn Đức Delivery Hero thì có một cú bứt phá ngoạn mục, pha trộn giữa yếu tố địa chính trị và một chất xúc tác M&A đầy quyền lực. Dưới đây là toàn cảnh diễn biến.

Chứng khoán châu Âu: Những cú bật tăng rồi lại "dội gáo nước lạnh"

Các thị trường chứng khoán châu Âu phản ứng với từng tiêu đề ngoại giao chính xác như trong sách giáo khoa: ưa thích rủi ro (risk-on) khi có tin tốt và quay lưng với rủi ro (risk-off) khi tình hình xấu đi. Chỉ số toàn châu Âu STOXX 600 chính là phong vũ biểu rõ nét nhất cho tâm lý nhà đầu tư.

• Ngày 6 tháng 5 — Phiên tăng điểm mạnh nhất. Chỉ số STOXX 600 tăng vọt 2,2% lên 623,25 điểm, mức cao nhất kể từ ngày 17 tháng 4, sau khi Iran úp mở về khả năng mở lại eo biển Hormuz và Tổng thống Trump tạm dừng một chiến dịch hộ tống hải quân. Nhóm ngân hàng và công nghiệp dẫn dắt đà tăng, trong khi cổ phiếu năng lượng lại lao dốc vì giá dầu giảm. Chỉ số CAC 40 của Pháp tăng 2,9%, còn DAX của Đức tăng tới 3,3% .
• Ngày 18 tháng 5 — Iran phản hồi. Chứng khoán châu Âu đóng cửa trong sắc xanh sau khi Iran tuyên bố đã chính thức phản hồi đề xuất hòa bình của Mỹ. STOXX 600 nhích 0,34% lên 608,99 điểm, còn DAX tăng 1,24% .
• Ngày 20 tháng 5 — Tăng điểm trên diện rộng nhưng không đồng đều. Cổ phiếu tiếp tục đi lên khi hy vọng hòa bình lấn át mối lo tăng trưởng. FTSE 100 của Anh tăng 0,1%, DAX của Đức cộng thêm 0,5%, nhưng CAC 40 của Pháp lại giảm 0,1%, bị kéo xuống bởi sự yếu kém của nhóm cổ phiếu xa xỉ phẩm và truyền thông .
• Ngày 21 tháng 5 — Cú đảo chiều vì báo cáo uranium. Một báo cáo của Reuters tiết lộ Lãnh tụ Tối cao Iran đã ra lệnh không vận chuyển uranium cấp độ gần đạt vũ khí ra nước ngoài, giáng một đòn mạnh vào hy vọng về thỏa thuận. Chứng khoán châu Âu quay đầu giảm, giá dầu đảo chiều tăng trở lại, và đồng USD mạnh lên .
• Ngày 22–23 tháng 5 — Phục hồi thận trọng. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết các cuộc đàm phán đang đạt được "một số tiến triển" và có "vài dấu hiệu tích cực", đẩy chứng khoán châu Âu trở lại vùng tích cực .

Giá dầu: Chuyến tàu lượn siêu tốc mang tên Eo Hormuz

Mọi biến động của giá dầu thô đều bắt nguồn từ eo biển Hormuz, tuyến hàng hải năng lượng huyết mạch của thế giới vốn đã bị phong tỏa hiệu quả bởi cuộc xung đột. Một thỏa thuận mở lại eo biển này sẽ giải phóng nguồn cung bị mắc kẹt khổng lồ; ngược lại, bất kỳ trở ngại nào cũng đe dọa gây ra thêm gián đoạn.

Ngày	Biến động	Giá dầu Brent	Yếu tố kích hoạt
6/5	-7%	~102,35 USD	Có báo cáo về một dự thảo thỏa thuận dài 1 trang, 14 điểm; Iran úp mở về việc mở lại Hormuz
21/5	+3%	~108,09 USD	Reuters đưa tin Lãnh tụ Tối cao Khamenei ra lệnh giữ uranium trong nước, khiến đàm phán thêm phức tạp
22/5	+0,94%	103,54 USD	Nhà đầu tư hoài nghi dai dẳng về việc một thỏa thuận có thể đưa hoạt động vận tải qua Hormuz trở lại bình thường
24/5	-7% (trong phiên)	~96,30 USD	Sự lạc quan ngày càng tăng rằng Mỹ và Iran sắp đạt được một thỏa thuận hòa bình

Đến cuối tháng 5, cả hai chính phủ đều đang hạ thấp kỳ vọng về một đột phá sắp xảy ra, nhưng giới giao dịch đã bắt đầu định giá cho khả năng đạt được một biên bản ghi nhớ .

Delivery Hero: Canh bạc địa chính trị được "tiếp lửa" bởi thương vụ M&A

Trong số các cổ phiếu riêng lẻ, Delivery Hero thực sự nổi bật. Công ty giao đồ ăn của Đức này, với hoạt động rộng khắp Trung Đông thông qua công ty con Talabat, nhạy cảm một cách đặc biệt với sự ổn định của khu vực. Hồi đầu tháng 3, khi căng thẳng leo thang, cổ phiếu của hãng đã lao dốc 7,6% xuống mức thấp nhất trong tám tháng . Nhưng đến cuối tháng 5, kịch bản đã hoàn toàn đảo ngược.

• Ngày 12 tháng 5 — Cổ phiếu "quay đầu tăng điểm" trong bối cảnh có tin tức về người kế nhiệm CEO, khi mã này vốn đã được hưởng lợi từ sự lạc quan về một thỏa thuận hòa bình nói chung .
• Ngày 25 tháng 5 — Delivery Hero tăng vọt 11,94% lên 37,60 Euro, mức cao nhất trong 18 tháng. Nhiều tiêu đề báo chí đã liên kết trực tiếp cú bứt phá này với diễn biến: "DAX của Đức kéo dài đà tăng nhờ hy vọng về thỏa thuận Mỹ-Iran; cổ phiếu Delivery Hero nhảy vọt" .

Tuy nhiên, đà tăng này không chỉ thuần túy đến từ địa chính trị. Cùng ngày, có báo cáo rằng Uber đang thăm dò một thương vụ thâu tóm trị giá 11,6 tỷ USD, tạo thêm một cú hích M&A cực mạnh. Delivery Hero xác nhận đã nhận được lời đề nghị 33 Euro/cổ phiếu, định giá công ty trên 10 tỷ Euro . Đến cuối tháng 5, cổ phiếu này đã tăng khoảng 66% so với đầu năm .

Sáu tín hiệu ngoại giao làm rung chuyển tất cả

1. Đề xuất hòa bình 15 điểm của Mỹ (Tháng 3/2026) — Mỹ gửi cho Iran một kế hoạch chi tiết bao gồm giới hạn hạt nhân, tự do hàng hải tại eo Hormuz, và dỡ bỏ trừng phạt. Iran ban đầu bác bỏ, tạo ra sự bất ổn nhưng cũng thiết lập một khuôn khổ đàm phán .
2. Tối hậu thư và sự tạm dừng của ông Trump (Đầu tháng 5) — Ông Trump đe dọa nối lại ném bom nếu Iran không ký, sau đó lại tạm dừng một chiến dịch hộ tống hải quân — một chiến thuật "cây gậy và củ cà rốt" mà thị trường diễn giải là động lực đàm phán thực sự .
3. Phản hồi chính thức của Iran (18/5) — Tehran tuyên bố đã phản hồi đề xuất của Mỹ, xoa dịu phần nào căng thẳng và nâng đỡ chứng khoán châu Âu .
4. Chỉ thị uranium của Lãnh tụ Khamenei (21/5) — Reuters đưa tin Lãnh tụ Tối cao Khamenei ra lệnh giữ uranium cấp độ gần đạt vũ khí trong nước thay vì vận chuyển ra nước ngoài, một diễn biến phức tạp hóa đáng kể tiến trình và làm giảm hy vọng về một giải pháp nhanh chóng .

Đối với thị trường chứng khoán châu Âu, các nhà giao dịch dầu mỏ, và một cổ phiếu giao đồ ăn Đức đang "cưỡi trên làn sóng" thâu tóm, bài học của tháng 5 năm 2026 thật rõ ràng: trong một thế giới mà eo biển Hormuz đang ở thế thăng bằng, thì ngoại giao chính là động lực tối thượng chi phối thị trường.