GDP Nhật Bản tăng 1,1% nhưng cho thấy nhu cầu nội địa còn yếu, đồng yên đi lên

GDP Nhật Bản tăng với tốc độ 1,1% theo nhịp độ thường niên trong quý II, thấp hơn đáng kể so với mức dự báo đồng thuận 2,0%. Tuy nhiên, số liệu này không kéo theo một đợt bán tháo trên diện rộng tại châu Á: đồng yên nhích lên, còn các thị trường cổ phiếu trong khu vực diễn biến trái chiều. Bức tranh GDP cho thấy đà phục hồi vẫn mong manh và phụ thuộc nhiều vào nhu cầu bên ngoài, trong khi chi tiêu hộ gia đình và đầu tư doanh nghiệp chưa tạo được động lực rõ rệt.

Tăng trưởng dương nhưng nền tảng trong nước yếu

Mức tăng trong giai đoạn tháng 4–6 tương đương 0,3% so với quý trước, thấp hơn dự báo 0,5%. Kết quả này nối tiếp mức tăng 1,9% theo nhịp độ thường niên trong quý trước, giúp kinh tế Nhật Bản duy trì chuỗi tăng trưởng ba quý liên tiếp.

Tuy nhiên, cơ cấu tăng trưởng kém tích cực hơn con số tổng thể:

• Nhu cầu bên ngoài đóng góp 0,5 điểm phần trăm, hỗ trợ đáng kể cho GDP.
• Đầu tư vốn giảm 1,2% so với quý trước, cho thấy hoạt động đầu tư của doanh nghiệp suy yếu.
• Tiêu dùng tư nhân đi ngang, khi chi phí năng lượng và nguyên vật liệu cao gây sức ép lên sức mua của hộ gia đình.
• Các gián đoạn nguồn cung liên quan đến xung đột tại Trung Đông tiếp tục làm tăng áp lực đối với người tiêu dùng và doanh nghiệp.

Điểm đáng chú ý nằm ở sự khác biệt giữa tăng trưởng do xuất khẩu hỗ trợ và một đà phục hồi dựa trên nhu cầu nội địa. Xuất khẩu có thể cải thiện con số GDP trong ngắn hạn, nhưng tăng trưởng sẽ bền vững hơn nếu tiêu dùng và đầu tư cùng đóng góp. Số liệu mới nhất vì vậy cho thấy Nhật Bản vẫn mở rộng, song chưa có bằng chứng rõ ràng về một động lực nội địa mạnh.

Vì sao đồng yên tăng dù GDP hụt dự báo?

Đồng yên phần lớn không bị ảnh hưởng bởi số liệu GDP đáng thất vọng, tăng 0,2% lên 159,055 yên đổi 1 USD. Yếu tố tức thời nằm ở việc thị trường giảm kỳ vọng Fed sẽ theo đuổi chính sách tiền tệ cứng rắn: xác suất ngầm định Fed giữ nguyên lãi suất được cho là tăng lên 66,9%, từ 47,6% một tháng trước.

Kỳ vọng lãi suất Mỹ thấp hơn thường làm giảm sức hấp dẫn của đồng USD và thu hẹp lợi thế lãi suất của các tài sản định giá bằng USD. Điều này đã hỗ trợ đồng yên, ngay cả khi số liệu tăng trưởng của Nhật Bản yếu hơn dự kiến.

Thị trường cũng tiếp tục theo dõi lạm phát tại Nhật Bản. Chỉ số giảm phát GDP tăng 2,6% so với cùng kỳ, trong khi giá năng lượng cao làm triển vọng tăng trưởng thêm phức tạp. Áp lực giá kéo dài có thể duy trì khả năng Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) tiếp tục thắt chặt chính sách, dù tiêu dùng và đầu tư yếu khiến nhà hoạch định chính sách phải thận trọng.

Các thị trường châu Á phản ứng trái chiều

Snapshot thị trường khu vực được cung cấp cho thấy không có phản ứng đồng nhất sau báo cáo GDP của Nhật Bản:

• Nikkei 225: tăng 0,59%, lên 68.713,80 điểm
• S&P/ASX 200: giảm 0,80%, xuống 9.115,20 điểm
• KOSPI: tăng 2,42%, lên 6.977,94 điểm
• Hang Seng: giảm 1,10%, xuống 25.116,85 điểm
• Shanghai Composite: gần như đi ngang, tăng 0,01%, lên 3.927,18 điểm

Các bản tin trong phiên ngày 17/8 cũng mô tả một phiên giao dịch thận trọng và phân hóa: Nikkei nhích lên trong khi chỉ số Topix rộng hơn của Nhật Bản giảm. Nhà đầu tư đồng thời theo dõi các diễn biến liên quan đến eo biển Hormuz.

Cần lưu ý về thời điểm dữ liệu. Các mức chỉ số nói trên được ghi nhận vào ngày 14/8, trong khi báo cáo GDP và phản ứng trong phiên được đề cập diễn ra ngày 17/8. Vì vậy, đây nên được hiểu là snapshot thị trường được cung cấp, không phải số liệu đóng cửa cùng phiên ngày 17/8 của cả năm chỉ số. Các nguồn hiện có cho phép kết luận thị trường khu vực phản ứng trái chiều, nhưng chưa đủ để so sánh chính xác mức đóng cửa ngày 17/8 của từng chỉ số.

Giá dầu cao làm triển vọng Nhật Bản thêm khó khăn

Dữ liệu thị trường khu vực cho thấy giá dầu Brent ở gần 89 USD/thùng. Chi phí năng lượng cao đặc biệt quan trọng đối với Nhật Bản vì có thể làm giảm sức mua thực tế của hộ gia đình, đồng thời làm tăng chi phí vận hành của doanh nghiệp. Đây là một phần lý do tiêu dùng tư nhân vẫn yếu dù nền kinh tế ghi nhận tăng trưởng dương.

Tình thế chính sách vì vậy trở nên khó xử: lạm phát vẫn đủ cao để giữ khả năng thắt chặt tiền tệ trong chương trình nghị sự, nhưng chi phí tăng lại có thể làm suy yếu chính nhu cầu nội địa mà giới chức muốn củng cố.

Nhà đầu tư sẽ theo dõi gì tiếp theo?

Báo cáo GDP khiến thị trường phải cân nhắc đồng thời hai câu hỏi về chính sách tiền tệ. Tại Mỹ, biên bản Fed và hội nghị chuyên đề Jackson Hole diễn ra từ ngày 27 đến 29/8 có thể cho thấy liệu kỳ vọng Fed giữ nguyên lãi suất có cơ sở hay không. Tại Nhật Bản, các số liệu lạm phát cùng thông điệp từ BOJ sẽ giúp xác định khả năng tăng lãi suất vào tháng 9.

Thông điệp cốt lõi từ cơ cấu GDP vì vậy tinh tế hơn con số 1,1%: Nhật Bản vẫn tăng trưởng, nhưng mức tăng trong quý vừa qua được hỗ trợ bởi nhu cầu bên ngoài, còn tiêu dùng và đầu tư thiếu động lực. Đà tăng của đồng yên phản ánh sự thay đổi trong kỳ vọng chính sách của Fed và sự chú ý liên tục dành cho lạm phát Nhật Bản, chứ chưa phải dấu hiệu cho thấy nền kinh tế nội địa đã phục hồi mạnh.