Cơn sốt AI của ASML là có thật, nhưng cổ phiếu còn xứng đáng với mức định giá cao?

Kết quả kinh doanh quý II của ASML cho thấy làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo đang lan đến mắt xích quan trọng nhất trong chuỗi sản xuất chip tiên tiến. Doanh thu quý đạt 9,326 tỷ euro, cao hơn mức cao nhất trong dự báo của chính công ty. ASML đồng thời nâng dự báo doanh thu năm 2026 lên 43–45 tỷ euro, với mục tiêu biên lợi nhuận gộp 54%–56%.

Đây là bước cải thiện đáng kể so với đầu năm. Nhưng một dự báo tốt hơn không đồng nghĩa cổ phiếu đã trở nên rẻ. Câu hỏi chính với nhà đầu tư là liệu lợi thế công nghệ EUV và khả năng nhìn thấy nhu cầu trong nhiều năm tới có đủ để giúp lợi nhuận tăng nhanh hơn mức định giá cao hiện tại hay không.

Vì sao ASML nâng dự báo đến hai lần?

ASML khởi đầu năm 2026 với dự báo doanh thu 34–39 tỷ euro. Đến tháng 4, công ty nâng khoảng này lên 36–40 tỷ euro. Sau kết quả quý II, dự báo tiếp tục tăng lên 43–45 tỷ euro.

Nếu tính theo giá trị trung bình, dự báo đã tăng từ 36,5 tỷ euro lên 38 tỷ euro, rồi lên 44 tỷ euro. Như vậy, mức trung bình cuối cùng cao hơn khoảng 21% so với dự báo ban đầu.

Động thái mới nhất diễn ra sau một quý vượt kỳ vọng: doanh thu đạt 9,326 tỷ euro và biên lợi nhuận gộp đạt 54%. Doanh thu từ Installed Base Management — gồm dịch vụ, nâng cấp và hỗ trợ cho các hệ thống ASML đã lắp đặt — đạt 2,762 tỷ euro, góp phần đáng kể vào kết quả vượt dự báo.

Tuy nhiên, việc nâng triển vọng không chỉ dựa vào doanh thu dịch vụ. Doanh số bán hệ thống ròng trong quý II đạt 6,6 tỷ euro, trong đó hệ thống EUV đóng góp 3,8 tỷ euro, bao gồm một hệ thống High-NA. Doanh số hệ thống được phân bổ khá cân bằng giữa hai mảng chính: logic chiếm 51% và bộ nhớ chiếm 49%.

AI thúc đẩy cả chip logic lẫn bộ nhớ

Hạ tầng AI cần bộ xử lý logic tiên tiến, đồng thời cần các loại bộ nhớ hiệu năng cao để lưu trữ và xử lý lượng dữ liệu khổng lồ. Vì vậy, các nhà sản xuất chip đang mở rộng công suất ở nhiều công đoạn thay vì chỉ đầu tư vào một phân khúc duy nhất.

ASML cho biết nhu cầu của khách hàng đối với thiết bị quang khắc đang ở mức “cực kỳ mạnh” và công ty sẽ mở rộng công suất để đáp ứng nhu cầu sản xuất chip AI tiên tiến. Đây là tín hiệu tích cực có tính hệ thống hơn một đơn hàng đơn lẻ hay một quý đột biến: khách hàng đang lập kế hoạch công suất cho những năm tới, còn ASML chủ động chuẩn bị trước khi toàn bộ nhu cầu được ghi nhận thành doanh thu.

Dù vậy, cần phân biệt giữa độ rõ của đơn hàng và doanh thu thực tế. Đơn hàng tồn đọng không loại bỏ các rủi ro liên quan đến lịch giao hàng, tiến độ xây dựng nhà máy, nghiệm thu hệ thống, hạn chế xuất khẩu hoặc khả năng khách hàng hủy hay trì hoãn đơn hàng.

Đơn hàng và kế hoạch mở rộng công suất củng cố kịch bản tăng giá

ASML kết thúc năm 2025 với lượng đơn hàng tồn đọng được báo cáo ở mức 38,8 tỷ euro, tương đương khoảng 18–24 tháng khả năng nhìn thấy doanh thu. Ban lãnh đạo cũng cho biết công suất EUV năm 2027 gần như đã được đơn hàng bao phủ đầy đủ và công ty đã nhận được một số lượng đáng kể đơn hàng cho các hệ thống năm 2028.

Công ty dự kiến tăng khoảng 30% công suất EUV low-NA trong năm 2027 so với mức công suất dự kiến của năm 2026, khoảng 65 hệ thống. ASML đang xem xét tăng thêm 30% cho năm 2028. Công suất DUV immersion — công nghệ quang khắc cực tím sâu sử dụng trong nhiều thế hệ chip — cũng được lên kế hoạch tăng 30% vào năm 2027, với một đợt mở rộng tiếp theo đang được đánh giá cho năm 2028.

Các kế hoạch này gửi đi hai thông điệp. Thứ nhất, nhu cầu đủ mạnh để ASML cam kết vốn và nguồn lực vận hành trước khi doanh thu thực sự tăng tốc. Thứ hai, công ty phải triển khai một đợt mở rộng phức tạp, phụ thuộc vào nhà cung cấp, năng lực sản xuất, nhân sự chuyên môn và mức độ sẵn sàng của khách hàng.

Mở rộng công suất có thể hỗ trợ doanh thu và biên lợi nhuận, nhưng cũng khiến ASML nhạy cảm hơn nếu các khách hàng giảm chi tiêu vốn cho chất bán dẫn.

EUV vẫn là “hào kinh tế” lớn nhất của ASML

Lợi thế cạnh tranh nổi bật nhất của ASML là vị thế độc quyền thực tế trong lĩnh vực quang khắc cực tím siêu cao — Extreme Ultraviolet, hay EUV. Công nghệ này được sử dụng để sản xuất các chip tiên tiến. TheStreet mô tả ASML đang nắm giữ vị thế độc quyền về EUV, trong khi Reuters cho biết thiết bị của công ty cần thiết để sản xuất chip AI tiên tiến.

Đây là cơ sở quan trọng giúp ASML có thể duy trì mức định giá cao. Các nhà sản xuất chip muốn mở rộng năng lực ở những tiến trình tiên tiến có rất ít lựa chọn thay thế thực tế, đặc biệt khi nhu cầu AI khiến công suất sản xuất hàng đầu trở nên có giá trị chiến lược.

Tuy nhiên, lợi thế này không bảo đảm giá cổ phiếu sẽ liên tục tăng. ASML vẫn phụ thuộc vào quyết định chi tiêu của một nhóm tương đối tập trung các khách hàng lớn trong ngành bán dẫn. Công ty cũng chịu ảnh hưởng từ các hạn chế địa chính trị đối với xuất khẩu thiết bị và thời điểm bàn giao những hệ thống có giá trị lớn.

Đợt bán tháo nói lên điều gì — và không nói lên điều gì?

Cổ phiếu ASML giảm từ 1.621,20 euro xuống 1.505,40 euro trong ba phiên, tương đương khoảng 7,1%. Một phép tính vốn hóa thị trường cho thấy mức sụt giảm khoảng 45 tỷ euro. Con số này phản ánh sự thay đổi trong giá trị thị trường của số cổ phiếu đang lưu hành, chứ không có nghĩa 45 tỷ euro đã rời khỏi hoạt động kinh doanh của ASML.

Các báo cáo cũng liên hệ đà giảm rộng hơn của cổ phiếu công nghệ và bán dẫn với tâm lý né tránh rủi ro, lợi suất trái phiếu tăng và những lo ngại địa chính trị. Trong bối cảnh đó, đợt giảm giá có vẻ phù hợp hơn với một sự thay đổi về vị thế thị trường và tỷ lệ chiết khấu, thay vì là bằng chứng cho thấy đơn hàng hoặc dự báo quý II của ASML đã xấu đi.

Dù vậy, một đợt giảm bắt nguồn từ yếu tố vĩ mô vẫn có thể chuyển thành vấn đề cơ bản nếu lãi suất cao hoặc khẩu vị rủi ro suy yếu khiến khách hàng trì hoãn đầu tư nhà máy. Với nhà đầu tư ASML, điều cần theo dõi không chỉ là liệu cổ phiếu có thể giảm trong lúc hoạt động kinh doanh vẫn mạnh hay không — câu trả lời rõ ràng là có — mà còn là liệu các ước tính lợi nhuận có trụ vững khi thị trường áp dụng một hệ số định giá thấp hơn hay không.

Định giá là rào cản lớn nhất

Dữ liệu từ MarketScreener cho thấy ASML đang giao dịch ở khoảng 39,4 lần lợi nhuận ước tính năm 2026 và 29,1 lần lợi nhuận ước tính năm 2027. Các hệ số này cho thấy nhà đầu tư đã kỳ vọng lợi nhuận sẽ tăng đáng kể.

P/E dự phóng năm 2027 thấp hơn có thể khiến mức giá hiện tại trông hợp lý hơn, nhưng chỉ khi ASML thực sự đạt được các dự báo lợi nhuận đó. Nói cách khác, cổ phiếu đang được định giá cho một quá trình thực thi liên tục thuận lợi.

Vì vậy, nhận định ASML “được định giá cao hơn giá trị hợp lý 45,5%” nên được xem là kết quả của một mô hình, không phải sự thật khách quan. Các ước tính giá trị hợp lý phụ thuộc vào giả định về tốc độ tăng trưởng, biên lợi nhuận, lãi suất chiết khấu và độ dài của chu kỳ bán dẫn.

Các mục tiêu giá của chuyên viên phân tích nhìn chung vẫn tích cực nhưng khác nhau tùy tổ chức và thời điểm cập nhật. MarketBeat ghi nhận đồng thuận “Moderate Buy” — mua ở mức vừa phải — cùng mục tiêu trung bình 1.970,33 USD. Bernstein nâng mục tiêu lên 2.623 USD, còn JPMorgan nâng lên 2.400 USD. Đây là những kịch bản dựa trên giả định của từng tổ chức, không phải cam kết lợi nhuận hay bằng chứng độc lập về giá trị nội tại.

Triển vọng đầu tư: tăng trưởng chất lượng cao, nhưng không phải món hời không rủi ro

Các dữ kiện đang ủng hộ triển vọng dài hạn tích cực của ASML:

• Dự báo doanh thu năm 2026 đã tăng từ 34–39 tỷ euro lên 43–45 tỷ euro.
• Doanh thu quý II, biên lợi nhuận gộp và lợi nhuận ròng đều vượt kỳ vọng của công ty.
• Nhu cầu EUV được hỗ trợ bởi đầu tư vào cả chip logic tiên tiến và bộ nhớ.
• Lượng đơn hàng tồn đọng và đơn hàng tương lai mang lại độ rõ về doanh thu lớn hơn so với một đợt phục hồi thông thường của ngành thiết bị bán dẫn.
• Vị thế EUV mang lại cho ASML một lợi thế cạnh tranh đặc biệt mạnh.

Nhưng các rủi ro cũng không kém phần quan trọng:

• Mức định giá gần 40 lần lợi nhuận dự phóng đòi hỏi lợi nhuận phải tiếp tục tăng mạnh.
• Chi tiêu vốn của khách hàng có thể chậm lại nếu đầu tư vào hạ tầng AI không đạt kỳ vọng.
• Kiểm soát xuất khẩu và căng thẳng địa chính trị có thể thu hẹp thị trường mà ASML tiếp cận được.
• Thời điểm bàn giao, mở rộng công suất và khả năng thực thi trong chuỗi cung ứng có thể khiến kết quả từng quý biến động.
• Lợi suất trái phiếu tăng có thể làm giảm hệ số định giá, ngay cả khi doanh thu ASML vẫn tăng.

Với nhà đầu tư có tầm nhìn nhiều năm, chấp nhận biến động và tin rằng đầu tư vào chip liên quan đến AI sẽ duy trì ở mức cao về cơ cấu, ASML mang lại khả năng tiếp cận hiếm có với một “nút thắt cổ chai” quan trọng của ngành sản xuất bán dẫn.

Tuy nhiên, sau hai lần nâng dự báo và những mức tăng mạnh trước đó của cổ phiếu, luận điểm đầu tư phù hợp hơn là tăng trưởng chất lượng cao đi kèm rủi ro định giá và thực thi, chứ chưa phải một món hời hiển nhiên được tạo ra chỉ bởi đợt bán tháo ngắn hạn.