Khoảnh khắc của VC climate tech châu Âu: Điều gì thực sự xảy ra trong Q1/2026?

Trong các báo cáo và phân tích đầu năm 2026, châu Âu đôi khi được nhắc đến như khu vực nổi bật trong đầu tư venture capital (VC) cho climate tech. Tuy nhiên, nếu nhìn kỹ dữ liệu, hiện tượng này không hẳn là một “làn sóng bùng nổ”. Phần lớn phản ánh sự thay đổi cấu trúc của thị trường: vốn đang tập trung vào ít công ty hơn nhưng với những vòng gọi vốn lớn hơn.

Nói cách khác, chỉ cần vài thương vụ lớn xuất hiện trong cùng một quý là đủ để làm thay đổi bảng xếp hạng khu vực.

Dữ liệu thực tế của châu Âu trong Q1/2026

Theo báo cáo về cleantech tại châu Âu, tổng vốn venture và growth trong lĩnh vực này tại EU đạt khoảng 1,3 tỷ euro trong quý I/2026, giảm từ 2 tỷ euro trong quý IV/2025 và thấp hơn mức trung bình 2,2 tỷ euro mỗi quý của năm 2024.

Số lượng thương vụ cũng giảm mạnh xuống 62 giao dịch, mức thấp nhất kể từ năm 2017.

Đặc biệt, các vòng gọi vốn giai đoạn tăng trưởng khá hiếm. Trong cả quý chỉ có 15 thương vụ Series B hoặc growth equity.

Điều này cho thấy nếu châu Âu có lúc được xem là “dẫn đầu”, thì đó nhiều khả năng là do thời điểm của một vài vòng gọi vốn lớn, chứ không phải sự mở rộng đồng loạt của thị trường.

Xu hướng toàn cầu: ít thương vụ hơn nhưng quy mô lớn hơn

Xu hướng quan trọng nhất trong đầu tư climate tech hiện nay là sự tập trung vốn.

Năm 2025, tổng vốn venture và growth toàn cầu cho climate tech đạt khoảng 40,5 tỷ USD, tăng 8% so với năm trước. Tuy nhiên, số lượng thương vụ giảm khoảng 18%.

Điều đó có nghĩa là các quỹ đầu tư đang viết những “tấm séc lớn hơn”, nhưng cho ít công ty hơn.

Một minh chứng rõ ràng: một nửa trong 10 thương vụ climate tech lớn nhất năm 2025 đều vượt 1 tỷ USD.

Một số dữ liệu khác cho thấy mức độ tập trung còn mạnh hơn: hơn 93% tổng vốn công bố nằm ở các vòng late-stage và growth, trong khi seed chỉ chiếm dưới 1%.

Xu hướng này phản ánh sự trưởng thành của ngành. Thay vì tài trợ hàng loạt thử nghiệm công nghệ, nhà đầu tư đang tập trung vào những công ty có khả năng mở rộng quy mô công nghiệp, chẳng hạn như:

• lưu trữ năng lượng
• điện hạt nhân hoặc fusion
• hạ tầng lưới điện
• hệ thống năng lượng phục vụ trung tâm dữ liệu

So sánh với Bắc Mỹ: bức tranh không đơn giản

Mặc dù có những thời điểm châu Âu nổi bật trong các bảng xếp hạng, Mỹ vẫn là trung tâm lớn nhất của venture capital toàn cầu.

Trong Q1/2026, khu vực châu Mỹ thu hút khoảng 82% tổng vốn VC toàn cầu. Phần lớn sự bùng nổ này đến từ các vòng gọi vốn khổng lồ trong lĩnh vực AI.

Chỉ riêng 5 công ty Mỹ đã huy động 188,6 tỷ USD trong quý, bao gồm các vòng gọi vốn kỷ lục của những công ty phát triển mô hình AI.

Những “mega-deal” như vậy — dù không thuộc climate tech — có thể làm méo mó so sánh khu vực trong thị trường VC nói chung.

Trong riêng lĩnh vực climate tech, Mỹ vẫn giữ vị thế rất mạnh. Đầu tư VC climate tech tại Mỹ đạt khoảng 29 tỷ USD năm 2025, một trong những năm cao nhất từng ghi nhận.

Khoảng trống vốn tăng trưởng của châu Âu

Châu Âu có nhiều lợi thế trong climate tech:

• hệ thống nghiên cứu mạnh
• nhiều startup giai đoạn sớm
• chính sách khí hậu hỗ trợ

Nhưng thách thức xuất hiện ở giai đoạn mở rộng quy mô.

Các vòng Series B, C hoặc growth — cần thiết để xây dựng nhà máy pin, hạ tầng năng lượng hoặc công nghệ khử carbon công nghiệp — ít phổ biến hơn so với thị trường Mỹ.

Việc chỉ có 15 thương vụ late-stage trong Q1/2026 là một minh chứng rõ ràng cho khoảng trống này.

Điều đáng chú ý là thị trường thực ra không thiếu tiền. Ước tính đến Q1/2026 vẫn còn khoảng 90 tỷ USD “dry powder” (vốn đã huy động nhưng chưa giải ngân) dành cho climate tech trên toàn cầu.

Vấn đề nằm ở nơi dòng tiền được rót vào và giai đoạn phát triển của doanh nghiệp.

Venture climate tech chỉ là một phần nhỏ của chuyển dịch năng lượng

Một yếu tố khác khiến bảng xếp hạng khu vực dễ gây hiểu nhầm là: venture capital chỉ chiếm một phần nhỏ của toàn bộ nền kinh tế chuyển dịch năng lượng.

VC chủ yếu đầu tư vào startup và công nghệ mới. Trong khi đó, phần lớn vốn của quá trình chuyển đổi năng lượng toàn cầu đến từ tài chính dự án quy mô lớn cho:

• điện gió
• điện mặt trời
• lưới điện
• hạ tầng năng lượng

Do các vòng venture thường nhỏ hơn và phân bố không đều, chỉ vài thương vụ tỷ USD cũng đủ làm thay đổi thống kê theo quý.

Điều các xu hướng mới nói về tương lai climate tech

Ba xu hướng cấu trúc đang định hình thị trường VC climate tech:

• vốn tập trung vào các công ty giai đoạn tăng trưởng thay vì startup rất sớm
• vị thế dẫn đầu theo khu vực có thể thay đổi nhanh theo từng quý tùy thời điểm xuất hiện mega‑deal
• hệ sinh thái châu Âu mạnh về startup nhưng vẫn thiếu vốn mở rộng quy mô so với Mỹ

Khi công nghệ khí hậu chuyển từ giai đoạn nguyên mẫu sang triển khai ở quy mô công nghiệp, thị trường venture cũng thay đổi theo. Thay vì tài trợ thử nghiệm, các nhà đầu tư đang đặt cược vào những công ty có khả năng xây dựng hạ tầng và sản xuất ở quy mô lớn.